8. පසූර සුත්තවණ්ණනා
ඉධෙව සුද්ධීති පසූරසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවති කිර සාවත්ථියං විහරන්තෙ පසූරො නාම පරිබ්බාජකො මහාවාදී, සො “අහමස්මි සකලජම්බුදීපෙ වාදෙන අග්ගො, තස්මා යථා ජම්බුදීපස්ස ජම්බුපඤ්ඤාණං, එවං මමාපි භවිතුං අරහතී”ති ජම්බුසාඛං ධජං කත්වා සකලජම්බුදීපෙ පටිවාදං අනාසාදෙන්තො අනුපුබ්බෙන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා නගරද්වාරෙ වාලිකත්ථලං කත්වා තත්ථ සාඛං උස්සාපෙත්වා “යො මයා සද්ධිං වාදං කාතුං සමත්ථො, සො ඉමං සාඛං භඤ්ජතූ”ති වත්වා නගරං පාවිසි. තං ඨානං මහාජනො පරිවාරෙත්වා අට්ඨාසි. තෙන ච සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භත්තකිච්චං කත්වා සාවත්ථිතො නික්ඛමති. සො තං දිස්වා සම්බහුලෙ ගාමදාරකෙ පුච්ඡි – “කිං එතං දාරකා”ති, තෙ සබ්බං ආචික්ඛිංසු. “තෙන හි නං තුම්හෙ උද්ධරිත්වා පාදෙහි භඤ්ජථ, ‘වාදත්ථිකො විහාරං ආගච්ඡතූ’ති ච භණථා”ති වත්වා පක්කාමි.
පරිබ්බාජකො පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චො ආගන්ත්වා උද්ධරිත්වා භග්ගං සාඛං දිස්වා “කෙනිදං කාරිත”න්ති පුච්ඡි. “බුද්ධසාවකෙන සාරිපුත්තෙනා”ති ච වුත්තෙ පමුදිතො හුත්වා “අජ්ජ මම ජයං සමණස්ස ච පරාජයං පණ්ඩිතා පස්සන්තූ”ති පඤ්හවීමංසකෙ කාරණිකෙ ආනෙතුං සාවත්ථිං පවිසිත්වා වීථිසිඞ්ඝාටකචච්චරෙසු විචරන්තො “සමණස්ස ගොතමස්ස අග්ගසාවකෙන සහ වාදෙ පඤ්ඤාපටිභානං සොතුකාමා භොන්තො නික්ඛමන්තූ”ති උග්ඝොසෙසි. “පණ්ඩිතානං වචනං සොස්සාමා”ති සාසනෙ පසන්නාපි අප්පසන්නාපි බහූ මනුස්සා නික්ඛමිංසු. තතො පසූරො මහාජනපරිවුතො “එවං වුත්තෙ එවං භණිස්සාමී”තිආදීනි විතක්කෙන්තො විහාරං අගමාසි. ථෙරො “විහාරෙ උච්චාසද්දමහාසද්දො ජනබ්යාකුලඤ්ච මා අහොසී”ති ජෙතවනද්වාරකොට්ඨකෙ ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසීදි.
පරිබ්බාජකො ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා “ත්වං, භො, පබ්බජිත, මය්හං ජම්බුධජං භඤ්ජාපෙසී”ති ආහ. “ආම පරිබ්බාජකා”ති ච වුත්තෙ “හොතු නො, භො, කාචි කථාපවත්තී”ති ආහ. “හොතු පරිබ්බාජකා”ති ච ථෙරෙන සම්පටිච්ඡිතෙ “ත්වං, සමණ, පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී”ති ආහ. තතො නං ථෙරො අවච “කිං, පරිබ්බාජක, දුක්කරං පුච්ඡා, උදාහු විස්සජ්ජන”න්ති. විස්සජ්ජනං භො, පබ්බජිත, පුච්ඡාය කිං දුක්කරං. තං යො හි කොචි යංකිඤ්චි පුච්ඡතීති. “තෙන හි, පරිබ්බාජක, ත්වං පුච්ඡ, අහං විස්සජ්ජෙස්සාමී”ති එවං වුත්තෙ පරිබ්බාජකො “සාධුරූපො භික්ඛු ඨානෙ සාඛං භඤ්ජාපෙසී”ති විම්හිතචිත්තො හුත්වා ථෙරං පුච්ඡි – “කො පුරිසස්ස කාමො”ති. “සඞ්කප්පරාගො පුරිසස්ස කාමො”ති (අ· නි· 6.63) ථෙරො ආහ. සො තං සුත්වා ථෙරෙ විරුද්ධසඤ්ඤී හුත්වා පරාජයං ආරොපෙතුකාමො ආහ – “චිත්රවිචිත්රාරම්මණං පන භො, පබ්බජිත, පුරිසස්ස කාමං න වදෙසී”ති? “ආම, පරිබ්බාජක, න වදෙමී”ති. තතො නං පරිබ්බාජකො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා “සුණන්තු භොන්තො සමණස්ස වාදෙ දොස”න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – “භො, පබ්බජිත, තුම්හාකං සබ්රහ්මචාරිනො අරඤ්ඤෙ විහරන්තී”ති? “ආම, පරිබ්බාජක, විහරන්තී”ති. “තෙ තත්ථ විහරන්තා කාමවිතක්කාදයො විතක්කෙ විතක්කෙන්තී”ති? “ආම, පරිබ්බාජක, පුථුජ්ජනා සහසා විතක්කෙන්තී”ති. “යදි එවං තෙසං සමණභාවො කුතො? නනු තෙ අගාරිකා කාමභොගිනො හොන්තී”ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච –
“න තෙ වෙ කාමා යානි චිත්රානි ලොකෙ,
සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං;
සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,
භික්ඛුපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී”ති. (සං· නි· අට්ඨ· 1.1.34);
සඞ්කප්පරාගඤ්ච වදෙසි කාමං;
සඞ්කප්පයං අකුසලෙ විතක්කෙ,
භික්ඛුපි තෙ හෙස්සති කාමභොගී”ති. (සං· නි· අට්ඨ· 1.1.34);
අථ ථෙරො පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොසං දස්සෙන්තො ආහ – “කිං, පරිබ්බාජක, සඞ්කප්පරාගං පුරිසස්ස කාමං න වදෙසි, චිත්රවිචිත්රාරම්මණං වදෙසී”ති? “ආම, භො, පබ්බජිතා”ති. තතො නං ථෙරො යාව තික්ඛත්තුං පටිඤ්ඤං කාරාපෙත්වා “සුණාථ, ආවුසො, පරිබ්බාජකස්ස වාදෙ දොස”න්ති පඤ්හවීමංසකෙ ආලපිත්වා ආහ – “ආවුසො පසූර, තව සත්ථා අත්ථී”ති? “ආම, පබ්බජිත, අත්ථී”ති. “සො චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යං රූපාරම්මණං පස්සති සද්දාරම්මණාදීනි වා සෙවතී”ති? “ආම, පබ්බජිත, සෙවතී”ති. “යදි එවං තස්ස සත්ථුභාවො කුතො, නනු සො අගාරිකො කාමභොගී හොතී”ති එවඤ්ච පන වත්වා අථාපරං එතදවොච –