දසමෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙති පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තස්ස බ්රාහ්මණස්ස අරහත්තස්ස උපනිස්සයං දිස්වා “ගච්ඡාමිස්ස සඞ්ගහං කරිස්සාමී”ති ගන්ත්වා තස්මිං වනසණ්ඩෙ විහරති. නට්ඨා හොන්තීති කසිත්වා විස්සට්ඨා අටවිමුඛා චරමානා බ්රාහ්මණෙ භුඤ්ජිතුං ගතෙ පලාතා හොන්ති. පල්ලඞ්කන්ති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං. ආභුජිත්වාති බන්ධිත්වා. උජුං කායං පණිධායාති උපරිමං සරීරං උජුකං ඨපෙත්වා, අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙත්වා. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපයිත්වා, මුඛසමීපෙ වා කත්වාති අත්ථො. තෙනෙව විභඞ්ගෙ වුත්තං – “අයං සති උපට්ඨිතා හොති සූපට්ඨිතා නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා, තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා”ති (විභ· 537). අථ වා “පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා”ති එවං පටිසම්භිදායං (පටි· ම· 1.164) වුත්තනයෙනපෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්රායං සඞ්ඛෙපො – “පරිග්ගහිතනිය්යානං සතිං කත්වා”ති. එවං නිසීදන්තො ච පන ඡබ්බණ්ණා ඝනබුද්ධරස්මියො විස්සජ්ජෙත්වා නිසීදි. උපසඞ්කමීති දොමනස්සාභිභූතො ආහිණ්ඩන්තො, “සුඛෙන වතායං සමණො නිසින්නො”ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි.

අජ්ජසට්ඨිං න දිස්සන්තීති අජ්ජ ඡදිවසමත්තකා පට්ඨාය න දිස්සන්ති. පාපකාති ලාමකා තිලඛාණුකා. තෙන කිර තිලඛෙත්තෙ වපිතෙ තදහෙව දෙවො වස්සිත්වා තිලෙ පංසුම්හි ඔසීදාපෙසි, පුප්ඵං වා ඵලං වා ගහෙතුං නාසක්ඛිංසු. යෙපි වඩ්ඪිංසු, තෙසං උපරි පාණකා පතිත්වා පණ්ණානි ඛාදිංසු, එකපණ්ණදුපණ්ණා ඛාණුකා අවසිස්සිංසු. බ්රාහ්මණො ඛෙත්තං ඔලොකෙතුං ගතො තෙ දිස්වා – “වඩ්ඪියා මෙ තිලා ගහිතා, තෙපි නට්ඨා”ති දොමනස්සජාතො අහොසි, තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.

උස්සොළ්හිකායාති උස්සාහෙන කණ්ණනඞ්ගුට්ඨාදීනි උක්ඛිපිත්වා විචරන්තා උප්පතන්ති. තස්ස කිර අනුපුබ්බෙන භොගෙසු පරික්ඛීණෙසු පක්ඛිපිතබ්බස්ස අභාවෙන තුච්ඡකොට්ඨා අහෙසුං. තස්ස ඉතො චිතො ච සත්තහි ඝරෙහි ආගතා මූසිකා තෙ තුච්ඡකොට්ඨෙ පවිසිත්වා උය්යානකීළං කීළන්තා විය නච්චන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ.

උප්පාටකෙහි සඤ්ඡන්නොති උප්පාටකපාණකෙහි සඤ්ඡන්නො. තස්ස කිර බ්රාහ්මණස්ස සයනත්ථාය සන්ථතං තිණපණ්ණසන්ථාරං කොචි අන්තරන්තරා පටිජග්ගන්තො නත්ථි. සො දිවසං අරඤ්ඤෙ කම්මං කත්වා සායං ආගන්ත්වා තස්මිං නිපජ්ජති. අථස්ස උප්පාටකපාණකා සරීරං එකච්ඡන්නං කරොන්තා ඛාදන්ති, තං ගහෙත්වා එවමාහ.

විධවාති මතපතිකා. යාව කිර තස්ස බ්රාහ්මණස්ස ගෙහෙ විභවමත්තා අහොසි, තාව තා විධවාපි හුත්වා පතිකුලෙසු වසිතුං ලභිංසු. යදා පන සො නිද්ධනො ජාතො, තදා තා “පිතුඝරං ගච්ඡථා”ති සස්සුසසුරාදීහි නික්කඩ්ඪිතා තතො තස්සෙව ඝරං ආගන්ත්වා වසන්තියො බ්රාහ්මණස්ස භොජනකාලෙ “ගච්ඡථ අය්යකෙන සද්ධිං භුඤ්ජථා”ති පුත්තෙ පෙසෙන්ති, තෙහි පාතියං හත්ථෙසු ඔතාරිතෙසු බ්රාහ්මණො හත්ථස්ස ඔකාසං න ලභති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.

පිඞ්ගලාති කළාරපිඞ්ගලා. තිලකාහතාති කාළසෙතාදිවණ්ණෙහි තිලකෙහි ආහතගත්තා. සොත්තං පාදෙන බොධෙතීති නිද්දං ඔක්කන්තං පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. අයං කිර බ්රාහ්මණො මූසිකසද්දෙන උබ්බාළ්හො උප්පාටකෙහි ච ඛජ්ජමානො සබ්බරත්තිං නිද්දං අලභිත්වා පච්චූසකාලෙ නිද්දායති. අථ නං අක්ඛීසු නිම්මිලිතමත්තෙස්වෙව – “කිං කරොසි, බ්රාහ්මණ, පච්ඡා ච පුබ්බෙ ච ගහිතස්ස ඉණස්ස? වඩ්ඪි මත්ථකං පත්තා, සත්ත ධීතරො පොසෙතබ්බා. ඉදානි ඉණායිකා ආගන්ත්වා ගෙහං පරිවාරෙස්සන්ති, ගච්ඡ කම්මං කරොහී”ති පාදෙන පහරිත්වා පබොධෙති. තං ගහෙත්වා ඉමං ගාථමාහ.