පාරාසරියත්ථෙරගාථාවණ්ණනා
ඡඵස්සායතනෙ හිත්වාති ආයස්මතො පාරාපරියත්ථෙරස්ස ගාථා. කා උප්පත්ති? අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරො තත්ථ තත්ථ භවෙ පුඤ්ඤානි උපචිනන්තො පියදස්සිස්ස භගවතො කාලෙ නෙසාදයොනියං නිබ්බත්තිත්වා තස්ස විඤ්ඤුතං පත්තස්ස විචරණට්ඨානෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ පියදස්සී භගවා තං අනුග්ගණ්හිතුං නිරොධසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා නිසීදි. සො ච මිගෙ පරියෙසන්තො තං ඨානං ගතො සත්ථාරං දිස්වා පසන්නමානසො භගවන්තං අන්තො කත්වා කතං සාඛාමණ්ඩපං පදුමපුප්ඵෙහි කූටාගාරාකාරෙන සඤ්ඡාදෙත්වා උළාරං පීතිසොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තො සත්තාහං නමස්සමානො අට්ඨාසි. දිවසෙ දිවසෙ ච මිලාතමිලාතානි අපනෙත්වා අභිනවෙහි ඡාදෙසි. සත්ථා සත්තාහස්ස අච්චයෙන නිරොධතො වුට්ඨහිත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං අනුස්සරි. තාවදෙව අසීතිසහස්සමත්තා භික්ඛූ සත්ථාරං පරිවාරෙසුං. “මධුරධම්මකථං සුණිස්සාමා”ති දෙවතා සන්නිපතිංසු, මහා සමාගමො අහොසි. සත්ථා අනුමොදනං කරොන්තො තස්ස දෙවමනුස්සෙසු භාවිනිං සම්පත්තිං ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ සාවකබොධිඤ්ච බ්යාකරිත්වා පක්කාමි. සො තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ රාජගහෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තො තිණ්ණං වෙදානං පාරගූ හුත්වා පරාපරගොත්තතාය පාරාපරියොති ලද්ධසමඤ්ඤො බහූ බ්රාහ්මණෙ මන්තෙ වාචෙන්තො සත්ථු රාජගහගමනෙ බුද්ධානුභාවං දිස්වා පටිලද්ධසද්ධො පබ්බජිත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තො නචිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප· ථෙර 1.40.353-385) –
“පියදස්සී නාම භගවා, සයම්භූ ලොකනායකො;
විවෙකකාමො සම්බුද්ධො, සමාධිකුසලො මුනි.
විවෙකකාමො සම්බුද්ධො, සමාධිකුසලො මුනි.
“වනසණ්ඩං සමොග්ගය්හ, පියදස්සී මහාමුනි;
පංසුකූලං පත්ථරිත්වා, නිසීදි පුරිසුත්තමො.
පංසුකූලං පත්ථරිත්වා, නිසීදි පුරිසුත්තමො.
“මිගලුද්දො පුරෙ ආසිං, අරඤ්ඤෙ කානනෙ අහං;
පසදං මිගමෙසන්තො, ආහිණ්ඩාමි අහං තදා.
පසදං මිගමෙසන්තො, ආහිණ්ඩාමි අහං තදා.
“තත්ථද්දසාසිං සම්බුද්ධං, ඔඝතිණ්ණමනාසවං;
පුප්ඵිතං සාලරාජංව, සතරංසිංව උග්ගතං.
පුප්ඵිතං සාලරාජංව, සතරංසිංව උග්ගතං.
“දිස්වානහං දෙවදෙවං, පියදස්සිං මහායසං;
ජාතස්සරං සමොග්ගය්හ, පදුමං ආහරිං තදා.
ජාතස්සරං සමොග්ගය්හ, පදුමං ආහරිං තදා.
“ආහරිත්වාන පදුමං, සතපත්තං මනොරමං;
කූටාගාරං කරිත්වාන, ඡාදයිං පදුමෙනහං.
කූටාගාරං කරිත්වාන, ඡාදයිං පදුමෙනහං.
“අනුකම්පකො කාරුණිකො, පියදස්සී මහාමුනි;
සත්තරත්තින්දිවං බුද්ධො, කූටාගාරෙ වසී ජිනො.
සත්තරත්තින්දිවං බුද්ධො, කූටාගාරෙ වසී ජිනො.
“පුරාණං ඡඩ්ඩයිත්වාන, නවෙන ඡාදයිං අහං;
අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, අට්ඨාසිං තාවදෙ අහං.
අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, අට්ඨාසිං තාවදෙ අහං.
“වුට්ඨහිත්වා සමාධිම්හා, පියදස්සී මහාමුනි;
දිසං අනුවිලොකෙන්තො, නිසීදි ලොකනායකො.
දිසං අනුවිලොකෙන්තො, නිසීදි ලොකනායකො.
“තදා සුදස්සනො නාම, උපට්ඨාකො මහිද්ධිකො;
චිත්තමඤ්ඤාය බුද්ධස්ස, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.
චිත්තමඤ්ඤාය බුද්ධස්ස, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.
“අසීතියා සහස්සෙහි, භික්ඛූහි පරිවාරිතො;
වනන්තෙ සුඛමාසීනං, උපෙසි ලොකනායකං.
වනන්තෙ සුඛමාසීනං, උපෙසි ලොකනායකං.
“යාවතා වනසණ්ඩම්හි, අධිවත්ථා ච දෙවතා;
බුද්ධස්ස චිත්තමඤ්ඤාය, සබ්බෙ සන්නිපතුං තදා.
බුද්ධස්ස චිත්තමඤ්ඤාය, සබ්බෙ සන්නිපතුං තදා.
“සමාගතෙසු යක්ඛෙසු, කුම්භණ්ඩෙ සහරක්ඛසෙ;
භික්ඛුසඞ්ඝෙ ච සම්පත්තෙ, ගාථා පබ්යාහරී ජිනො.
භික්ඛුසඞ්ඝෙ ච සම්පත්තෙ, ගාථා පබ්යාහරී ජිනො.
“ථොමං සත්තාහං පූජෙසි, ආවාසඤ්ච අකාසි මෙ;
තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.
තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.
“සුදුද්දසං සුනිපුණං, ගම්භීරං සුප්පකාසිතං;
ඤාණෙන කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.
ඤාණෙන කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.