නවමෙ සුන්දරිකභාරද්වාජොති සුන්දරිකාය නදියා තීරෙ අග්ගිජුහණෙන එවංලද්ධනාමො. සුන්දරිකායාති එවංනාමිකාය නදියා. අග්ගිං ජුහතීති ආහුතිං පක්ඛිපනෙන ජාලෙති. අග්ගිහුත්තං පරිචරතීති අග්යායතනං සම්මජ්ජනුපලෙපනබලිකම්මාදිනා පයිරුපාසති. කො නු ඛො ඉමං හබ්යසෙසං භුඤ්ජෙය්යාති සො කිර බ්රාහ්මණො අග්ගිම්හි හුතාවසෙසං පායාසං දිස්වා චින්තෙසි – “අග්ගිම්හි තාව පක්ඛිත්තපායාසො මහාබ්රහ්මුනා භුත්තො, අයං පන අවසෙසො අත්ථි, තං යදි බ්රහ්මුනො මුඛතො ජාතස්ස බ්රාහ්මණස්ස දදෙය්යං, එවං මෙ පිතරා සහ පුත්තොපි සන්තප්පිතො භවෙය්ය, සුවිසොධිතො චස්ස බ්රහ්මලොකගාමිමග්ගො”ති. සො බ්රාහ්මණස්ස දස්සනත්ථං උට්ඨායාසනා චතුද්දිසා අනුවිලොකෙසි, “කො නු ඛො ඉමං හබ්යසෙසං භුඤ්ජෙය්යා”ති?

රුක්ඛමූලෙති තස්මිං වනසණ්ඩෙ ජෙට්ඨකරුක්ඛස්ස මූලෙ. සසීසං පාරුතං නිසින්නන්ති සහ සීසෙන පාරුතකායං නිසින්නං. කස්මා පන භගවා තත්ථ නිසීදි? භගවා කිර පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉමං බ්රාහ්මණං දිස්වා චින්තෙසි – අයං බ්රාහ්මණො එවරූපං අග්ගපායාසං ගහෙත්වා “මහාබ්රහ්මානං භොජෙමී”ති අග්ගිම්හි ඣාපෙන්තො අඵලං කරොති…පෙ… චත්තාරො මග්ගෙ චෙව චත්තාරි ච ඵලානි දෙමීති. තස්මා කාලස්සෙව වුට්ඨාය සරීරපටිජග්ගනං කත්වා පත්තචීවරං ආදාය ගන්ත්වා වුත්තනයෙන තස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. අථ කස්මා සසීසං පාරුපීති? හිමපාතස්ස ච සීතවාතස්ස ච පටිබාහණත්ථං, පටිබලොව එතං තථාගතො අධිවාසෙතුං. සචෙ පන අපාරුපිත්වා නිසීදෙය්ය, බ්රාහ්මණො දූරතොව සඤ්ජානිත්වා නිවත්තෙය්ය, එවං සති කථා නප්පවත්තෙය්ය. ඉති භගවා – “බ්රාහ්මණෙ ආගතෙ සීසං විවරිස්සාමි, අථ මං සො දිස්වා කථං පවත්තෙස්සති, තස්සාහං කථානුසාරෙන ධම්මං දෙසෙස්සාමී”ති කථාපවත්තනත්ථං එවමකාසි.

උපසඞ්කමීති බ්රාහ්මණො – “අයං සසීසං පාරුපිත්වා සබ්බරත්තිං පධානමනුයුත්තො. ඉමස්ස දක්ඛිණොදකං දත්වා ඉමං හබ්යසෙසං දස්සාමී”ති, බ්රාහ්මණසඤ්ඤී හුත්වා උපසඞ්කමි. මුණ්ඩො අයං භවං, මුණ්ඩකො අයං භවන්ති සීසෙ විවරිතමත්තෙ නීචකෙසන්තං දිස්වා “මුණ්ඩො”ති ආහ. තතො සුට්ඨුතරං ඔලොකෙන්තො පවත්තමත්තම්පි සිඛං අදිස්වා හීළෙන්තො “මුණ්ඩකො”ති ආහ. තතොවාති යත්ථ ඨිතො අද්දස, තම්හාව පදෙසා. මුණ්ඩාපි හීති කෙනචි කාරණෙන මුණ්ඩිතසීසාපි හොන්ති.

