එවං මෙ සුතන්ති මහාසාරොපමසුත්තං. තත්ථ අචිරපක්කන්තෙති සඞ්ඝං භින්දිත්වා රුහිරුප්පාදකම්මං කත්වා නචිරපක්කන්තෙ සලිඞ්ගෙනෙව පාටියෙක්කෙ ජාතෙ.

ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කුලපුත්තොති කිඤ්චාපි අසුකකුලපුත්තොති න නියාමිතො, දෙවදත්තංයෙව පන සන්ධාය ඉදං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සො හි අසම්භින්නාය මහාසම්මතපවෙණියා ඔක්කාකවංසෙ ජාතත්තා ජාතිකුලපුත්තො. ඔතිණ්ණොති යස්ස ජාති අන්තො අනුපවිට්ඨා, සො ජාතියා ඔතිණ්ණො නාම. ජරාදීසුපි එසෙව නයො.

ලාභසක්කාරාදීසුපි ලාභොති චත්තාරො පච්චයා. සක්කාරොති තෙසංයෙව සුකතභාවො. සිලොකොති වණ්ණභණනං. අභිනිබ්බත්තෙතීති උප්පාදෙති. අපඤ්ඤාතාති ද්වින්නං ජනානං ඨිතට්ඨානෙ න පඤ්ඤායන්ති, ඝාසච්ඡාදනමත්තම්පි න ලභන්ති. අප්පෙසක්ඛාති අප්පපරිවාරා, පුරතො වා පච්ඡතො වා ගච්ඡන්තං න ලභන්ති.

සාරෙන සාරකරණීයන්ති රුක්ඛසාරෙන කත්තබ්බං අක්ඛචක්කයුගනඞ්ගලාදිකං යංකිඤ්චි. සාඛාපලාසං අග්ගහෙසි බ්රහ්මචරියස්සාති මග්ගඵලසාරස්ස සාසනබ්රහ්මචරියස්ස චත්තාරො පච්චයා සාඛාපලාසං නාම, තං අග්ගහෙසි. තෙන ච වොසානං ආපාදීති තෙනෙව ච අලමෙත්තාවතා සාරො මෙ පත්තොති වොසානං ආපන්නො.

ඤාණදස්සනං ආරාධෙතීති දෙවදත්තො පඤ්චාභිඤ්ඤො, දිබ්බචක්ඛු ච පඤ්චන්නං අභිඤ්ඤානං මත්ථකෙ ඨිතං, තං ඉමස්මිං සුත්තෙ “ඤාණදස්සන”න්ති වුත්තං. අජානං අපස්සං විහරන්තීති කිඤ්චි සුඛුමං රූපං අජානන්තා අන්තමසො පංසුපිසාචකම්පි අපස්සන්තා විහරන්ති.

අසමයවිමොක්ඛං ආරාධෙතීති, “කතමො අසමයවිමොක්ඛො? චත්තාරො ච අරියමග්ගා චත්තාරි ච සාමඤ්ඤඵලානි, නිබ්බානඤ්ච, අයං අසමයවිමොක්ඛො”ති (පටි· ම· 1.213) එවං වුත්තෙ නවලොකුත්තරධම්මෙ ආරාධෙති සම්පාදෙති පටිලභති. ලොකියසමාපත්තියො හි අප්පිතප්පිතක්ඛණෙයෙව පච්චනීකධම්මෙහි විමුච්චන්ති, තස්මා, “කතමො සමයවිමොක්ඛො? චත්තාරි ච ඣානානි චතස්සො ච අරූපාවචරසමාපත්තියො, අයං සමයවිමොක්ඛො”ති එවං සමයවිමොක්ඛොති වුත්තා. ලොකුත්තරධම්මා පන කාලෙන කාලං විමුච්චන්ති, සකිං විමුත්තානි හි මග්ගඵලානි විමුත්තානෙව හොන්ති. නිබ්බානං සබ්බකිලෙසෙහි අච්චන්තං විමුත්තමෙවාති ඉමෙ නව ධම්මා අසමයවිමොක්ඛොති වුත්තා.

අකුප්පා චෙතොවිමුත්තීති අරහත්තඵලවිමුත්ති. අයමත්ථො එතස්සාති එතදත්ථං, අරහත්තඵලත්ථමිදං බ්රහ්මචරියං. අයං එතස්ස අත්ථොති වුත්තං හොති. එතං සාරන්ති එතං අරහත්තඵලං බ්රහ්මචරියස්ස සාරං. එතං පරියොසානන්ති එතං අරහත්තඵලං බ්රහ්මචරියස්ස පරියොසානං, එසා කොටි, න ඉතො පරං පත්තබ්බං අත්ථීති යථානුසන්ධිනාව දෙසනං නිට්ඨපෙසීති.

එවං මෙ සුතන්ති චූළසාරොපමසුත්තං. තත්ථ පිඞ්ගලකොච්ඡොති සො බ්රාහ්මණො පිඞ්ගලධාතුකො. කොච්ඡොති පනස්ස නාමං, තස්මා “පිඞ්ගලකොච්ඡො”ති වුච්චති. සඞ්ඝිනොතිආදීසු පබ්බජිතසමූහසඞ්ඛාතො සඞ්ඝො එතෙසං අත්ථීති සඞ්ඝිනො. ස්වෙව ගණො එතෙසං අත්ථීති ගණිනො. ආචාරසික්ඛාපනවසෙන තස්ස ගණස්ස ආචරියාති ගණාචරියා. ඤාතාති පඤ්ඤාතා පාකටා. “අප්පිච්ඡා සන්තුට්ඨා, අප්පිච්ඡතාය වත්ථම්පි න නිවාසෙන්තී”තිආදිනා නයෙන සමුග්ගතො යසො එතෙසං අත්ථීති යසස්සිනො. තිත්ථකරාති ලද්ධිකරා. සාධුසම්මතාති ඉමෙ සාධු සුන්දරා සප්පුරිසාති එවං සම්මතා. බහුජනස්සාති අස්සුතවතො අන්ධබාලපුථුජ්ජනස්ස.

ඉදානි තෙ දස්සෙන්තො සෙය්යථිදං පූරණොතිආදිමාහ. තත්ථ පූරණොති තස්ස සත්ථුපටිඤ්ඤස්ස නාමං. කස්සපොති ගොත්තං. සො කිර අඤ්ඤතරස්ස කුලස්ස එකූනදාසසතං පූරයමානො ජාතො, තෙනස්ස “පූරණො”ති නාමං අකංසු. මඞ්ගලදාසත්තා චස්ස “දුක්කට”න්ති වත්තා නත්ථි, අකතං වා න කතන්ති. “සො කිමහමෙත්ථ වසාමී”ති පලායි. අථස්ස චොරා වත්ථානි අච්ඡින්දිංසු. සො පණ්ණෙන වා තිණෙන වා පටිච්ඡාදෙතුම්පි අජානන්තො ජාතරූපෙනෙව එකං ගාමං පාවිසි. මනුස්සා තං දිස්වා, “අයං සමණො අරහා අප්පිච්ඡො, නත්ථි ඉමිනා සදිසො”ති පූවභත්තාදීනි ගහෙත්වා උපසඞ්කමන්ති. සො “මය්හං සාටකං අනිවත්ථභාවෙන ඉදං උප්පන්න”න්ති තතො පට්ඨාය සාටකං ලභිත්වාපි න නිවාසෙසි, තදෙව පබ්බජ්ජං අග්ගහෙසි. තස්ස සන්තිකෙ අඤ්ඤෙපි පඤ්චසතා මනුස්සා පබ්බජිංසු, තං සන්ධායාහ “පූරණො කස්සපො”ති.

මක්ඛලීති තස්ස නාමං. ගොසාලාය ජාතත්තා ගොසාලොති දුතියං නාමං. තං කිර සකද්දමාය භූමියා තෙලඝටං ගහෙත්වා ගච්ඡන්තං, “තාත, මා ඛලී”ති සාමිකො ආහ. සො පමාදෙන ඛලිත්වා පතිත්වා සාමිකස්ස භයෙන පලායිතුං ආරද්ධො. සාමිකො උපධාවිත්වා සාටකකණ්ණෙ අග්ගහෙසි. සොපි සාටකං ඡඩ්ඩෙත්වා අචෙලකො හුත්වා පලායි, සෙසං පූරණසදිසමෙව.