තත්ථ නිධිං නිධෙති පුරිසොති නිධීයතීති නිධි, ඨපීයති රක්ඛීයති ගොපීයතීති අත්ථො. සො චතුබ්බිධො ථාවරො, ජඞ්ගමො, අඞ්ගසමො, අනුගාමිකොති. තත්ථ ථාවරො නාම භූමිගතං වා වෙහාසට්ඨං වා හිරඤ්ඤං වා සුවණ්ණං වා ඛෙත්තං වා වත්ථු වා, යං වා පනඤ්ඤම්පි එවරූපං ඉරියාපථවිරහිතං, අයං ථාවරො නිධි. ජඞ්ගමො නාම දාසිදාසං හත්ථිගවස්සවළවං අජෙළකං කුක්කුටසූකරං යං වා පනඤ්ඤම්පි එවරූපං ඉරියාපථපටිසංයුත්තං. අයං ජඞ්ගමො නිධි අඞ්ගසමො නාම කම්මායතනං, සිප්පායතනං, විජ්ජාට්ඨානං, බාහුසච්චං, යං වා පනඤ්ඤම්පි එවරූපං සික්ඛිත්වා ගහිතං අඞ්ගපච්චඞ්ගමිව අත්තභාවප්පටිබද්ධං, අයං අඞ්ගසමො නිධි. අනුගාමිකො නාම දානමයං පුඤ්ඤං සීලමයං භාවනාමයං ධම්මස්සවනමයං ධම්මදෙසනාමයං, යං වා පනඤ්ඤම්පි එවරූපං පුඤ්ඤං තත්ථ තත්ථ අනුගන්ත්වා විය ඉට්ඨඵලමනුප්පදෙති, අයං අනුගාමිකො නිධි. ඉමස්මිං පන ඨානෙ ථාවරො අධිප්පෙතො.

නිධෙතීති ඨපෙති පටිසාමෙති ගොපෙති. පුරිසොති මනුස්සො. කාමඤ්ච පුරිසොපි ඉත්ථීපි පණ්ඩකොපි නිධිං නිධෙති, ඉධ පන පුරිසසීසෙන දෙසනා කතා, අත්ථතො පන තෙසම්පි ඉධ සමොධානං දට්ඨබ්බං. ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙති ඔගාහෙතබ්බට්ඨෙන ගම්භීරං, උදකස්ස අන්තිකභාවෙන ඔදකන්තිකං. අත්ථි ගම්භීරං න ඔදකන්තිකං ජඞ්ගලෙ භූමිභාගෙ සතිකපොරිසො ආවාටො විය, අත්ථි ඔදකන්තිකං න ගම්භීරං නින්නෙ පල්ලලෙ එකද්විවිදත්ථිකො ආවාටො විය, අත්ථි ගම්භීරඤ්චෙව ඔදකන්තිකඤ්ච ජඞ්ගලෙ භූමිභාගෙ යාව ඉදානි උදකං ආගමිස්සතීති, තාව ඛතො ආවාටො විය. තං සන්ධාය ඉදං වුත්තං “ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ”ති. අත්ථෙ කිච්චෙ සමුප්පන්නෙති අත්ථා අනපෙතන්ති අත්ථං, අත්ථාවහං හිතාවහන්ති වුත්තං හොති. කාතබ්බන්ති කිච්චං, කිඤ්චිදෙව කරණීයන්ති වුත්තං හොති. උප්පන්නං එව සමුප්පන්නං, කත්තබ්බභාවෙන උපට්ඨිතන්ති වුත්තං හොති. තස්මිං අත්ථෙ කිච්චෙ සමුප්පන්නෙ. අත්ථාය මෙ භවිස්සතීති නිධානප්පයොජනනිදස්සනමෙතං. එතදත්ථඤ්හි සො නිධෙති “අත්ථාවහෙ කිස්මිඤ්චිදෙව කරණීයෙ සමුප්පන්නෙ අත්ථාය මෙ භවිස්සති, තස්ස මෙ කිච්චස්ස නිප්ඵත්තියා භවිස්සතී”ති. කිච්චනිප්ඵත්තියෙව හි තස්ස කිච්චෙ සමුප්පන්නෙ අත්ථොති වෙදිතබ්බො.

එවං නිධානප්පයොජනං දස්සෙන්තො අත්ථාධිගමාධිප්පායං දස්සෙත්වා ඉදානි අනත්ථාපගමාධිප්පායං දස්සෙතුමාහ –

තස්සත්ථො “අත්ථාය මෙ භවිස්සතී”ති ච “ඉණස්ස වා පමොක්ඛායා”ති ච එත්ථ වුත්තෙහි ද්වීහි භවිස්සතිපමොක්ඛාය-පදෙහි සද්ධිං යථාසම්භවං යොජෙත්වා වෙදිතබ්බො.

තත්ථායං යොජනා – න කෙවලං අත්ථාය මෙ භවිස්සතීති එව පුරිසො නිධිං නිධෙති, කින්තු “අයං චොරො”ති වා “පාරදාරිකො”ති වා “සුඞ්කඝාතකො”ති වා එවමාදිනා නයෙන පච්චත්ථිකෙහි පච්චාමිත්තෙහි දුරුත්තස්ස මෙ සතො රාජතො වා පමොක්ඛාය භවිස්සති, සන්ධිච්ඡෙදාදීහි ධනහරණෙන වා, “එත්තකං හිරඤ්ඤසුවණ්ණං දෙහී”ති ජීවග්ගාහෙන වා චොරෙහි මෙ පීළිතස්ස සතො චොරතො වා පමොක්ඛාය භවිස්සති. සන්ති මෙ ඉණායිකා, තෙ මං “ඉණං දෙහී”ති චොදෙස්සන්ති, තෙහි මෙ චොදියමානස්ස ඉණස්ස වා පමොක්ඛාය භවිස්සති. හොති සො සමයො, යං දුබ්භික්ඛං හොති දුස්සස්සං දුල්ලභපිණ්ඩං, තත්ථ න සුකරං අප්පධනෙන යාපෙතුං, තථාවිධෙ ආගතෙ දුබ්භික්ඛෙ වා මෙ භවිස්සති. යථාරූපා ආපදා උප්පජ්ජන්ති අග්ගිතො වා උදකතො වා අප්පියදායාදතො වා, තථාරූපාසු වා උප්පන්නාසු ආපදාසු මෙ භවිස්සතීතිපි පුරිසො නිධිං නිධෙතීති.