8. චූළසෙට්ඨිපෙතවත්ථුවණ්ණනා
නග්ගො කිසො පබ්බජිතොසි, භන්තෙති ඉදං සත්ථරි වෙළුවනෙ විහරන්තෙ චූළසෙට්ඨිපෙතං ආරබ්භ වුත්තං.
බාරාණසියං කිර එකො ගහපති අස්සද්ධො අප්පසන්නො මච්ඡරී කදරියො පුඤ්ඤකිරියාය අනාදරො චූළසෙට්ඨි නාම අහොසි. සො කාලං කත්වා පෙතෙසු නිබ්බත්ති, තස්ස කායො අපගතමංසලොහිතො අට්ඨින්හාරුචම්මමත්තො මුණ්ඩො අපෙතවත්ථො අහොසි. ධීතා පනස්ස අනුලා අන්ධකවින්දෙ සාමිකස්ස ගෙහෙ වසන්තී පිතරං උද්දිස්ස බ්රාහ්මණෙ භොජෙතුකාමා තණ්ඩුලාදීනි දානූපකරණානි සජ්ජෙසි. තං ඤත්වා පෙතො ආසාය ආකාසෙන තත්ථ ගච්ඡන්තො රාජගහං සම්පාපුණි. තෙන ච සමයෙන රාජා අජාතසත්තු දෙවදත්තෙන උය්යොජිතො පිතරං ජීවිතා වොරොපෙත්වා තෙන විප්පටිසාරෙන දුස්සුපිනෙන ච නිද්දං අනුපගච්ඡන්තො උපරිපාසාදවරගතො චඞ්කමන්තො තං පෙතං ආකාසෙන ගච්ඡන්තං දිස්වා ඉමාය ගාථාය පුච්ඡි –
“නග්ගො කිසො පබ්බජිතොසි භන්තෙ, රත්තිං කුහිං ගච්ඡසි කිස්සහෙතු;
ආචික්ඛ මෙ තං අපි සක්කුණෙමු, සබ්බෙන විත්තං පටිපාදයෙ තුව”න්ති.
ආචික්ඛ මෙ තං අපි සක්කුණෙමු, සබ්බෙන විත්තං පටිපාදයෙ තුව”න්ති.
තත්ථ පබ්බජිතොති සමණො. රාජා කිර තං නග්ගත්තා මුණ්ඩත්තා ච “නග්ගො සමණො අය”න්ති සඤ්ඤාය “නග්ගො කිසො පබ්බජිතොසී”තිආදිමාහ. කිස්සහෙතූති කින්නිමිත්තං. සබ්බෙන විත්තං පටිපාදයෙ තුවන්ති විත්තියා උපකරණභූතං විත්තං සබ්බෙන භොගෙන තුය්හං අජ්ඣාසයානුරූපං, සබ්බෙන වා උස්සාහෙන පටිපාදෙය්යං සම්පාදෙය්යං. තථා කාතුං මයං අප්පෙව නාම සක්කුණෙය්යාම, තස්මා ආචික්ඛ මෙ තං, එතං තව ආගමනකාරණං මය්හං කථෙහීති අත්ථො.
එවං රඤ්ඤා පුට්ඨො පෙතො අත්තනො පවත්තිං කථෙන්තො තිස්සො ගාථා අභාසි –
“බාරාණසී නගරං දූරඝුට්ඨං, තත්ථාහං ගහපති අඩ්ඪකො අහු දීනො;
අදාතා ගෙධිතමනො ආමිසස්මිං, දුස්සීල්යෙන යමවිසයම්හි පත්තො.
අදාතා ගෙධිතමනො ආමිසස්මිං, දුස්සීල්යෙන යමවිසයම්හි පත්තො.
“සො සූචිකාය කිලමිතො තෙහි,
තෙනෙව ඤාතීසු යාමි ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු;
අදානසීලා න ච සද්දහන්ති,
‘දානඵලං හොති පරම්හි ලොකෙ’.
තෙනෙව ඤාතීසු යාමි ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු;
අදානසීලා න ච සද්දහන්ති,
‘දානඵලං හොති පරම්හි ලොකෙ’.
“ධීතා ච මය්හං ලපතෙ අභික්ඛණං, දස්සාමි දානං පිතූනං පිතාමහානං;
තමුපක්ඛටං පරිවිසයන්ති බ්රාහ්මණා, යාමි අහං අන්ධකවින්දං භුත්තු”න්ති.
තමුපක්ඛටං පරිවිසයන්ති බ්රාහ්මණා, යාමි අහං අන්ධකවින්දං භුත්තු”න්ති.
තත්ථ දූරඝුට්ඨන්ති දූරතො එව ගුණකිත්තනවසෙන ඝොසිතං, සබ්බත්ථ විස්සුතං පාකටන්ති අත්ථො. අඩ්ඪකොති අඩ්ඪො මහාවිභවො. දීනොති නිහීනචිත්තො අදානජ්ඣාසයො. තෙනාහ “අදාතා”ති. ගෙධිතමනො ආමිසස්මින්ති කාමාමිසෙ ලග්ගචිත්තො ගෙධං ආපන්නො. දුස්සීල්යෙන යමවිසයම්හි පත්තොති අත්තනා කතෙන දුස්සීලකම්මුනා යමවිසයං පෙතලොකං පත්තො අම්හි.
සො සූචිකාය කිලමිතොති සො අහං විජ්ඣනට්ඨෙන සූචිසදිසතාය “සූචිකා”ති ලද්ධනාමාය ජිඝච්ඡාය කිලමිතො නිරන්තරං විජ්ඣමානො. “කිලමථො”ති ඉච්චෙව වා පාඨො. තෙහීති “දීනො”තිආදිනා වුත්තෙහි පාපකම්මෙහි කාරණභූතෙහි. තස්ස හි පෙතස්ස තානි පාපකම්මානි අනුස්සරන්තස්ස අතිවිය දොමනස්සං උප්පජ්ජි, තස්මා එවමාහ. තෙනෙවාති තෙනෙව ජිඝච්ඡාදුක්ඛෙන. ඤාතීසු යාමීති ඤාතීනං සමීපං යාමි ගච්ඡාමි. ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතූති ආමිසස්ස කිඤ්චික්ඛනිමිත්තං, කිඤ්චි ආමිසං පත්ථෙන්තොති අත්ථො. අදානසීලා න ච සද්දහන්ති, ‘දානඵලං හොති පරම්හි ලොකෙ’ති යථා අහං, තථා එවං අඤ්ඤෙපි මනුස්සා අදානසීලා “දානස්ස ඵලං එකංසෙන පරලොකෙ හොතී”ති න ච සද්දහන්ති. යතො අහං විය තෙපි පෙතා හුත්වා මහාදුක්ඛං පච්චනුභවන්තීති අධිප්පායො.