13. ඪුබ්බරිපෙතවත්ථුවණ්ණනා
අහු රාජා බ්රහ්මදත්තොති ඉදං උබ්බරිපෙතවත්ථුං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං උපාසිකං ආරබ්භ කථෙසි . සාවත්ථියං කිර අඤ්ඤතරාය උපාසිකාය සාමිකො කාලමකාසි. සා පතිවියොගදුක්ඛාතුරා සොචන්තී ආළාහනං ගන්ත්වා රොදති. භගවා තස්සා සොතාපත්තිඵලස්ස උපනිස්සයසම්පත්තිං දිස්වා කරුණාය සඤ්චොදිතමානසො හුත්වා තස්සා ගෙහං ගන්ත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. උපාසිකා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි. අථ නං සත්ථා “කිං, උපාසිකෙ, සොචසී”ති වත්වා “ආම, භගවා, පියවිප්පයොගෙන සොචාමී”ති වුත්තෙ තස්සා සොකං අපනෙතුකාමො අතීතං ආහරි.
අතීතෙ පඤ්චාලරට්ඨෙ කපිලනගරෙ චූළනීබ්රහ්මදත්තො නාම රාජා අහොසි. සො අගතිගමනං පහාය අත්තනො විජිතෙ පජාය හිතකරණනිරතො දස රාජධම්මෙ අකොපෙත්වා රජ්ජං අනුසාසමානො කදාචි “අත්තනො රජ්ජෙ කිං වදන්තී”ති සොතුකාමො තුන්නවායවෙසං ගහෙත්වා එකො අදුතියො නගරතො නික්ඛමිත්වා ගාමතො ගාමං ජනපදතො ජනපදං විචරිත්වා සබ්බරජ්ජං අකණ්ටකං අනුපපීළං මනුස්සෙ සම්මොදමානෙ අපාරුතඝරෙ මඤ්ඤෙ විහරන්තෙ දිස්වා සොමනස්සජාතො නිවත්තිත්වා නගරාභිමුඛො ආගච්ඡන්තො අඤ්ඤතරස්මිං ගාමෙ එකිස්සා විධවාය දුග්ගතිත්ථියා ගෙහං පාවිසි. සා තං දිස්වා ආහ – “කො නු ත්වං, අය්යො, කුතො වා ආගතොසී”ති? “අහං තුන්නවායො, භද්දෙ, භතියා තුන්නවායකම්මං කරොන්තො විචරාමි. යදි තුම්හාකං තුන්නවායකම්මං අත්ථි, භත්තඤ්ච වෙතනඤ්ච දෙථ, තුම්හාකම්පි කම්මං කරොමී”ති. “නත්ථම්හාකං කම්මං භත්තවෙතනං වා, අඤ්ඤෙසං කරොහි, අය්යා”ති. සො තත්ථ කතිපාහං වසන්තො ධඤ්ඤපුඤ්ඤලක්ඛණසම්පන්නං තස්සා ධීතරං දිස්වා මාතරං ආහ – “අයං දාරිකා කිං කෙනචි කතපරිග්ගහා, උදාහු අකතපරිග්ගහා. සචෙ පන කෙනචි අකතපරිග්ගහා, ඉමං මය්හං දෙථ, අහං තුම්හාකං සුඛෙන ජීවනූපායං කාතුං සමත්ථො”ති. “සාධු, අය්යා”ති සා තස්ස තං අදාසි.
සො තාය සද්ධිං කතිපාහං වසිත්වා තස්සා කහාපණසහස්සං දත්වා “අහං කතිපාහෙනෙව නිවත්තිස්සාමි. භද්දෙ , ත්වං මා උක්කණ්ඨසී”ති වත්වා අත්තනො නගරං ගන්ත්වා, නගරස්ස ච තස්ස ගාමස්ස ච අන්තරෙ මග්ගං සමං කාරාපෙත්වා අලඞ්කාරාපෙත්වා මහතා රාජානුභාවෙන තත්ථ ගන්ත්වා තං දාරිකං කහාපණරාසිම්හි ඨපෙත්වා සුවණ්ණරජතකලසෙහි න්හාපෙත්වා “උබ්බරී”ති නාමං කාරාපෙත්වා අග්ගමහෙසිට්ඨානෙ ඨපෙත්වා තඤ්ච ගාමං තස්සා ඤාතීනං දත්වා මහතා රාජානුභාවෙන තං නගරං ආනෙත්වා තාය සද්ධිං අභිරමමානො යාවජීවං රජ්ජසුඛං අනුභවිත්වා ආයුපරියොසානෙ කාලමකාසි. කාලකතෙ ච තස්මිං, කතෙ ච සරීරකිච්චෙ උබ්බරී පතිවියොගෙන සොකසල්ලසමප්පිතහදයා ආළාහනං ගන්ත්වා බහූ දිවසෙ ගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජෙත්වා රඤ්ඤො ගුණෙ කිත්තෙත්වා උම්මාදප්පත්තා විය කන්දන්තී පරිදෙවන්තී ආළාහනං පදක්ඛිණං කරොති.
තෙන ච සමයෙන අම්හාකං භගවා බොධිසත්තභූතො ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අධිගතජ්ඣානාභිඤ්ඤො හිමවන්තස්ස සාමන්තා අඤ්ඤතරස්මිං අරඤ්ඤායතනෙ විහරන්තො සොකසල්ලසමප්පිතං උබ්බරිං දිබ්බෙන චක්ඛුනා දිස්වා ආකාසෙන ආගන්ත්වා දිස්සමානරූපො ආකාසෙ ඨත්වා තත්ථ ඨිතෙ මනුස්සෙ පුච්ඡි – “කස්සිදං ආළාහනං, කස්සත්ථාය චායං ඉත්ථී ‘බ්රහ්මදත්ත, බ්රහ්මදත්තා’ති කන්දන්තී පරිදෙවතී”ති. තං සුත්වා මනුස්සා “බ්රහ්මදත්තො නාම පඤ්චාලානං රාජා, සො ආයුපරියොසානෙ කාලමකාසි, තස්සිදං ආළාහනං, තස්ස අයං අග්ගමහෙසී උබ්බරී නාම ‘බ්රහ්මදත්ත, බ්රහ්මදත්තා’ති තස්ස නාමං ගහෙත්වා කන්දන්තී පරිදෙවතී”ති ආහංසු. තමත්ථං දීපෙන්තා සඞ්ගීතිකාරා –