යථාපි භද්දොතිආදිකා ආයස්මතො ගොදත්තත්ථෙරස්ස ගාථා. කා උප්පත්ති? අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනිත්වා දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සාවත්ථියං සත්ථවාහකුලෙ නිබ්බත්තො. ගොදත්තොති නාමෙන වයප්පත්තො පිතරි කාලඞ්කතෙ කුටුම්බං සණ්ඨපෙන්තො පඤ්චහි සකටසතෙහි භණ්ඩං ආදාය අපරාපරං සඤ්චරිත්වා වාණිජ්ජෙන ජීවිකං කප්පෙති යථාවිභවං පුඤ්ඤානිපි කරොති. සො එකදිවසං අන්තරාමග්ගෙ ධුරෙ යුත්තගොණෙ වහිතුං අසක්කොන්තෙ පතිතෙ මනුස්සෙසු තං වුට්ඨාපෙතුං අසක්කොන්තෙසු සයමෙව ගන්ත්වා තං නඞ්ගුට්ඨෙ ගාළ්හං විජ්ඣි. ගොණො “අයං අසප්පුරිසො මම බලාබලං අජානන්තො ගාළ්හං විජ්ඣතී”ති කුද්ධො මනුස්සවාචාය, “භො ගොදත්ත, අහං එත්තකං කාලං අත්තනො බලං අනිගුහන්තො තුය්හං භාරං වහිං, අජ්ජ පන අසමත්ථභාවෙන පතිතං මං අතිවිය බාධසි, හොතු, ඉතො චවිත්වා නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ තං බාධෙතුං සමත්ථො පටිසත්තු භවෙය්ය”න්ති පත්ථනානුරූපෙන අක්කොසි. තං සුත්වා ගොදත්තො “එවං නාම සත්තෙ බාධෙත්වා කිං ඉමාය ජීවිකායා”ති සංවෙගජාතො සබ්බං විභවං පහාය අඤ්ඤතරස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තො නචිරස්සෙව අරහත්තං පත්වා සමාපත්තිසුඛෙන වීතිනාමෙන්තො එකදිවසං අත්තනො සන්තිකං උපගතානං ගහට්ඨපබ්බජිතානං අරියගණානං ලොකධම්මෙ ආරබ්භ ධම්මං කථෙන්තො –

තත්ථ ආජඤ්ඤොති, උසභාජානීයො. ධුරෙ යුත්තොති, සකටධුරෙ යොජිතො. ධුරස්සහොති, ධුරවාහො. ගාථාසුඛත්ථඤ්චෙත්ථ ද්විසකාරතො නිද්දෙසො කතො, සකටභාරං වහිතුං සමත්ථොති අත්ථො. මථිතො අතිභාරෙනාති, අතිභාරෙන ගරුභාරෙන පීළිතො. “මද්දිතො”තිපි පාළි, සො එවත්ථො. සංයුගන්ති, අත්තනො ඛන්ධෙ ඨපිතං යුගං නාතිවත්තති න අතික්කාමෙති, සම්මා යො උද්ධරිත්වා ධුරං ඡඩ්ඩෙත්වා න තිට්ඨති. එවන්ති යථා සො ධොරය්හො අත්තනො භද්රාජානීයතාය අත්තනො ධීරවීරතාය අත්තනො භාරං නාතිවත්තති න පරිච්චජති, එවං යෙ වාරිනා විය මහාසමුද්දො ලොකියලොකුත්තරාය පඤ්ඤාය තිත්තා ධාතා පරිපුණ්ණා, තෙ පරෙ නිහීනපඤ්ඤෙ න අතිමඤ්ඤන්ති, න පරිභවන්ති. තත්ථ කාරණමාහ “අරියධම්මොව පාණින”න්ති, පාණිනං සත්තෙසු අයං අරියානං ධම්මො යදිදං තෙසං පඤ්ඤාය පාරිපූරිං ගතත්තා ලාභාදිනා අත්තානුක්කංසනං විය අලාභාදිනා පරෙසං අවම්භනං.

එවං පඤ්ඤාපාරිපූරියා අරියානං සුඛවිහාරං දස්සෙත්වා තදභාවතො අනරියානං දුක්ඛවිහාරං දස්සෙතුං “කාලෙ”තිආදි වුත්තං. තත්ථ කාලෙති ලාභාලාභාදිනා සමඞ්ගීභූතකාලෙ. කාලවසං පත්තාති ලාභාදිකාලස්ස ච වසං උපගතා, ලාභාදිනා සොමනස්සිතා අලාභාදිනා ච දොමනස්සිතාති අත්ථො. භවාභවවසං ගතාති භවස්ස අභවස්ස ච වසං උපගතා වුද්ධිහානියො අනුවත්තන්තා තෙ. නරා දුක්ඛං නිගච්ඡන්ති, තෙධ සොචන්ති මාණවාති තෙ නරා “මාණවා”ති ලද්ධනාමා සත්තා ලාභාලාභාදිවසෙන වුද්ධිහානිවසෙන අනුරොධපටිවිරොධං ආපන්නා ඉධලොකෙ සොචන්ති, පරලොකෙ ච නිරයාදිදුක්ඛං ගච්ඡන්ති පාපුණන්තීති අත්ථො.