අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනාති රජ්ජුමාලාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන සමයෙන ගයාගාමකෙ අඤ්ඤතරස්ස බ්රාහ්මණස්ස ධීතා තස්මිංයෙව ගාමෙ එකස්ස බ්රාහ්මණකුමාරස්ස දින්නා පතිකුලං ගතා, තස්මිං ගෙහෙ ඉස්සරියං වත්තෙන්තී තිට්ඨති. සා තස්මිං ගෙහෙ දාසියා ධීතරං දිස්වා න සහති. දිට්ඨකාලතො පට්ඨාය කොධෙන තටතටායමානා අක්කොසති පරිභාසති, ඛටකඤ්චස්සා දෙති. යදා පන සා වයප්පත්තියා කිච්චසමත්ථා ජාතා, තදා නං ජණ්ණුකප්පරමුට්ඨීහි පහරතෙව යථා තං පුරිමජාතීසු බද්ධාඝාතා.

සා කිර දාසී කස්සපදසබලස්ස කාලෙ තස්සා සාමිනී අහොසි, ඉතරා දාසී. සා තං ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි මුට්ඨිආදීහි ච අභිණ්හං අභිහනති. සා තෙන නිබ්බින්නා යථාබලං දානාදීනි පුඤ්ඤානි කත්වා “අනාගතෙ අහං සාමිනී හුත්වා ඉමිස්සා උපරි ඉස්සරියං වත්තෙය්ය”න්ති පත්ථනං ඨපෙසි. අථ සා දාසී තතො චුතා අපරාපරං සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ වුත්තනයෙන ගයාගාමකෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා පතිකුලං ගතා, ඉතරාපි තස්සා දාසී අහොසි. එවං බද්ධාඝාතතාය සා තං විහෙඨෙති.

එවං විහෙඨෙන්තී අකාරණෙනෙව කෙසෙසු ගහෙත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච සුහතං හනි. සා න්හාපිතසාලං ගන්ත්වා ඛුරමුණ්ඩං කාරෙත්වා අගමාසි. සාමිනී “කිං ජෙ දුට්ඨදාසි මුණ්ඩනමත්තෙන තව විප්පමොක්ඛො”ති රජ්ජුං සීසෙ බන්ධිත්වා තත්ථ නං ගහෙත්වා ඔණමෙත්වා ඝාතෙති, තස්සා තඤ්ච රජ්ජුං අපනෙතුං න දෙති. තතො පට්ඨාය දාසියා “රජ්ජුමාලා”ති නාමං අහොසි.

අථෙකදිවසං සත්ථා පච්චූසසමයෙ මහාකරුණාසමාපත්තිතො වුට්ඨාය ලොකං වොලොකෙන්තො රජ්ජුමාලාය සොතාපත්තිඵලූපනිස්සයං, තස්සා ච බ්රාහ්මණියා සරණෙසු සීලෙසු ච පතිට්ඨානං දිස්වා අරඤ්ඤං පවිසිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි ඡබ්බණ්ණා බුද්ධරස්මියො විස්සජ්ජෙන්තො. රජ්ජුමාලාපි ඛො දිවසෙ දිවසෙ තාය තථා විහෙඨියමානා “කිං මෙ ඉමිනා දුජ්ජීවිතෙනා”ති නිබ්බින්නරූපා ජීවිතෙ මරිතුකාමා ඝටං ගහෙත්වා උදකතිත්ථං ගච්ඡන්තී විය ගෙහතො නික්ඛන්තා අනුක්කමෙන වනං පවිසිත්වා භගවතො නිසින්නරුක්ඛස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්ස රුක්ඛස්ස සාඛාය රජ්ජුං බන්ධිත්වා පාසං කත්වා උබ්බන්ධිතුකාමා ඉතො චිතො ච ඔලොකෙන්තී අද්දස භගවන්තං තත්ථ නිසින්නං පාසාදිකං පසාදනීයං උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තං ඡබ්බණ්ණබුද්ධරස්මියො විස්සජ්ජෙන්තං. දිස්වා බුද්ධගාරවෙන ආකඩ්ඪියමානහදයා “කිං නු ඛො භගවා මාදිසානම්පි ධම්මං දෙසෙති, යමහං සුත්වා ඉතො දුජ්ජීවිතතො මුච්චෙය්ය”න්ති චින්තෙසි.

අථ භගවා තස්සා චිත්තාචාරං ඔලොකෙත්වා “රජ්ජුමාලෙ”ති ආහ. සා තං සුත්වා අමතෙන විය අභිසිත්තා පීතියා නිරන්තරං ඵුට්ඨා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. තස්සා භගවා අනුපුබ්බිකථානුපුබ්බකං චතුසච්චකථං කථෙසි, සා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨහි. සත්ථා “වට්ටති එත්තකො රජ්ජුමාලාය අනුග්ගහො, ඉදානෙසා කෙනචි අප්පධංසියා ජාතා”ති අරඤ්ඤතො නික්ඛමිත්වා ගාමස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. රජ්ජුමාලාපි අත්තානං විනිපාතෙතුං අභබ්බතාය ඛන්තිමෙත්තානුද්දයසම්පන්නතාය ච “බ්රාහ්මණී මං හනතු වා විහෙඨෙතු වා යං වා තං වා කරොතූ”ති ඝටෙන උදකං ගහෙත්වා ගෙහං අගමාසි. සාමිකො ගෙහද්වාරෙ ඨිතො තං දිස්වා “ත්වං අජ්ජ උදකතිත්ථං ගතා චිරායිත්වා ආගතා, මුඛවණ්ණො ච තෙ අතිවිය විප්පසන්නො, ත්වඤ්ච අඤ්ඤෙන ආකාරෙන උපට්ඨාසි, කිං එත”න්ති පුච්ඡි. සා තස්ස තං පවත්තිං ආචික්ඛි.

බ්රාහ්මණො තස්සා වචනං සුත්වා තුස්සිත්වා ගෙහං ගන්ත්වා රජ්ජුමාලාය උපරි “තයා න කිඤ්චි කාතබ්බ”න්ති සුණිසාය වත්වා තුට්ඨමානසො සීඝතරං සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා සාදරෙන කතපටිසන්ථාරො සත්ථාරං නිමන්තෙත්වා අත්තනො ගෙහං ආනෙත්වා පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන පරිවිසිත්වා භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං නිසීදි, සුණිසාපිස්ස උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. ගයාගාමවාසිනොපි බ්රාහ්මණගහපතිකා තං පවත්තිං සුත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා අප්පෙකච්චෙ අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු, අප්පෙකච්චෙ සම්මොදනීයං කත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු.