කොධ සන්තුස්සිතොති තිස්සමෙත්තෙය්යසුත්තං. කා උප්පත්ති? සබ්බසුත්තානං පුච්ඡාවසිකා එව උප්පත්ති. තෙ හි බ්රාහ්මණා “කතාවකාසා පුච්ඡව්හො”ති භගවතා පවාරිතත්තා අත්තනො අත්තනො සංසයං පුච්ඡිංසු. පුට්ඨො පුට්ඨො ච තෙසං භගවා බ්යාකාසි. එවං පුච්ඡාවසිකානෙවෙතානි සුත්තානීති වෙදිතබ්බානි.

නිට්ඨිතෙ පන අජිතපඤ්හෙ “කථං ලොකං අවෙක්ඛන්තං, මච්චුරාජා න පස්සතී”ති (සු· නි· 1124; චූළනි· පිඞ්ගියමාණවපුච්ඡා 144) එවං මොඝරාජා පුච්ඡිතුං ආරභි. තං “න තාවස්ස ඉන්ද්රියානි පරිපාකං ගතානී”ති ඤත්වා භගවා “තිට්ඨ ත්වං, මොඝරාජ, අඤ්ඤො පුච්ඡතූ”ති පටික්ඛිපි. තතො තිස්සමෙත්තෙය්යො අත්තනො සංසයං පුච්ඡන්තො “කොධා”ති ගාථමාහ. තත්ථ කොධ සන්තුස්සිතොති කො ඉධ තුට්ඨො. ඉඤ්ජිතාති තණ්හාදිට්ඨිවිප්ඵන්දිතානි. උභන්තමභිඤ්ඤායාති උභො අන්තෙ අභිජානිත්වා. මන්තා න ලිප්පතීති පඤ්ඤාය න ලිප්පති.

තස්සෙතමත්ථං බ්යාකරොන්තො භගවා “කාමෙසූ”ති ගාථාද්වයමාහ. තත්ථ කාමෙසු බ්රහ්මචරියවාති කාමනිමිත්තං බ්රහ්මචරියවා, කාමෙසු ආදීනවං දිස්වා මග්ගබ්රහ්මචරියෙන සමන්නාගතොති වුත්තං හොති. එත්තාවතා සන්තුසිතං දස්සෙති, “වීතතණ්හො”තිආදීහි අනිඤ්ජිතං . තත්ථ සඞ්ඛාය නිබ්බුතොති අනිච්චාදිවසෙන ධම්මෙ වීමංසිත්වා රාගාදිනිබ්බානෙන නිබ්බුතො. සෙසං තත්ථ තත්ථ වුත්තනයත්තා පාකටමෙව.

එවං භගවා ඉමම්පි සුත්තං අරහත්තනිකූටෙනෙව දෙසෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ අයම්පි බ්රාහ්මණො අරහත්තෙ පතිට්ඨාසි සද්ධිං අන්තෙවාසිසහස්සෙන, අඤ්ඤෙසඤ්ච අනෙකසහස්සානං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි. සෙසං පුබ්බසදිසමෙවාති.

අනෙජන්ති පුණ්ණකසුත්තං. ඉමම්පි පුරිමනයෙනෙව මොඝරාජානං පටික්ඛිපිත්වා වුත්තං. තත්ථ මූලදස්සාවින්ති අකුසලමූලාදිදස්සාවිං. ඉසයොති ඉසිනාමකා ජටිලා. යඤ්ඤන්ති දෙය්යධම්මං. අකප්පයිංසූති පරියෙසන්ති.

ආසීසමානාති රූපාදීනි පත්ථයමානා. ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථභාවඤ්ච පත්ථයමානා, මනුස්සාදිභාවං ඉච්ඡන්තාති වුත්තං හොති. ජරං සිතාති ජරං නිස්සිතා. ජරාමුඛෙන චෙත්ථ සබ්බවට්ටදුක්ඛං වුත්තං. තෙන වට්ටදුක්ඛනිස්සිතා තතො අපරිමුච්චමානා එව කප්පයිංසූති දීපෙති.

කච්චිස්සු තෙ භගවා යඤ්ඤපථෙ අප්පමත්තා, අතාරුං ජාතිඤ්ච ජරඤ්ච මාරිසාති එත්ථ යඤ්ඤොයෙව යඤ්ඤපථො. ඉදං වුත්තං හොති – කච්චි තෙ යඤ්ඤෙ අප්පමත්තා හුත්වා යඤ්ඤං කප්පයන්තා වට්ටදුක්ඛමතරිංසූති.