සුත්තන්තනිද්දෙසෙ සම්මාදිට්ඨියාති සාමිවචනං. ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලනිබ්බානෙසු ලොකියවිරතිසම්පයුත්තචිත්තෙ ච යථායොගං සම්පයොගතො ච ආරම්මණතො ච වත්තමානාය සම්මාදිට්ඨියා සාමඤ්ඤලක්ඛණතො එකීභූතාය සම්මාදිට්ඨියා. වික්ඛම්භනවිවෙකොති වික්ඛම්භනවසෙන දූරීකරණවසෙන විවෙකො. කෙසං? නීවරණානං. තස්ස පඨමං ඣානං භාවයතොතිආදි වික්ඛම්භනවසෙන පඨමජ්ඣානමෙව වුත්තං. තස්මිං වුත්තෙ සෙසජ්ඣානානිපි වුත්තානෙව හොන්ති. ඣානෙසුපි සම්මාදිට්ඨියා විජ්ජමානත්තා සම්මාදිට්ඨියා විවෙකො නාම හොති. තදඞ්ගවිවෙකොති තෙන තෙන විපස්සනාඤාණඞ්ගෙන විවෙකො. දිට්ඨිගතානන්ති දිට්ඨිවිවෙකස්ස දුක්කරත්තා පධානත්තා ච දිට්ඨිවිවෙකොව වුත්තො. තස්මිං වුත්තෙ නිච්චසඤ්ඤාදිවිවෙකොපි වුත්තොව හොති. නිබ්බෙධභාගියං සමාධින්ති විපස්සනාසම්පයුත්තසමාධිං. සමුච්ඡෙදවිවෙකොති කිලෙසානං සමුච්ඡෙදෙන විවෙකො. ලොකුත්තරං ඛයගාමිමග්ගන්ති ඛයසඞ්ඛාතනිබ්බානගාමිලොකුත්තරමග්ගං. පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකොති කිලෙසානං පටිප්පස්සද්ධියා විවෙකො. නිස්සරණවිවෙකොති සබ්බසඞ්ඛතනිස්සරණභූතො සඞ්ඛාරවිවෙකො. ඡන්දජාතො හොතීති පුබ්බභාගෙ ජාතධම්මඡන්දො හොති. සද්ධාධිමුත්තොති පුබ්බභාගෙයෙව සද්ධාය අධිමුත්තො හොති. චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතන්ති පුබ්බභාගෙයෙව චිත්තඤ්ච අස්ස යොගිස්ස සුඅධිට්ඨිතං සුට්ඨු පතිට්ඨිතං හොති. ඉති ඡන්දො සද්ධා චිත්තන්ති ඉමෙ තයො ධම්මා පුබ්බභාගෙ උප්පන්නවිවෙකානං උපනිස්සයත්තා නිස්සයා නාම. කෙචි පන “චිත්තඤ්චස්ස ස්වාධිට්ඨිතන්ති සමාධි වුත්තො”ති වදන්ති. විරාගාදීසුපි එසෙව නයො.

නිරොධවාරෙ පන නිරොධසද්දතො අඤ්ඤං පරියායවචනං දස්සෙන්තෙන අමතා ධාතූති වුත්තං, සෙසෙසු නිරොධො නිබ්බානන්ති උභයත්ථාපි නිබ්බානමෙව. ද්වාදස නිස්සයාති ඡන්දසද්ධාචිත්තානියෙව විවෙකාදීසු චතූසු එකෙකස්මිං තයො තයො කත්වා ද්වාදස නිස්සයා හොන්ති.

සම්මාසඞ්කප්පවායාමසතිසමාධීනම්පි ඉමිනාව නයෙන අත්ථයොජනා වෙදිතබ්බා. සම්මාවාචාකම්මන්තා ජීවානං පන ඣානක්ඛණෙ විපස්සනාක්ඛණෙ ච අභාවා ඣානවිපස්සනානං පුබ්බභාගපරභාගවසෙන වත්තමානා විරතියො ඣානවිපස්සනා සන්නිස්සිතා කත්වා වුත්තාති වෙදිතබ්බං. නීවරණානං දිට්ඨිගතානඤ්ච විවෙකවිරාගනිරොධපටිනිස්සග්ගා තථා පවත්තමානානං විරතීනං විවෙකාදයො නාමාති වෙදිතබ්බං. යථා අට්ඨකනිපාතෙ “තතො, ත්වං භික්ඛු, ඉමං සමාධිං සවිතක්කං සවිචාරම්පි භාවෙය්යාසි, අවිතක්කවිචාරමත්තම්පි භාවෙය්යාසි, අවිතක්කං අවිචාරම්පි භාවෙය්යාසි, සප්පීතිකම්පි භාවෙය්යාසි, නිප්පීතිකම්පි භාවෙය්යාසි, සාතසහගතම්පි භාවෙය්යාසි, උපෙක්ඛාසහගතම්පි භාවෙය්යාසී”ති (අ· නි· 8.63) මෙත්තාදයො කායානුපස්සනාදයො ච නියකජ්ඣත්තමූලසමාධිවසෙන චතුක්කපඤ්චකජ්ඣානිකා විය වුත්තා, එවමිධාපි පුබ්බභාගපරභාගවසෙන විරතියො වුත්තාති වෙදිතබ්බං. බ්යඤ්ජනච්ඡායමත්තං ගහෙත්වා න භගවා අබ්භාචික්ඛිතබ්බො. ගම්භීරඤ්හි බුද්ධවචනං, ආචරියෙ පයිරුපාසිත්වා අධිප්පායතො ගහෙතබ්බං.

බොජ්ඣඞ්ගබලඉන්ද්රියවාරෙසුපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බොති.

ඉදානි විවෙකකථානන්තරං පරමවිවෙකභූතස්ස නිස්සරණවිවෙකසඞ්ඛාතස්ස නිබ්බානස්ස සච්ඡිකරණීයස්ස සච්ඡිකිරියොපායදස්සනත්ථං, තථා සච්ඡිකතනිරොධස්ස ලොකහිතසුඛකිරියාකරණදස්සනත්ථඤ්ච ඉන්ද්රියකථාය නිද්දිට්ඨාපි චරියාකථා පුන කථිතා. තස්සා අත්ථවණ්ණනා ඉන්ද්රියකථාය කථිතායෙවාති.

ඉදානි ලොකත්ථචරියාපරියොසානාය චරියාකථාය අනන්තරං ලොකත්ථානුසාසනපරියොසානං පාටිහාරියං දස්සෙන්තෙන කථිතාය සුත්තන්තපුබ්බඞ්ගමාය පාටිහාරියකථාය අපුබ්බත්ථානුවණ්ණනා. තත්ථ සුත්තන්තෙ තාව පාටිහාරියානීති පච්චනීකපටිහරණවසෙන පාටිහාරියානි. ඉද්ධිපාටිහාරියන්ති ඉජ්ඣනවසෙන ඉද්ධි, පටිහරණවසෙන පාටිහාරියං, ඉද්ධියෙව පාටිහාරියං ඉද්ධිපාටිහාරියං. ඉතරෙසු පන ආදිස්සනවසෙන ආදෙසනං, අනුසාසනවසෙන අනුසාසනී. සෙසං වුත්තනයමෙව.