සුතං මෙතං මහාබ්රහ්මෙති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො උක්කණ්ඨිතභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තඤ්හි භික්ඛුං එකං අලඞ්කතමාතුගාමං දිස්වා උක්කණ්ඨිතං දීඝකෙසනඛලොමං විබ්භමිතුකාමං ආචරියුපජ්ඣායෙහි අරුචියා ආනීතං. සත්ථා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු උක්කණ්ඨිතොසී”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “කිංකාරණා”ති වත්වා “අලඞ්කතමාතුගාමං දිස්වා කිලෙසවසෙන, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “භික්ඛු කිලෙසො නාම ගුණවිද්ධංසකො අප්පස්සාදො නිරයෙ නිබ්බත්තාපෙති, එස පන කිලෙසො කිංකාරණා තං න කිලමෙස්සති? න හි සිනෙරුං පහරිත්වා පහරණවාතො පුරාණපණ්ණස්ස ලජ්ජති, ඉමඤ්හි කිලෙසං නිස්සාය බොධිඤාණස්ස අනුපදං චරමානා පඤ්චඅභිඤ්ඤඅට්ඨසමාපත්තිලාභිනො විසුද්ධමහාපුරිසාපි සතිං උපට්ඨපෙතුං අසක්කොන්තා ඣානං අන්තරධාපෙසු”න්ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො එකස්මිං නිගමෙ අසීතිකොටිවිභවෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්ති, කඤ්චනඡවිතාය පනස්ස “හරිතචකුමාරො”ති නාමං කරිංසු. සො වයප්පත්තො තක්කසිලං ගන්ත්වා උග්ගහිතසිප්පො කුටුම්බං සණ්ඨපෙත්වා මාතාපිතූනං අච්චයෙන ධනවිලොකනං කත්වා “ධනමෙව පඤ්ඤායති, ධනස්ස උප්පාදකා න පඤ්ඤායන්ති, මයාපි මරණමුඛෙ චුණ්ණවිචුණ්ණෙන භවිතබ්බ”න්ති මරණභයභීතො මහාදානං දත්වා හිමවන්තං පවිසිත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා සත්තමෙ දිවසෙ අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච නිබ්බත්තෙත්වා තත්ථ චිරං වනමූලඵලාහාරො යාපෙත්වා ලොණම්බිලසෙවනත්ථාය පබ්බතා ඔතරිත්වා අනුපුබ්බෙන බාරාණසිං පත්වා රාජුය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ බාරාණසියං භික්ඛාය චරන්තො රාජද්වාරං සම්පාපුණි. රාජා තං දිස්වා පසන්නචිත්තො පක්කොසාපෙත්වා සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තෙ රාජපල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා නානග්ගරසභොජනං භොජෙත්වා අනුමොදනාවසානෙ අතිරෙකතරං පසීදිත්වා “කහං, භන්තෙ, ගච්ඡථා”ති වත්වා “වස්සාවාසට්ඨානං උපධාරෙම, මහාරාජා”ති වුත්තෙ “සාධු, භන්තෙ”ති භුත්තපාතරාසො තං ආදාය උය්යානං ගන්ත්වා තත්ථ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානාදීනි කාරාපෙත්වා උය්යානපාලං පරිචාරකං කත්වා දත්වා වන්දිත්වා නික්ඛමි. මහාසත්තො තතො පට්ඨාය නිබද්ධං රඤ්ඤො ගෙහෙ භුඤ්ජන්තො ද්වාදස වස්සානි තත්ථ වසි.

අථෙකදිවසං රාජා පච්චන්තං කුපිතං වූපසමෙතුං ගච්ඡන්තො “අම්හාකං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං මා පමජ්ජී”ති මහාසත්තං දෙවියා නිය්යාදෙත්වා අගමාසි. තතො පට්ඨාය සා මහාසත්තං සහත්ථා පරිවිසති. අථෙකදිවසං සා භොජනං සම්පාදෙත්වා තස්මිං චිරායමානෙ ගන්ධොදකෙන න්හත්වා සණ්හං මට්ඨසාටකං නිවාසෙත්වා සීහපඤ්ජරං විවරාපෙත්වා සරීරෙ වාතං පහරාපෙන්තී ඛුද්දකමඤ්චකෙ නිපජ්ජි. මහාසත්තොපි දිවාතරං සුනිවත්ථො සුපාරුතො භික්ඛාභාජනං ආදාය ආකාසෙනාගන්ත්වා සීහපඤ්ජරං පාපුණි. දෙවියා තස්ස වාකචිරසද්දං සුත්වා වෙගෙන උට්ඨහන්තියා මට්ඨසාටකො භස්සි, මහාසත්තස්ස විසභාගාරම්මණං චක්ඛුං පටිහඤ්ඤි. අථස්ස අනෙකවස්සකොටිසතසහස්සකාලෙ අබ්භන්තරෙ නිවුත්ථකිලෙසො කරණ්ඩකෙ සයිතආසීවිසො විය උට්ඨහිත්වා ඣානං අන්තරධාපෙසි. සො සතිං උපට්ඨාපෙතුං අසක්කොන්තො ගන්ත්වා දෙවිං හත්ථෙ ගණ්හි, තාවදෙව සාණිං පරික්ඛිපිංසු. සො තාය සද්ධිං ලොකධම්මං සෙවිත්වා භුඤ්ජිත්වා උය්යානං ගන්ත්වා තතො පට්ඨාය දෙවසිකං තථෙව අකාසි. තස්ස තාය සද්ධිං ලොකධම්මපටිසෙවනං සකලනගරෙ පාකටං ජාතං. අමච්චා “හරිතචතාපසො එවමකාසී”ති රඤ්ඤො පණ්ණං පහිණිංසු. රාජා “මං භින්දිතුකාමා එවං වදන්තී”ති අසද්දහිත්වා පච්චන්තං වූපසමෙත්වා බාරාණසිං පච්චාගන්ත්වා නගරං පදක්ඛිණං කත්වා දෙවියා සන්තිකං ගන්ත්වා “සච්චං, කිර මම අය්යො හරිතචතාපසො තයා සද්ධිං ලොකධම්මං පටිසෙවතී”ති පුච්ඡි. “සච්චං, දෙවා”ති. සො තස්සාපි අසද්දහිත්වා “තමෙව පටිපුච්ඡිස්සාමී”ති උය්යානං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදිත්වා තං පුච්ඡන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ කච්චෙතන්ති කච්චි එතං “හාරිතො කාමෙ පරිභුඤ්ජතී”ති අම්හෙහි සුතං වචනං තුච්ඡං අභූතං, කච්චි ත්වං සුද්ධො ඉරිය්යසි විහරසීති.

සො චින්තෙසි – “අයං රාජා ‘නාහං පරිභුඤ්ජාමී’ති වුත්තෙපි මම සද්දහිස්සතෙව, ඉමස්මිං ලොකෙ සච්චසදිසී පතිට්ඨා නාම නත්ථි. උජ්ඣිතසච්චා හි බොධිමූලෙ නිසීදිත්වා බොධිං පාපුණිතුං න සක්කොන්ති, මයා සච්චමෙව කථෙතුං වට්ටතී”ති. බොධිසත්තස්ස හි එකච්චෙසු ඨානෙසු පාණාතිපාතොපි අදින්නාදානම්පි කාමෙසුමිච්ඡාචාරොපි සුරාමෙරයමජ්ජපානම්පි හොතියෙව, අත්ථභෙදකවිසංවාදනං පුරක්ඛත්වා මුසාවාදො නාම න හොති, තස්මා සො සච්චමෙව කථෙන්තො දුතියං ගාථමාහ –