කොධ ජාගරතං සුත්තොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං උපාසකං ආරබ්භ කථෙසි. සො හි සොතාපන්නො අරියසාවකො සාවත්ථිතො සකටසත්ථෙන සද්ධිං කන්තාරමග්ගං පටිපජ්ජි. සත්ථවාහො තත්ථ එකස්මිං උදකඵාසුකට්ඨානෙ පඤ්ච සකටසතානි මොචෙත්වා ඛාදනීයභොජනීයං සංවිදහිත්වා වාසං උපගච්ඡි. තෙ මනුස්සා තත්ථ තත්ථ නිපජ්ජිත්වා සුපිංසු, උපාසකො පන සත්ථවාහස්ස සන්තිකෙ එකස්මිං රුක්ඛමූලෙ චඞ්කමං අධිට්ඨාසි. අථ නං සත්ථං විලුම්පිතුකාමා පඤ්චසතා චොරා නානාවුධානි ගහෙත්වා සත්ථං පරිවාරෙත්වා අට්ඨංසු. තෙ තං උපාසකං චඞ්කමන්තං දිස්වා “ඉමස්ස නිද්දායනකාලෙ විලුම්පිස්සාමා”ති තත්ථ තත්ථ අට්ඨංසු, සොපි තියාමරත්තිං චඞ්කමියෙව. චොරා පච්චූසසමයෙ ගහිතගහිතා පාසාණමුග්ගරාදයො ඡඩ්ඩෙත්වා “භො සත්ථවාහ, ඉමං අප්පමාදෙන ජග්ගන්තං පුරිසං නිස්සාය ජීවිතං ලභිත්වා තව සන්තකස්ස සාමිකො ජාතො, එතස්ස සක්කාරං කරෙය්යාසී”ති වත්වා පක්කමිංසු. මනුස්සා කාලස්සෙව වුට්ඨාය තෙහි ඡඩ්ඩිතපාසාණමුග්ගරාදයො දිස්වා “ඉමං නිස්සාය අම්හෙහි ජීවිතං ලද්ධ”න්ති උපාසකස්ස සක්කාරං අකංසු. උපාසකොපි ඉච්ඡිතට්ඨානං ගන්ත්වා කතකිච්චො පුන සාවත්ථිං ආගන්ත්වා ජෙතවනං ගන්ත්වා තථාගතං පූජෙත්වා වන්දිත්වා නිසින්නො “කිං, උපාසක, න පඤ්ඤායසී”ති වුත්තෙ තමත්ථං ආරොචෙසි. සත්ථා “න ඛො, උපාසක, ත්වංයෙව අනිද්දායිත්වා ජග්ගන්තො විසෙසං ලභි, පොරාණකපණ්ඩිතාපි ජග්ගන්තා විසෙසං ගුණං ලභිංසූ”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා පච්චාගන්ත්වා අගාරමජ්ඣෙ වසන්තො අපරභාගෙ නික්ඛමිත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා න චිරස්සෙව ඣානාභිඤ්ඤං නිබ්බත්තෙත්වා හිමවන්තපදෙසෙ ඨානචඞ්කමිරියාපථො හුත්වා වසන්තො නිද්දං අනුපගන්ත්වා සබ්බරත්තිං චඞ්කමති. අථස්ස චඞ්කමනකොටියං නිබ්බත්තරුක්ඛදෙවතා තුස්සිත්වා රුක්ඛවිටපෙ ඨත්වා පඤ්හං පුච්ඡන්තී පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ කොධාති කො ඉධ. කො මමෙතන්ති කො මම එතං පඤ්හං විජානාති. කො තං පටිභණාති මෙති එතං මයා පුට්ඨං පඤ්හං මය්හං කො පටිභණාති, කො බ්යාකරිතුං සක්ඛිස්සතීති පුච්ඡති.

තත්ථ කථං ජාගරතං සුත්තොති කථං ත්වං ජාගරතං සත්තානං අන්තරෙ සුත්තො නාම හොසි. එස නයො සබ්බත්ථ. යෙ ධම්මන්ති යෙ සත්තා නවවිධං ලොකුත්තරධම්මං න පජානන්ති. සංයමොති දමොති චාති “අයං සංයමො, අයං දමො”ති එවඤ්ච යෙ මග්ගෙන ආගතං සීලඤ්චෙව ඉන්ද්රියසංවරඤ්ච න ජානන්ති. ඉන්ද්රියසංවරො හි මනච්ඡට්ඨානං ඉන්ද්රියානං දමනතො “දමො”ති වුච්චති. තෙසු සුප්පමානෙසූති තෙසු කිලෙසනිද්දාවසෙන සුපන්තෙසු සත්තෙසු අහං අප්පමාදවසෙන ජග්ගාමි.

“යෙසං රාගො චා”ති ගාථාය යෙසං මහාඛීණාසවානං පදසතෙන නිද්දිට්ඨදියඩ්ඪසහස්සතණ්හාලොභසඞ්ඛාතො රාගො ච නවආඝාතවත්ථුසමුට්ඨානො දොසො ච දුක්ඛාදීසු අට්ඨසු වත්ථූසු අඤ්ඤාණභූතා අවිජ්ජා චාති ඉමෙ කිලෙසා විරාජිතා පහීනා, තෙසු අරියෙසු සබ්බාකාරෙන ජාගරමානෙසු තෙ උපාදාය අහං සුත්තො නාම දෙවතෙති අත්ථො. එවං ජාගරතන්ති එවං දෙවතෙ අහං ඉමිනා කාරණෙන ජාගරතං සුත්තො නාමාති. එස නයො සබ්බපදෙසු.