කිංසීලොති කිංසීලසුත්තං. කා උප්පත්ති? ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස ගිහිසහායකො එකො ථෙරස්සෙව පිතුනො වඞ්ගන්තබ්රාහ්මණස්ස සහායස්ස බ්රාහ්මණස්ස පුත්තො සට්ඨිකොටිඅධිකං පඤ්චසතකොටිධනං පරිච්චජිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා සබ්බං බුද්ධවචනං පරියාපුණි. තස්ස ථෙරො බහුසො ඔවදිත්වා කම්මට්ඨානමදාසි, සො තෙන විසෙසං නාධිගච්ඡති. තතො ථෙරො “බුද්ධවෙනෙය්යො එසො”ති ඤත්වා තං ආදාය භගවතො සන්තිකං ගන්ත්වා තං භික්ඛුං ආරබ්භ පුග්ගලං අනියමෙත්වා “කිංසීලො”ති පුච්ඡි. අථස්ස භගවා තතො පරං අභාසි.

තත්ථ කිංසීලොති කීදිසෙන වාරිත්තසීලෙන සමන්නාගතො, කීදිසපකතිකො වා. කිංසමාචාරොති කීදිසෙන චාරිත්තෙන යුත්තො. කානි කම්මානි බ්රූහයන්ති කානි කායකම්මාදීනි වඩ්ඪෙන්තො. නරො සම්මා නිවිට්ඨස්සාති අභිරතො නරො සාසනෙ සම්මා පතිට්ඨිතො භවෙය්ය. උත්තමත්ථඤ්ච පාපුණෙති සබ්බත්ථානං උත්තමං අරහත්තඤ්ච පාපුණෙය්යාති වුත්තං හොති.

තතො භගවා “සාරිපුත්තො අඩ්ඪමාසූපසම්පන්නො සාවකපාරමිප්පත්තො, කස්මා ආදිකම්මිකපුථුජ්ජනපඤ්හං පුච්ඡතී”ති ආවජ්ජෙන්තො “සද්ධිවිහාරිකං ආරබ්භා”ති ඤත්වා පුච්ඡාය වුත්තං චාරිත්තසීලං අවිභජිත්වාව තස්ස සප්පායවසෙන ධම්මං දෙසෙන්තො “වුඩ්ඪාපචායී”තිආදිමාහ.

තත්ථ පඤ්ඤාවුඩ්ඪො, ගුණවුඩ්ඪො, ජාතිවුඩ්ඪො, වයොවුඩ්ඪොති චත්තාරො වුඩ්ඪා. ජාතියා හි දහරොපි බහුස්සුතො භික්ඛු අප්පස්සුතමහල්ලකභික්ඛූනමන්තරෙ බාහුසච්චපඤ්ඤාය වුඩ්ඪත්තා පඤ්ඤාවුඩ්ඪො. තස්ස හි සන්තිකෙ මහල්ලකභික්ඛූපි බුද්ධවචනං පරියාපුණන්ති, ඔවාදවිනිච්ඡයපඤ්හවිස්සජ්ජනානි ච පච්චාසීසන්ති. තථා දහරොපි භික්ඛු අධිගමසම්පන්නො ගුණවුඩ්ඪො නාම. තස්ස හි ඔවාදෙ පතිට්ඨාය මහල්ලකාපි විපස්සනාගබ්භං ගහෙත්වා අරහත්තඵලං පාපුණන්ති. තථා දහරොපි රාජා ඛත්තියො මුද්ධාවසිත්තො බ්රාහ්මණො වා සෙසජනස්ස වන්දනාරහතො ජාතිවුඩ්ඪො නාම. සබ්බො පන පඨමජාතො වයොවුඩ්ඪො නාම. තත්ථ යස්මා පඤ්ඤාය සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සදිසො නත්ථි ඨපෙත්වා භගවන්තං, තථා ගුණෙනපි අඩ්ඪමාසෙන සබ්බසාවකපාරමීඤාණස්ස පටිවිද්ධත්තා. ජාතියාපි සො බ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ උප්පන්නො, තස්මා තස්ස භික්ඛුනො වයෙන සමානොපි සො ඉමෙහි තීහි කාරණෙහි වුඩ්ඪො. ඉමස්මිං පනත්ථෙ පඤ්ඤාගුණෙහි එව වුඩ්ඪභාවං සන්ධාය භගවා ආහ – “වුඩ්ඪාපචායී”ති. තස්මා තාදිසානං වුඩ්ඪානං අපචිතිකරණෙන වුඩ්ඪාපචායී, තෙසමෙව වුඩ්ඪානං ලාභාදීසු උසූයවිගමෙන අනුසූයකො ච සියාති අයමාදිපාදස්ස අත්ථො.

