උට්ඨහථාති උට්ඨානසුත්තං. කා උප්පත්ති? එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා පුබ්බණ්හසමයං භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පාචීනද්වාරෙන නගරා නික්ඛමිත්වා මිගාරමාතුපාසාදං අගමාසි දිවාවිහාරත්ථාය. ආචිණ්ණං කිරෙතං භගවතො රත්තිං ජෙතවනවිහාරෙ වසිත්වා මිගාරමාතුපාසාදෙ දිවාවිහාරූපගමනං, රත්තිඤ්ච මිගාරමාතුපාසාදෙ වසිත්වා ජෙතවනෙ දිවාවිහාරූපගමනං. කස්මා? ද්වින්නං කුලානං අනුග්ගහත්ථාය මහාපරිච්චාගගුණපරිදීපනත්ථාය ච. මිගාරමාතුපාසාදස්ස ච හෙට්ඨා පඤ්ච කූටාගාරගබ්භසතානි හොන්ති, යෙසු පඤ්චසතා භික්ඛූ වසන්ති. තත්ථ යදා භගවා හෙට්ඨාපාසාදෙ වසති, තදා භික්ඛූ භගවතො ගාරවෙන උපරිපාසාදං නාරුහන්ති. තං දිවසං පන භගවා උපරිපාසාදෙ කූටාගාරගබ්භං පාවිසි, තෙන හෙට්ඨාපාසාදෙ පඤ්චපි ගබ්භසතානි පඤ්චසතා භික්ඛූ පවිසිංසු. තෙ ච සබ්බෙව නවා හොන්ති අධුනාගතා ඉමං ධම්මවිනයං උද්ධතා උන්නළා පාකතින්ද්රියා. තෙ පවිසිත්වා දිවාසෙය්යං සුපිත්වා සායං උට්ඨාය මහාතලෙ සන්නිපතිත්වා “අජ්ජ භත්තග්ගෙ තුය්හං කිං අහොසි, ත්වං කත්ථ අගමාසි, අහං ආවුසො කොසලරඤ්ඤො ඝරං, අහං අනාථපිණ්ඩිකස්ස, තත්ථ එවරූපො ච එවරූපො ච භොජනවිධි අහොසී”ති නානප්පකාරං ආමිසකථං කථෙන්තා උච්චාසද්දමහාසද්දා අහෙසුං.

භගවා තං සද්දං සුත්වා “ඉමෙ මයා සද්ධිං වසන්තාපි එවං පමත්තා, අහො අයුත්තකාරිනො”ති මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස ආගමනං චින්තෙසි. තාවදෙව ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො චිත්තං ඤත්වා ඉද්ධියා ආගම්ම පාදමූලෙ වන්දමානොයෙව අහොසි. තතො නං භගවා ආමන්තෙසි – “එතෙ තෙ, මොග්ගල්ලාන, සබ්රහ්මචාරිනො පමත්තා, සාධු නෙ සංවෙජෙහී”ති. “එවං භන්තෙ”ති ඛො සො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො පටිස්සුණිත්වා තාවදෙව ආපොකසිණං සමාපජ්ජිත්වා කරීසභූමියං ඨිතං මහාපාසාදං නාවං විය මහාවාතො පාදඞ්ගුට්ඨකෙන කම්පෙසි සද්ධිං පතිට්ඨිතපථවිප්පදෙසෙන. අථ තෙ භික්ඛූ භීතා විස්සරං කරොන්තා සකසකචීවරානි ඡඩ්ඩෙත්වා චතූහි ද්වාරෙහි නික්ඛමිංසු. භගවා තෙසං අත්තානං දස්සෙන්තො අඤ්ඤෙන ද්වාරෙන ගන්ධකුටිං පවිසන්තො විය අහොසි, තෙ භගවන්තං දිස්වා වන්දිත්වා අට්ඨංසු . භගවා “කිං, භික්ඛවෙ, භීතත්ථා”ති පුච්ඡි, තෙ “අයං, භන්තෙ, මිගාරමාතුපාසාදො කම්පිතො”ති ආහංසු . “ජානාථ, භික්ඛවෙ, කෙනා”ති? “න ජානාම, භන්තෙ”ති. අථ භගවා “තුම්හාදිසානං, භික්ඛවෙ, මුට්ඨස්සතීනං අසම්පජානානං පමාදවිහාරීනං සංවෙගජනනත්ථං මොග්ගල්ලානෙන කම්පිතො”ති වත්වා තෙසං භික්ඛූනං ධම්මදෙසනත්ථං ඉමං සුත්තමභාසි.

තත්ථ උට්ඨහථාති ආසනා උට්ඨහථ ඝටථ වායමථ, මා කුසීතා හොථ. නිසීදථාති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා කම්මට්ඨානානුයොගත්ථාය නිසීදථ. කො අත්ථො සුපිතෙන වොති කො තුම්හාකං අනුපාදාපරිනිබ්බානත්ථාය පබ්බජිතානං සුපිතෙන අත්ථො. න හි සක්කා සුපන්තෙන කොචි අත්ථො පාපුණිතුං. ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා, සල්ලවිද්ධාන රුප්පතන්ති යත්ර ච නාම අප්පකෙපි සරීරප්පදෙසෙ උට්ඨිතෙන චක්ඛුරොගාදිනා රොගෙන ආතුරානං එකද්වඞ්ගුලමත්තම්පි පවිට්ඨෙන අයසල්ලඅට්ඨිසල්ලදන්තසල්ලවිසාණසල්ලකට්ඨසල්ලානං අඤ්ඤතරෙන සල්ලෙන රුප්පමානානං මනුස්සානං නිද්දා නත්ථි, තත්ථ තුම්හාකං සකලචිත්තසරීරසන්තානං භඤ්ජිත්වා උප්පන්නෙහි නානප්පකාරකිලෙසරොගෙහි ආතුරානඤ්හි කා නිද්දා රාගසල්ලාදීහි ච පඤ්චහි සල්ලෙහි අන්තොහදයං පවිසිය විද්ධත්තා සල්ලවිද්ධානං රුප්පතං.

එවං වත්වා පුන භගවා භිය්යොසොමත්තාය තෙ භික්ඛූ උස්සාහෙන්තො සංවෙජෙන්තො ච ආහ – “උට්ඨහථ…පෙ… වසානුගෙ”ති. තත්රායං සාධිප්පායයොජනා අත්ථවණ්ණනා – එවං කිලෙසසල්ලවිද්ධානඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, කාලො පබුජ්ඣිතුං. කිං කාරණං? මණ්ඩපෙය්යමිදං, භික්ඛවෙ, බ්රහ්මචරියං, සත්ථා සම්මුඛීභූතො, ඉතො පුබ්බෙ පන වො දීඝරත්තං සුත්තං, ගිරීසු සුත්තං, නදීසු සුත්තං, සමෙසු සුත්තං, විසමෙසු සුත්තං, රුක්ඛග්ගෙසුපි සුත්තං අදස්සනා අරියසච්චානං, තස්මා තස්සා නිද්දාය අන්තකිරියත්ථං උට්ඨහථ නිසීදථ දළ්හං සික්ඛථ සන්තියා.