10. සජ්ඣායසුත්තවණ්ණනා
දසමෙ යං සුදන්ති නිපාතමත්තං. සජ්ඣායබහුලොති නිස්සරණපරියත්තිවසෙන සජ්ඣායනතො බහුතරං කාලං සජ්ඣායන්තො. සො කිර ආචරියස්ස දිවාට්ඨානං සම්මජ්ජිත්වා ආචරියං උදික්ඛන්තො තිට්ඨති. අථ නං ආගච්ඡන්තං දිස්වාව පච්චුග්ගන්ත්වා පත්තචීවරං පටිග්ගහෙත්වා පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නස්ස තාලවණ්ටවාතං දත්වා පානීයං ආපුච්ඡිත්වා පාදෙ ධොවිත්වා තෙලං මක්ඛෙත්වා වන්දිත්වා ඨිතො උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව සූරියත්ථඞ්ගමා සජ්ඣායං කරොති. සො න්හානකොට්ඨකෙ උදකං උපට්ඨපෙත්වා අඞ්ගාරකපල්ලෙ අග්ගිං කරොති. ආචරියස්ස න්හත්වා ආගතස්ස පාදෙසු උදකං පුඤ්ඡිත්වා පිට්ඨිපරිකම්මං කත්වා වන්දිත්වා උද්දෙසං ගහෙත්වා පඨමයාමෙ සජ්ඣායං කත්වා මජ්ඣිමයාමෙ සරීරං සමස්සාසෙත්වා පච්ඡිමයාමෙ උද්දෙසං ගහෙත්වා යාව අරුණුග්ගමනා සජ්ඣායං කත්වා නිරුද්ධසද්දං ඛයතො සම්මසති. තතො සෙසං උපාදායරූපං භූතරූපං නාමරූපන්ති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අප්පොස්සුක්කොති උද්දෙසග්ගහණෙ ච සජ්ඣායකරණීයෙ ච නිරුස්සුක්කො. සඞ්කසායතීති යස්ස දානි අත්ථාය අහං සජ්ඣායං කරෙය්යං, සො මෙ අත්ථො මත්ථකං පත්තො. කිං මෙ ඉදානි සජ්ඣායෙනාති ඵලසමාපත්තිසුඛෙන කාලං අතිවත්තෙති. අජ්ඣභාසීති, “කිං නු ඛො අස්ස ථෙරස්ස අඵාසුකං ජාතං, උදාහුස්ස ආචරියස්ස? කෙන නු ඛො කාරණෙන පුබ්බෙ විය මධුරස්සරෙන න සජ්ඣායතී”ති? ආගන්ත්වා සන්තිකෙ ඨිතා අභාසි.
ධම්මපදානීති ඉධ සබ්බම්පි බුද්ධවචනං අධිප්පෙතං. නාධීයසීති න සජ්ඣායසි. නාදියසීති වා පාඨො, න ගණ්හාසීති අත්ථො. පසංසන්ති ධම්මභාණකො පසංසං ලභති, ආභිධම්මිකො සුත්තන්තිකො විනයධරොතිස්ස පසංසිතා භවන්ති. විරාගෙනාති අරියමග්ගෙන. අඤ්ඤායාති ජානිත්වා. නික්ඛෙපනන්ති තස්ස දිට්ඨසුතාදිනො විස්සජ්ජනං සන්තො වදන්තීති දීපෙති, න බුද්ධවචනස්ස. එත්තාවතා “ථෙරො බුද්ධවචනං න විස්සජ්ජාපෙතී”ති න නිච්චකාලං සජ්ඣායන්තෙනෙව භවිතබ්බං, සජ්ඣායිත්වා පන – “එත්තකස්සාහං අත්ථස්ස වා ධම්මස්ස වා ආධාරො භවිතුං සමත්ථො”ති ඤත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපජ්ජිතබ්බං.
දසමං.
11. අයොනිසොසුත්තවණ්ණනා
එකාදසමෙ අකුසලෙ විතක්කෙති කාමවිතක්කාදයො තයො මහාවිතක්කෙ. අයොනිසො මනසිකාරාති අනුපායමනසිකාරෙන. සොති සො ත්වං. අයොනිසො පටිනිස්සජ්ජාති එතං අනුපායමනසිකාරං වජ්ජෙහි. සත්ථාරන්ති ඉමාය ගාථාය පාසාදිකකම්මට්ඨානං කථෙති. පීතිසුඛමසංසයන්ති එකංසෙනෙව බලවපීතිඤ්ච සුඛඤ්ච අධිගමිස්සසි.
එකාදසමං.
12. මජ්ඣන්තිකසුත්තවණ්ණනා
ද්වාදසමෙ යං වත්තබ්බං, තං දෙවතාසංයුත්තෙ නන්දනවග්ගෙ වුත්තමෙව.
ද්වාදසමං.
13. පාකතින්ද්රියසුත්තවණ්ණනා
තෙරසමං දෙවපුත්තසංයුත්තෙ ජන්තුදෙවපුත්තසුත්තෙ විත්ථාරිතමෙව.
තෙරසමං.
14. පදුමපුප්ඵසුත්තවණ්ණනා
චුද්දසමෙ අජ්ඣභාසීති තං භික්ඛුං නාළෙ ගහෙත්වා පදුමං සිඞ්ඝමානං දිස්වාව – “අයං භික්ඛු සත්ථු සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සමණධම්මං කාතුං අරඤ්ඤං පවිට්ඨො ගන්ධාරම්මණං උපනිජ්ඣායති, ස්වායං අජ්ජ උපසිඞ්ඝං ස්වෙපි පුනදිවසෙපි උපසිඞ්ඝිස්සති, එවමස්ස සා ගන්ධතණ්හා වඩ්ඪිත්වා දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං අත්ථං නාසෙස්සති, මා මයි පස්සන්තියා නස්සතු, චොදෙස්සාමි න”න්ති උපසඞ්කමිත්වා අභාසි.
එකඞ්ගමෙතං ථෙය්යානන්ති ථෙනිතබ්බානං රූපාරම්මණාදීනං පඤ්චකොට්ඨාසානං ඉදං එකඞ්ගං, එකකොට්ඨාසොති අත්ථො. න හරාමීති න ගහෙත්වා ගච්ඡාමි. ආරාති දූරෙ නාළෙ ගහෙත්වා නාමෙත්වා දූරෙ ඨිතො උපසිඞ්ඝාමීති වදති. වණ්ණෙනාති කාරණෙන.
ය්වායන්ති යො අයං. තස්මිං කිර දෙවතාය සද්ධිං කථෙන්තෙයෙව එකො තාපසො ඔතරිත්වා භිසඛනනාදීනි කාතුං ආරද්ධො, තං සන්ධායෙවමාහ. ආකිණ්ණකම්මන්තොති එවං අපරිසුද්ධකම්මන්තො. අඛීණකම්මන්තොතිපි පාඨො, කක්ඛළකම්මන්තොති අත්ථො. න වුච්චතීති ගන්ධචොරොති වා පුප්ඵචොරොති වා කස්මා න වුච්චති.