එවං මෙ සුතන්ති පඤ්චත්තයසුත්තං. තත්ථ එකෙති එකච්චෙ. සමණබ්රාහ්මණාති පරිබ්බජුපගතභාවෙන සමණා ජාතියා බ්රාහ්මණා, ලොකෙන වා සමණාති ච බ්රාහ්මණාති ච එවං සම්මතා. අපරන්තං කප්පෙත්වා විකප්පෙත්වා ගණ්හන්තීති අපරන්තකප්පිකා. අපරන්තකප්පො වා එතෙසං අත්ථීතිපි අපරන්තකප්පිකා. එත්ථ ච අන්තොති “සක්කායො ඛො, ආවුසො, එකො අන්තො”තිආදීසු (අ· නි· 6.61) විය ඉධ කොට්ඨාසො අධිප්පෙතො. කප්පොති තණ්හාදිට්ඨියො. වුත්තම්පි චෙතං “කප්පොති උද්දානතො ද්වෙ කප්පා තණ්හාකප්පො ච දිට්ඨිකප්පො චා”ති. තස්මා තණ්හාදිට්ඨිවසෙන අනාගතං ඛන්ධකොට්ඨාසං කප්පෙත්වා ඨිතාති අපරන්තකප්පිකාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තෙසං එවං අපරන්තං කප්පෙත්වා ඨිතානං පුනප්පුනං උප්පජ්ජනවසෙන අපරන්තමෙව අනුගතා දිට්ඨීති අපරන්තානුදිට්ඨිනො. තෙ එවංදිට්ඨිනො තං අපරන්තං ආරබ්භ ආගම්ම පටිච්ච අඤ්ඤම්පි ජනං දිට්ඨිගතිකං කරොන්තා අනෙකවිහිතානි අධිවුත්තිපදානි අභිවදන්ති. අනෙකවිහිතානීති අනෙකවිධානි. අධිවුත්තිපදානීති අධිවචනපදානි. අථ වා භූතමත්ථං අධිභවිත්වා යථාසභාවතො අග්ගහෙත්වා වත්තනතො අධිවුත්තියොති දිට්ඨියො වුච්චන්ති, අධිවුත්තීනං පදානි අධිවුත්තිපදානි, දිට්ඨිදීපකානි වචනානීති අත්ථො.

සඤ්ඤීති සඤ්ඤාසමඞ්ගී. අරොගොති නිච්චො. ඉත්ථෙකෙති ඉත්ථං එකෙ, එවමෙකෙති අත්ථො. ඉමිනා සොළස සඤ්ඤීවාදා කථිතා, අසඤ්ඤීති ඉමිනා අට්ඨ අසඤ්ඤීවාදා, නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීති ඉමිනා අට්ඨ නෙවසඤ්ඤීනාසඤ්ඤීවාදා, සතො වා පන සත්තස්සාති ඉමිනා සත්ත උච්ඡෙදවාදා. තත්ථ සතොති විජ්ජමානස්ස. උච්ඡෙදන්ති උපච්ඡෙදං. විනාසන්ති අදස්සනං. විභවන්ති භවවිගමං. සබ්බානෙතානි අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනානෙව.

දිට්ඨධම්මනිබ්බානං වාති ඉමිනා පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදා කථිතා. තත්ථ දිට්ඨධම්මොති පච්චක්ඛධම්මො වුච්චති, තත්ථ තත්ථ පටිලද්ධඅත්තභාවස්සෙතං අධිවචනං. දිට්ඨධම්මෙ නිබ්බානං දිට්ඨධම්මනිබ්බානං, ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ දුක්ඛවූපසමන්ති අත්ථො. සන්තං වාති සඤ්ඤීතිආදිවසෙන තීහාකාරෙහි සන්තං. තීණි හොන්තීති සඤ්ඤී අත්තාතිආදීනි සන්තඅත්තවසෙන එකං, ඉතරානි ද්වෙති එවං තීණි.

රූපිං වාති කරජරූපෙන වා කසිණරූපෙන වා රූපිං. තත්ථ ලාභී කසිණරූපං අත්තාති ගණ්හාති, තක්කී උභොපි රූපානි ගණ්හාතියෙව. අරූපින්ති අරූපසමාපත්තිනිමිත්තං වා, ඨපෙත්වා සඤ්ඤාක්ඛන්ධං සෙසඅරූපධම්මෙ වා අත්තාති පඤ්ඤපෙන්තා ලාභිනොපි තක්කිකාපි එවං පඤ්ඤපෙන්ති. තතියදිට්ඨි පන මිස්සකගාහවසෙන පවත්තා, චතුත්ථා තක්කගාහෙනෙව. දුතියචතුක්කෙ පඨමදිට්ඨි සමාපන්නකවාරෙන කථිතා, දුතියදිට්ඨි අසමාපන්නකවාරෙන, තතියදිට්ඨි සුප්පමත්තෙන වා සරාවමත්තෙන වා කසිණපරිකම්මවසෙන, චතුත්ථදිට්ඨි විපුලකසිණවසෙන කථිතාති වෙදිතබ්බා.

එතං වා පනෙකෙසං උපාතිවත්තතන්ති සඤ්ඤීතිපදෙන සඞ්ඛෙපතො වුත්තං සඤ්ඤාසත්තකං අතික්කන්තානන්ති අත්ථො. අපරෙ අට්ඨකන්ති වදන්ති. තදුභයං පරතො ආවිභවිස්සති. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – කෙචි හි එතා සත්ත වා අට්ඨ වා සඤ්ඤා සමතික්කමිතුං සක්කොන්ති, කෙචි පන න සක්කොන්ති. තත්ථ යෙ සක්කොන්ති, තෙව ගහිතා. තෙසං පන එකෙසං උපාතිවත්තතං අතික්කමිතුං සක්කොන්තානං යථාපි නාම ගඞ්ගං උත්තිණ්ණෙසු මනුස්සෙසු එකො දීඝවාපිං ගන්ත්වා තිට්ඨෙය්ය, එකො තතො පරං මහාගාමං; එවමෙව එකෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනං අප්පමාණං ආනෙඤ්ජන්ති වත්වා තිට්ඨන්ති, එකෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං. තත්ථ විඤ්ඤාණඤ්චායතනං තාව දස්සෙතුං විඤ්ඤාණකසිණමෙකෙති වුත්තං. පරතො “ආකිඤ්චඤ්ඤායතනමෙකෙ”ති වක්ඛති. තයිදන්ති තං ඉදං දිට්ඨිගතඤ්ච දිට්ඨිපච්චයඤ්ච දිට්ඨාරම්මණඤ්ච. තථාගතො අභිජානාතීති. ඉමිනා පච්චයෙන ඉදං නාම දස්සනං ගහිතන්ති අභිවිසිට්ඨෙන ඤාණෙන ජානාති.