දිස්වාන තණ්හන්ති මාගණ්ඩියසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො පච්චූසසමයෙ බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙන්තො කුරූසු කම්මාසධම්මනිගමවාසිනො මාගණ්ඩියස්ස නාම බ්රාහ්මණස්ස සපජාපතිකස්ස අරහත්තූපනිස්සයං දිස්වා තාවදෙව සාවත්ථිතො තත්ථ ගන්ත්වා කම්මාසධම්මස්ස අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං වනසණ්ඩෙ නිසීදි සුවණ්ණොභාසං මුඤ්චමානො. මාගණ්ඩියොපි තඞ්ඛණං තත්ථ මුඛධොවනත්ථං ගතො සුවණ්ණොභාසං දිස්වා “කිං ඉද”න්ති ඉතො චිතො ච පෙක්ඛමානො භගවන්තං දිස්වා අත්තමනො අහොසි. තස්ස කිර ධීතා සුවණ්ණවණ්ණා, තං බහූ ඛත්තියකුමාරාදයො වාරයන්තා න ලභන්ති. බ්රාහ්මණො එවංලද්ධිකො හොති “සමණස්සෙව නං සුවණ්ණවණ්ණස්ස දස්සාමී”ති. සො භගවන්තං දිස්වා “අයං මෙ ධීතාය සමානවණ්ණො, ඉමස්ස නං දස්සාමී”ති චිත්තං උප්පාදෙසි. තස්මා දිස්වාව අත්තමනො අහොසි. සො වෙගෙන ඝරං ගන්ත්වා බ්රාහ්මණිං ආහ – “භොති භොති මයා ධීතාය සමානවණ්ණො පුරිසො දිට්ඨො, අලඞ්කරොහි දාරිකං, තස්ස නං දස්සාමා”ති. බ්රාහ්මණියා දාරිකං ගන්ධොදකෙන න්හාපෙත්වා වත්ථපුප්ඵාලඞ්කාරාදීහි අලඞ්කරොන්තියා එව භගවතො භික්ඛාචාරවෙලා සම්පත්තා. අථ භගවා කම්මාසධම්මං පිණ්ඩාය පාවිසි.

තෙපි ඛො ධීතරං ගහෙත්වා භගවතො නිසින්නොකාසං අගමංසු. තත්ථ භගවන්තං අදිස්වා බ්රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විලොකෙන්තී භගවතො නිසජ්ජට්ඨානං තිණසන්ථාරකං අද්දස. බුද්ධානඤ්ච අධිට්ඨානබලෙන නිසින්නොකාසො පදනික්ඛෙපො ච අබ්යාකුලා හොන්ති. සා බ්රාහ්මණං ආහ – “එස, බ්රාහ්මණ, තස්ස තිණසන්ථාරො”ති? “ආම, භොතී”ති. “තෙන හි, බ්රාහ්මණ, අම්හාකං ආගමනකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතී”ති. “කස්මා භොතී”ති? “පස්ස, බ්රාහ්මණ, අබ්යාකුලො තිණසන්ථාරො, නෙසො කාමභොගිනො පරිභුත්තො”ති. බ්රාහ්මණො “මා, භොති මඞ්ගලෙ පරියෙසියමානෙ අවමඞ්ගලං අභණී”ති ආහ. පුනපි බ්රාහ්මණී ඉතො චිතො ච විචරන්තී භගවතො පදනික්ඛෙපං දිස්වා බ්රාහ්මණං ආහ “අයං තස්ස පදනික්ඛෙපො”ති? “ආම, භොතී”ති. “පස්ස, බ්රාහ්මණ, පදනික්ඛෙපං, නායං සත්තො කාමෙසු ගධිතො”ති. “කථං ත්වං භොති ජානාසී”ති ච වුත්තා අත්තනො ඤාණබලං දස්සෙන්තී ආහ –