කාලඤ්ඤූ චස්සාති එත්ථ පන රාගෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, දොසෙ… මොහෙ… කොසජ්ජෙ උප්පන්නෙ තස්ස විනොදනත්ථාය ගරූනං දස්සනං ගච්ඡන්තොපි කාලඤ්ඤූ, යතො එවං කාලඤ්ඤූ ච අස්ස ගරූනං දස්සනාය. ධම්මිං කථන්ති සමථවිපස්සනායුත්තං. එරයිතන්ති වුත්තං. ඛණඤ්ඤූති තස්සා කථාය ඛණවෙදී, දුල්ලභො වා අයං ඊදිසාය කථාය සවනක්ඛණොති ජානන්තො. සුණෙය්ය සක්කච්චාති තං කථං සක්කච්චං සුණෙය්ය. න කෙවලඤ්ච තමෙව, අඤ්ඤානිපි බුද්ධගුණාදිපටිසංයුත්තානි සුභාසිතානි සක්කච්චමෙව සුණෙය්යාති අත්ථො.

“කාලඤ්ඤූ චස්ස ගරූනං දස්සනායා”ති එත්ථ වුත්තනයඤ්ච අත්තනො උප්පන්නරාගාදිවිනොදනකාලං ඤත්වාපි ගරූනං සන්තිකං ගච්ඡන්තො කාලෙන ගච්ඡෙ ගරූනං සකාසං, “අහං කම්මට්ඨානිකො ධුතඞ්ගධරො චා”ති කත්වා න චෙතියවන්දනබොධියඞ්ගණභික්ඛාචාරමග්ගඅතිමජ්ඣන්හිකවෙලාදීසු යත්ථ කත්ථචි ඨිතමාචරියං දිස්වා පරිපුච්ඡනත්ථාය උපසඞ්කමෙය්ය, සකසෙනාසනෙ පන අත්තනො ආසනෙ නිසින්නං වූපසන්තදරථං සල්ලක්ඛෙත්වා කම්මට්ඨානාදිවිධිපුච්ඡනත්ථං උපසඞ්කමෙය්යාති අත්ථො. එවං උපසඞ්කමන්තොපි ච ථම්භං නිරංකත්වා නිවාතවුත්ති ථද්ධභාවකරං මානං විනාසෙත්වා නීචවුත්ති පාදපුඤ්ඡනචොළකඡින්නවිසාණුසභඋද්ධතදාඨසප්පසදිසො හුත්වා උපසඞ්කමෙය්ය. අථ තෙන ගරුනා වුත්තං අත්ථං ධම්මං…පෙ… සමාචරෙ ච. අත්ථන්ති භාසිතත්ථං. ධම්මන්ති පාළිධම්මං. සංයමන්ති සීලං. බ්රහ්මචරියන්ති අවසෙසසාසනබ්රහ්මචරියං. අනුස්සරෙ චෙව සමාචරෙ චාති අත්ථං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්ය, ධම්මං සංයමං බ්රහ්මචරියං කථිතොකාසෙ අනුස්සරෙය්ය, අනුස්සරණමත්තෙනෙව ච අතුස්සන්තො තං සබ්බම්පි සමාචරෙ සමාචරෙය්ය සමාදාය වත්තෙය්ය. තාසං කථානං අත්තනි පවත්තනෙ උස්සුක්කං කරෙය්යාති අත්ථො. එවං කරොන්තො හි කිච්චකරො හොති.

තතො පරඤ්ච ධම්මාරාමො ධම්මරතො ධම්මෙ ඨිතො ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ භවෙය්ය. සබ්බපදෙසු චෙත්ථ ධම්මොති සමථවිපස්සනා, ආරාමො රතීති එකොව අත්ථො, ධම්මෙ ආරාමො අස්සාති ධම්මාරාමො. ධම්මෙ රතො, න අඤ්ඤං පිහෙතීති ධම්මරතො. ධම්මෙ ඨිතො ධම්මං වත්තනතො. ධම්මවිනිච්ඡයං ජානාති “ඉදං උදයඤාණං ඉදං වයඤාණ”න්ති ධම්මවිනිච්ඡයඤ්ඤූ, එවරූපො අස්ස. අථ යායං රාජකථාදිතිරච්ඡානකථා තරුණවිපස්සකස්ස බහිද්ධාරූපාදීසු අභිනන්දනුප්පාදනෙන තං සමථවිපස්සනාධම්මං සන්දූසෙති, තස්මා “ධම්මසන්දොසවාදො”ති වුච්චති, තං නෙවාචරෙ ධම්මසන්දොසවාදං, අඤ්ඤදත්ථු ආවාසගොචරාදිසප්පායානි සෙවන්තො තච්ඡෙහි නීයෙථ සුභාසිතෙහි. සමථවිපස්සනාපටිසංයුත්තානෙවෙත්ථ තච්ඡානි, තථාරූපෙහි සුභාසිතෙහි නීයෙථ නීයෙය්ය, කාලං ඛෙපෙය්යාති අත්ථො.