මා ජාතිං පුච්ඡාති යදි දානස්ස මහප්ඵලතං පච්චාසීසසි, ජාතිං මා පුච්ඡ. අකාරණං හි දක්ඛිණෙය්යභාවස්ස ජාති. චරණඤ්ච පුච්ඡාති අපිච ඛො සීලාදිගුණභෙදං චරණං පුච්ඡ. එතං හි දක්ඛිණෙය්යභාවස්ස කාරණං. ඉදානිස්ස තමත්ථං විභාවෙන්තො කට්ඨා හවෙ ජායති ජාතවෙදොතිආදිමාහ.

තත්රායං අධිප්පායො – ඉධ කට්ඨා අග්ගි ජායති, න ච සො සාලාදිකට්ඨා ජාතොව අග්ගිකිච්චං කරොති, සාපාන-දොණිආදිකට්ඨා ජාතො න කරොති, අත්තනො පන අච්චියාදිගුණසම්පත්තියා යතො වා තතො වා ජාතො කරොතියෙව. එවං න බ්රාහ්මණකුලාදීසු ජාතොව දක්ඛිණෙය්යො හොති, චණ්ඩාලකුලාදීසු ජාතො න හොති, අපිච ඛො නීචකුලිනොපි උච්චකුලිනොපි ඛීණාසව-මුනි ධිතිමා හිරීනිසෙධො ආජානීයො හොති. ඉමාය ධිතිහිරිපමොක්ඛාය ගුණසම්පත්තියා ජාතිමා උත්තමදක්ඛිණෙය්යො හොති. සො හි ධිතියා ගුණෙ ධාරෙති, හිරියා දොසෙ නිසෙධෙතීති. අපිචෙත්ථ මුනීති මොනධම්මෙන සමන්නාගතො. ධිතිමාති වීරියවා. ආජානීයොති කාරණාකාරණජානනකො. හිරීනිසෙධොති හිරියා පාපානි නිසෙධෙත්වා ඨිතො.

සච්චෙන දන්තොති පරමත්ථසච්චෙන දන්තො. දමසා උපෙතොති ඉන්ද්රියදමෙන උපෙතො. වෙදන්තගූති චතුන්නං මග්ගවෙදානං අන්තං, චතූහි වා මග්ගවෙදෙහි කිලෙසානං අන්තං ගතො. වුසිතබ්රහ්මචරියොති මග්ගබ්රහ්මචරියවාසං වුත්ථො. යඤ්ඤොපනීතොති උපනීතයඤ්ඤො පටියාදිතයඤ්ඤො ච. තමුපව්හයෙථාති යෙන යඤ්ඤො පටියාදිතො, සො තං පරමත්ථබ්රාහ්මණං අව්හයෙය්ය. “ඉන්දමව්හයාම, සොමමව්හයාම, වරුණමව්හයාම, ඊසානමව්හයාම, යාමමව්හයාමා”ති ඉදං පන අව්හානං නිරත්ථකං. කාලෙනාති අව්හයන්තො ච “කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත”න්ති අන්තොමජ්ඣන්හිකකාලෙයෙව තං උපව්හයෙය්ය. සො ජුහති දක්ඛිණෙය්යෙති යො එවං කාලෙ ඛීණාසවං ආමන්තෙත්වා තත්ථ චතුපච්චයදක්ඛිණං පතිට්ඨපෙති, සො දක්ඛිණෙය්යෙ ජුහති නාම, න අචෙතනෙ අග්ගිම්හි පක්ඛිපන්තො.