මහාමාලුඞ්ක්යසුත්තවණ්ණනා
එවං මෙ සුතන්ති මහාමාලුක්යසුත්තං. තත්ථ ඔරම්භාගියානීති හෙට්ඨා කොට්ඨාසිකානි කාමභවෙ නිබ්බත්තිසංවත්තනිකානි. සංයොජනානීති බන්ධනානි. කස්ස ඛො නාමාති කස්ස දෙවස්ස වා මනුස්සස්ස වා දෙසිතානි ධාරෙසි, කිං ත්වමෙවෙකො අස්සොසි, න අඤ්ඤො කොචීති? අනුසෙතීති අප්පහීනතාය අනුසෙති. අනුසයමානො සංයොජනං නාම හොති.
එත්ථ ච භගවතා සංයොජනං පුච්ඡිතං, ථෙරෙනපි සංයොජනමෙව බ්යාකතං. එවං සන්තෙපි තස්ස වාදෙ භගවතා දොසො ආරොපිතො. සො කස්මාති චෙ? ථෙරස්ස තථාලද්ධිකත්තා. අයඤ්හි තස්ස ලද්ධි “සමුදාචාරක්ඛණෙයෙව කිලෙසෙහි සංයුත්තො නාම හොති, ඉතරස්මිං ඛණෙ අසංයුත්තො”ති. තෙනස්ස භගවතා දොසො ආරොපිතො. අථායස්මා ආනන්දො චින්තෙසි – “භගවතා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ධම්මං දෙසෙස්සාමීති අත්තනො ධම්මතායෙව අයං ධම්මදෙසනා ආරද්ධා, සා ඉමිනා අපණ්ඩිතෙන භික්ඛුනා විසංවාදිතා. හන්දාහං භගවන්තං යාචිත්වා භික්ඛූනං ධම්මං දෙසෙස්සාමී”ති. සො එවමකාසි. තං දස්සෙතුං “එවං වුත්තෙ ආයස්මා ආනන්දො”තිආදි වුත්තං.
තත්ථ සක්කායදිට්ඨිපරියුට්ඨිතෙනාති සක්කායදිට්ඨියා ගහිතෙන අභිභූතෙන. සක්කායදිට්ඨිපරෙතෙනාති සක්කායදිට්ඨියා අනුගතෙන. නිස්සරණන්ති දිට්ඨිනිස්සරණං නාම නිබ්බානං, තං යථාභූතං නප්පජානාති. අප්පටිවිනීතාති අවිනොදිතා අනීහටා. ඔරම්භාගියං සංයොජනන්ති හෙට්ඨාභාගියසංයොජනං නාම හොති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. සුක්කපක්ඛො උත්තානත්ථොයෙව. “සානුසයා පහීයතී”ති වචනතො පනෙත්ථ එකච්චෙ “අඤ්ඤං සංයොජනං අඤ්ඤො අනුසයො”ති වදන්ති. “යථා හි සබ්යඤ්ජනං භත්ත”න්ති වුත්තෙ භත්තතො අඤ්ඤං බ්යඤ්ජනං හොති, එවං “සානුසයා”ති වචනතො පරියුට්ඨානසක්කායදිට්ඨිතො අඤ්ඤෙන අනුසයෙන භවිතබ්බන්ති තෙසං ලද්ධි. තෙ “සසීසං පාරුපිත්වා”තිආදීහි පටික්ඛිපිතබ්බා. න හි සීසතො අඤ්ඤො පුරිසො අත්ථි. අථාපි සියා – “යදි තදෙව සංයොජනං සො අනුසයො, එවං සන්තෙ භගවතා ථෙරස්ස තරුණූපමො උපාරම්භො දුආරොපිතො හොතී”ති. න දුආරොපිතො, කස්මා? එවංලද්ධිකත්තාති විත්ථාරිතමෙතං. තස්මා සොයෙව කිලෙසො බන්ධනට්ඨෙන සංයොජනං, අප්පහීනට්ඨෙන අනුසයොති ඉමමත්ථං සන්ධාය භගවතා “සානුසයා පහීයතී”ති එවං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.
තචං ඡෙත්වාතිආදීසු ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – තචච්ඡෙදො විය හි සමාපත්ති දට්ඨබ්බා, ඵෙග්ගුච්ඡෙදො විය විපස්සනා, සාරච්ඡෙදො විය මග්ගො. පටිපදා පන ලොකියලොකුත්තරමිස්සකාව වට්ටති. එවමෙතෙ දට්ඨබ්බාති එවරූපා පුග්ගලා එවං දට්ඨබ්බා.
උපධිවිවෙකාති උපධිවිවෙකෙන. ඉමිනා පඤ්චකාමගුණවිවෙකො කථිතො. අකුසලානං ධම්මානං පහානාති ඉමිනා නීවරණප්පහානං කථිතං. කායදුට්ඨුල්ලානං පටිප්පස්සද්ධියාති ඉමිනා කායාලසියපටිප්පස්සද්ධි කථිතා. විවිච්චෙව කාමෙහීති උපධිවිවෙකෙන කාමෙහි විනා හුත්වා. විවිච්ච අකුසලෙහීති අකුසලානං ධම්මානං පහානෙන කායදුට්ඨුල්ලානං පටිප්පස්සද්ධියා ච අකුසලෙහි විනා හුත්වා. යදෙව තත්ථ හොතීති යං තත්ථ අන්තොසමාපත්තික්ඛණෙයෙව සමාපත්තිසමුට්ඨිතඤ්ච රූපාදිධම්මජාතං හොති. තෙ ධම්මෙති තෙ රූපගතන්තිආදිනා නයෙන වුත්තෙ රූපාදයො ධම්මෙ. අනිච්චතොති න නිච්චතො. දුක්ඛතොති න සුඛතො. රොගතොතිආදීසු ආබාධට්ඨෙන රොගතො, අන්තොදොසට්ඨෙන ගණ්ඩතො, අනුපවිද්ධට්ඨෙන දුක්ඛජනනට්ඨෙන ච සල්ලතො, දුක්ඛට්ඨෙන අඝතො, රොගට්ඨෙන ආබාධතො, අසකට්ඨෙන පරතො, පලුජ්ජනට්ඨෙන පලොකතො, නිස්සත්තට්ඨෙන සුඤ්ඤතො, න අත්තට්ඨෙන අනත්තතො. තත්ථ අනිච්චතො, පලොකතොති ද්වීහි පදෙහි අනිච්චලක්ඛණං කථිතං, දුක්ඛතොතිආදීහි ඡහි දුක්ඛලක්ඛණං, පරතො සුඤ්ඤතො අනත්තතොති තීහි අනත්තලක්ඛණං.