එවං සබ්බථා නයසමුට්ඨානං විභජිත්වා ඉදානි සාසනපට්ඨානං විභජන්තො යස්මා සඞ්ගහවාරාදීසු මූලපදෙහෙව පට්ඨානං සඞ්ගහෙත්වා සරූපතො න දස්සිතං, තස්මා යථා මූලපදෙහි පට්ඨානං නිද්ධාරෙතබ්බං, එවං පට්ඨානතොපි මූලපදානි නිද්ධාරෙතබ්බානීති දස්සනත්ථං “අට්ඨාරස මූලපදා කුහිං දට්ඨබ්බා? සාසනපට්ඨානෙ”ති ආහ. මූලපදසාසනපට්ඨානානඤ්හි අඤ්ඤමඤ්ඤසඞ්ගහො පුබ්බෙ දස්සිතො එවාති. අථ සාසනපට්ඨානන්ති කො වචනත්ථො? සාසනස්ස පට්ඨානන්ති සාසනපට්ඨානං , සාසනං දෙසනා, තස්සා වෙනෙය්යජ්ඣාසයානුරූපං තෙසං හිතසුඛනිප්ඵාදනත්ථං පකාරෙහි ඨානං පවත්ති සාසනපට්ඨානං. ඉධ පන තස්ස තථාභාවදීපනං “සාසනපට්ඨාන”න්ති වෙදිතබ්බං. අථ වා සාසනං අධිසීලසික්ඛාදයො. තෙසං පවත්තනුපායභාවතො පතිට්ඨහන්ති එතෙහීති පට්ඨානානි, සංකිලෙසාදිධම්මා. තෙසං පවෙදනතො තදුපචාරෙන සුත්තානි පට්ඨානානි. තෙසං පන සමූහභාවතො අයං පකරණප්පදෙසො පට්ඨානං නාම.

අපරො නයො – කෙනට්ඨෙන පට්ඨානං? පට්ඨිතට්ඨෙන ගමනට්ඨෙනාති අත්ථො. “යෙ තෙ ගොට්ඨා පට්ඨිතගාවො”ති (ම· නි· 1.156) ආගතට්ඨානස්මිඤ්හි යෙන පට්ඨානෙන තෙ “ගොට්ඨා පට්ඨිතගාවො”ති වුත්තා, තං අත්ථතො ගමනං හොති. ඉති නාතිවිත්ථාරිතනයෙසු හාරනයෙසු අනිස්සඞ්ගගමනස්ස දෙසනාඤාණස්ස සංකිලෙසභාගියාදිලොකියාදිභෙදෙසු තදුභයවොමිස්සකභෙදෙසු ච විත්ථාරිතනයලාභතො නිස්සඞ්ගවසෙන පවත්තගමනත්තා තෙ සංකිලෙසභාගියාදයො ලොකියාදයො ච විසුං විසුං වොමිස්සා ච අධිකරණවසෙන පට්ඨානං නාම. තෙසං පකාසනතො අයං පකරණප්පදෙසො පට්ඨානන්ති වෙදිතබ්බං.

“සංකිලෙසභාගිය”න්තිආදීසු සංකිලිස්සති එතෙනාති සංකිලෙසො. සංකිලෙසභාගෙ සංකිලෙසකොට්ඨාසෙ පවත්තං සංකිලෙසභාගියං. වාසනා පුඤ්ඤභාවනා, වාසනාභාගෙ පවත්තං වාසනාභාගියං, වාසනං භජාපෙතීති වා වාසනාභාගියං. නිබ්බිජ්ඣනං ලොභක්ඛන්ධාදීනං පදාලනං නිබ්බෙධො. නිබ්බෙධභාගෙ පවත්තං, නිබ්බෙධං භජාපෙතීති වා නිබ්බෙධභාගියං. පරිනිට්ඨිතසික්ඛාධම්මා අසෙක්ඛා, අසෙක්ඛභාවෙ පවත්තං, අසෙක්ඛෙ භජාපෙතීති වා අසෙක්ඛභාගියං. තෙසු යත්ථ තණ්හාදිසංකිලෙසො විභත්තො, ඉදං සංකිලෙසභාගියං. යත්ථ දානාදිපුඤ්ඤකිරියවත්ථු විභත්තං, ඉදං වාසනාභාගියං. යත්ථ සෙක්ඛා සීලක්ඛන්ධාදයො විභත්තා, ඉදං නිබ්බෙධභාගියං. යත්ථ පන අසෙක්ඛා සීලක්ඛන්ධාදයො විභත්තා, ඉදං අසෙක්ඛභාගියං. ඉතරානි තෙසං වොමිස්සකනයවසෙන වුත්තානි.

තානි පන ඡ දුකා චත්තාරො තිකා එකං චතුක්කං අපරම්පි එකං චතුක්කන්ති ද්වාදස හොන්ති. තෙසු චත්තාරො දුකා ද්වෙ ච තිකා උද්ධටා, ඉතරෙ න උද්ධටා, අනුද්ධරණෙ කාරණං නත්ථි. ඉමිනා නයෙන තෙපි ගහෙතුං සක්කාති පාළියං සංඛිත්තාති දට්ඨබ්බං. තථා හි වක්ඛති – “ඉමානි චත්තාරි සුත්තානි, සාධාරණානි කතානි අට්ඨ භවන්තී”තිආදි. තත්ථ යස්මා කත්ථචි සුත්තෙ තණ්හාසංකිලෙසොව නිද්දිසීයති, කත්ථචි දිට්ඨිසංකිලෙසොව, කත්ථචි දුච්චරිතසංකිලෙසොව නිද්දිසීයති, තස්මා සංකිලෙසභාගියං සුත්තං තිධා විභජිත්වා උද්දිට්ඨං “තණ්හාසංකිලෙසභාගියං සුත්ත”න්තිආදිනා. තථා වොදානං නාම සංකිලෙසෙ සති හොතීති වොදානභාගියං සුත්තං සංකිලෙසවිභාගෙන තිධාව උද්දිට්ඨං “තණ්හාවොදානභාගියං සුත්ත”න්තිආදිනා. තං පන අත්ථතො වාසනාභාගියාදි එව හොති. අයඤ්ච නයො කෙසුචි පොත්ථකෙසු නත්ථි.