කච්චි අභිණ්හසංවාසාති රාහුලසුත්තං. කා උප්පත්ති? භගවා සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣිත්වා බොධිමණ්ඩතො අනුපුබ්බෙන කපිලවත්ථුං ගන්ත්වා තත්ථ රාහුලකුමාරෙන “දායජ්ජං මෙ සමණ දෙහී”ති දායජ්ජං යාචිතො සාරිපුත්තත්ථෙරං ආණාපෙසි – “රාහුලකුමාරං පබ්බාජෙහී”ති. තං සබ්බං ඛන්ධකට්ඨකථායං (මහාව· අට්ඨ· 105) වුත්තනයෙනෙව ගහෙතබ්බං. එවං පබ්බජිතං පන රාහුලකුමාරං වුඩ්ඪිප්පත්තං සාරිපුත්තත්ථෙරොව උපසම්පාදෙසි, මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො අස්ස කම්මවාචාචරියො අහොසි. තං භගවා “අයං කුමාරො ජාතිආදිසම්පන්නො, සො ජාතිගොත්තකුලවණ්ණපොක්ඛරතාදීනි නිස්සාය මානං වා මදං වා මා අකාසී”ති දහරකාලතො පභුති යාව න අරියභූමිං පාපුණි, තාව ඔවදන්තො අභිණ්හං ඉමං සුත්තමභාසි. තස්මා චෙතං සුත්තපරියොසානෙපි වුත්තං “ඉත්ථං සුදං භගවා ආයස්මන්තං රාහුලං ඉමාහි ගාථාහි අභිණ්හං ඔවදතී”ති.

තත්ථ පඨමගාථායං අයං සඞ්ඛෙපත්ථො “කච්චි ත්වං, රාහුල, අභිණ්හං සංවාසහෙතු ජාතිආදීනං අඤ්ඤතරෙන වත්ථුනා න පරිභවසි පණ්ඩිතං, ඤාණපදීපස්ස ධම්මදෙසනාපදීපස්ස ච ධාරණතො උක්කාධාරො මනුස්සානං කච්චි අපචිතො තයා, කච්චි නිච්චං පූජිතො තයා”ති ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං සන්ධාය භණති.

එවං වුත්තෙ ආයස්මා රාහුලො “නාහං භගවා නීචපුරිසො විය සංවාසහෙතු මානං වා මදං වා කරොමී”ති දීපෙන්තො ඉමං පටිගාථමාහ “නාහං අභිණ්හසංවාසා”ති. සා උත්තානත්ථා එව.

තතො නං භගවා උත්තරිං ඔවදන්තො පඤ්ච කාමගුණෙතිආදිකා අවසෙසගාථායො ආහ. තත්ථ යස්මා පඤ්ච කාමගුණා සත්තානං පියරූපා පියජාතිකා අතිවිය සත්තෙහි ඉච්ඡිතා පත්ථිතා , මනො ච නෙසං රමයන්ති, තෙ චායස්මා රාහුලො හිත්වා සද්ධාය ඝරා නික්ඛන්තො, න රාජාභිනීතො, න චොරාභිනීතො, න ඉණට්ටො, න භයට්ටො, න ජීවිකාපකතො, තස්මා නං භගවා “පඤ්ච කාමගුණෙ හිත්වා, පියරූපෙ මනොරමෙ, සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා”ති සමුත්තෙජෙත්වා ඉමස්ස නෙක්ඛම්මස්ස පතිරූපාය පටිපත්තියා නියොජෙන්තො ආහ – “දුක්ඛස්සන්තකරො භවා”ති.

තත්ථ සියා “නනු චායස්මා දායජ්ජං පත්ථෙන්තො බලක්කාරෙන පබ්බාජිතො, අථ කස්මා භගවා ආහ – ‘සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා’”ති වුච්චතෙ – නෙක්ඛම්මාධිමුත්තත්තා. අයඤ්හි ආයස්මා දීඝරත්තං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තො පදුමුත්තරසම්මාසම්බුද්ධස්ස පුත්තං උපරෙවතං නාම සාමණෙරං දිස්වා සඞ්ඛො නාම නාගරාජා හුත්වා සත්ත දිවසෙ දානං දත්වා තථාභාවං පත්ථෙත්වා තතො පභුති පත්ථනාසම්පන්නො අභිනීහාරසම්පන්නො සතසහස්සකප්පෙ පාරමියො පූරෙත්වා අන්තිමභවං උපපන්නො. එවං නෙක්ඛම්මාධිමුත්තතඤ්චස්ස භගවා ජානාති. තථාගතබලඤ්ඤතරඤ්හි එතං ඤාණං. තස්මා ආහ – “සද්ධාය ඝරා නික්ඛම්මා”ති. අථ වා දීඝරත්තං සද්ධායෙව ඝරා නික්ඛම්ම ඉදානි දුක්ඛස්සන්තකරො භවාති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