අයඤ්චරහි තෙසං කථා විප්පකතා, අථ භගවා කතභත්තකිච්චො තමෙව වනසණ්ඩං ආගතො. බ්රාහ්මණී භගවතො වරලක්ඛණඛචිතං බ්යාමප්පභාපරික්ඛිත්තං රූපං දිස්වා බ්රාහ්මණං ආහ – “එස තයා, බ්රාහ්මණ, දිට්ඨො”ති? “ආම භොතී”ති. “ආගතකම්මං න සම්පජ්ජිස්සතෙව, එවරූපො නාම කාමෙ පරිභුඤ්ජිස්සතීති නෙතං ඨානං විජ්ජතී”ති. තෙසං එවං වදන්තානඤ්ඤෙව භගවා තිණසන්ථාරකෙ නිසීදි. අථ බ්රාහ්මණො ධීතරං වාමෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා කමණ්ඩලුං දක්ඛිණෙන හත්ථෙන ගහෙත්වා භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා “භො, පබ්බජිත, ත්වඤ්ච සුවණ්ණවණ්ණො අයඤ්ච දාරිකා, අනුච්ඡවිකා එසා තව, ඉමාහං භොතො භරියං පොසාවනත්ථාය දම්මී”ති වත්වා භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා දාතුකාමො අට්ඨාසි. භගවා බ්රාහ්මණං අනාලපිත්වා අඤ්ඤෙන සද්ධිං සල්ලපමානො විය “දිස්වාන තණ්හ”න්ති ඉමං ගාථං අභාසි.

තස්සත්ථො – අජපාලනිග්රොධමූලෙ නානාරූපානි නිම්මිනිත්වා අභිකාමමාගතං මාරධීතරං දිස්වාන තණ්හං අරතිං රගඤ්ච ඡන්දමත්තම්පි මෙ මෙථුනස්මිං නාහොසි, කිමෙවිදං ඉමිස්සා දාරිකාය මුත්තකරීසපුණ්ණං රූපං දිස්වා භවිස්සති සබ්බථා පාදාපි නං සම්ඵුසිතුං න ඉච්ඡෙ, කුතොනෙන සංවසිතුන්ති.

තතො මාගණ්ඩියො “පබ්බජිතා නාම මානුසකෙ කාමෙ පහාය දිබ්බකාමත්ථාය පබ්බජන්ති, අයඤ්ච දිබ්බෙපි කාමෙ න ඉච්ඡති, ඉදම්පි ඉත්ථිරතනං, කා නු අස්ස දිට්ඨී”ති පුච්ඡිතුං දුතියං ගාථමාහ. තත්ථ එතාදිසං චෙ රතනන්ති දිබ්බිත්ථිරතනං සන්ධාය භණති, නාරින්ති අත්තනො ධීතරං සන්ධාය. දිට්ඨිගතං සීලවතං නු ජීවිතන්ති දිට්ඨිඤ්ච සීලඤ්ච වතඤ්ච ජීවිතඤ්ච. භවූපපත්තිඤ්ච වදෙසි කීදිසන්ති අත්තනො භවූපපත්තිඤ්ච කීදිසං වදසීති.

ඉතො පරා ද්වෙ ගාථා විසජ්ජනපුච්ඡානයෙන පවත්තත්තා පාකටසම්බන්ධායෙව. තාසු පඨමගාථාය සඞ්ඛෙපත්ථො – තස්ස මය්හං, මාගණ්ඩිය, ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතධම්මෙසු නිච්ඡිනිත්වා “ඉදමෙව සච්චං, මොඝමඤ්ඤ”න්ති එවං ඉදං වදාමීති සමුග්ගහිතං න හොති නත්ථි න විජ්ජති. කිංකාරණා ? අහඤ්හි පස්සන්තො දිට්ඨීසු ආදීනවං කඤ්චි දිට්ඨිං අග්ගහෙත්වා සච්චානි පවිචිනන්තො අජ්ඣත්තං රාගාදීනං සන්තිභාවෙන අජ්ඣත්තසන්තිසඞ්ඛාතං නිබ්බානමෙව අද්දසන්ති.