ඉදානිස්ස ආදිතො පභුති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය පටිපත්තිං දස්සෙතුං “මිත්තෙ භජස්සු කල්යාණෙ”තිආදිමාහ. තත්ථ සීලාදීහි අධිකා කල්යාණමිත්තා නාම, තෙ භජන්තො හිමවන්තං නිස්සාය මහාසාලා මූලාදීහි විය සීලාදීහි වඩ්ඪති. තෙනාහ – “මිත්තෙ භජස්සු කල්යාණෙ”ති. පන්තඤ්ච සයනාසනං, විවිත්තං අප්පනිග්ඝොසන්ති යඤ්ච සයනාසනං පන්තං දූරං විවිත්තං අප්පාකිණ්ණං අප්පනිග්ඝොසං, යත්ථ මිගසූකරාදිසද්දෙන අරඤ්ඤසඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තථාරූපං සයනාසනඤ්ච භජස්සු. මත්තඤ්ඤූ හොහි භොජනෙති පමාණඤ්ඤූ හොහි, පටිග්ගහණමත්තං පරිභොගමත්තඤ්ච ජානාහීති අත්ථො. තත්ථ පටිග්ගහණමත්තඤ්ඤුනා දෙය්යධම්මෙපි අප්පෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්යධම්මෙ අප්පෙ දායකෙ පන බහුං දාතුකාමෙපි අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්යධම්මෙ පන බහුතරෙ දායකෙපි අප්පං දාතුකාමෙ අප්පමෙව ගහෙතබ්බං, දෙය්යධම්මෙපි බහුතරෙ දායකෙපි බහුං දාතුකාමෙ අත්තනො බලං ජානිත්වා ගහෙතබ්බං. අපිච මත්තායෙව වණ්ණිතා භගවතාති පරිභොගමත්තඤ්ඤුනා පුත්තමංසං විය අක්ඛබ්භඤ්ජනමිව ච යොනිසො මනසි කරිත්වා භොජනං පරිභුඤ්ජිතබ්බන්ති.

එවමිමාය ගාථාය බ්රහ්මචරියස්ස උපකාරභූතාය කල්යාණමිත්තසෙවනාය නියොජෙත්වා සෙනාසනභොජනමුඛෙන ච පච්චයපරිභොගපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙත්වා ඉදානි යස්මා චීවරාදීසු තණ්හාය මිච්ඡාආජීවො හොති, තස්මා තං පටිසෙධෙත්වා ආජීවපාරිසුද්ධිසීලෙ සමාදපෙන්තො “චීවරෙ පිණ්ඩපාතෙ චා”ති ඉමං ගාථමාහ. තත්ථ පච්චයෙති ගිලානප්පච්චයෙ. එතෙසූති එතෙසු චතූසු චීවරාදීසු භික්ඛූනං තණ්හුප්පාදවත්ථූසු. තණ්හං මාකාසීති “හිරිකොපීනපටිච්ඡාදනාදිඅත්ථමෙව තෙ චත්තාරො පච්චයා නිච්චාතුරානං පුරිසානං පටිකාරභූතා ජජ්ජරඝරස්සෙවිමස්ස අතිදුබ්බලස්ස කායස්ස උපත්ථම්භභූතා”තිආදිනා නයෙන ආදීනවං පස්සන්තො තණ්හං මා ජනෙසි, අජනෙන්තො අනුප්පාදෙන්තො විහරාහීති වුත්තං හොති. කිං කාරණං? මා ලොකං පුනරාගමි. එතෙසු හි තණ්හං කරොන්තො තණ්හාය ආකඩ්ඪියමානො පුනපි ඉමං ලොකං ආගච්ඡති. සො ත්වං එතෙසු තණ්හං මාකාසි, එවං සන්තෙ න පුන ඉමං ලොකං ආගමිස්සසීති.