5. දබ්භපුප්ඵජාතකවණ්ණනා (400)
අනුතීරචාරී භද්දන්තෙති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො උපනන්දං සක්යපුත්තං ආරබ්භ කථෙසි. සො හි සාසනෙ පබ්බජිත්වා අප්පිච්ඡතාදිගුණෙ පහාය මහාතණ්හො අහොසි. වස්සූපනායිකාය ද්වෙ තයො විහාරෙ පරිග්ගහෙත්වා එකස්මිං ඡත්තං වා උපාහනං වා එකස්මිං කත්තරයට්ඨිං වා උදකතුම්බං වා ඨපෙත්වා එකස්මිං සයං වසති. සො එකස්මිං ජනපදවිහාරෙ වස්සං උපගන්ත්වා “භික්ඛූහි නාම අප්පිච්ඡෙහි භවිතබ්බ”න්ති ආකාසෙ චන්දං උට්ඨාපෙන්තො විය භික්ඛූනං පච්චයසන්තොසදීපකං අරියවංසපටිපදං කථෙසි. තං සුත්වා භික්ඛූ මනාපානි පත්තචීවරානි ඡඩ්ඩෙත්වා මත්තිකාපත්තානි චෙව පංසුකූලචීවරානි ච ගණ්හිංසු. සො තානි අත්තනො වසනට්ඨානෙ ඨපෙත්වා වුත්ථවස්සො පවාරෙත්වා යානකං පූරෙත්වා ජෙතවනං ගච්ඡන්තො අන්තරාමග්ගෙ එකස්ස අරඤ්ඤවිහාරස්ස පිට්ඨිභාගෙ පාදෙ වල්ලියා පලිබුද්ධො “අද්ධා එත්ථ කිඤ්චි ලද්ධබ්බං භවිස්සතී”ති තං විහාරං පාවිසි. තත්ථ පන ද්වෙ මහල්ලකා භික්ඛූ වස්සං උපගච්ඡිංසු. තෙ ද්වෙ ච ථූලසාටකෙ එකඤ්ච සුඛුමකම්බලං ලභිත්වා භාජෙතුං අසක්කොන්තා තං දිස්වා “ථෙරො නො භාජෙත්වා දස්සතී”ති තුට්ඨචිත්තා “මයං, භන්තෙ, ඉමං වස්සාවාසිකං භාජෙතුං න සක්කොම, ඉමං නො නිස්සාය විවාදො හොති, ඉදං අම්හාකං භාජෙත්වා දෙථා”ති ආහංසු. සො “සාධු භාජෙස්සාමී”ති ද්වෙ ථූලසාටකෙ ද්වින්නම්පි භාජෙත්වා “අයං අම්හාකං විනයධරානං පාපුණාතී”ති කම්බලං ගහෙත්වා පක්කාමි.
තෙපි ථෙරා කම්බලෙ සාලයා තෙනෙව සද්ධිං ජෙතවනං ගන්ත්වා විනයධරානං භික්ඛූනං තමත්ථං ආරොචෙත්වා “ලබ්භති නු ඛො, භන්තෙ, විනයධරානං එවං විලොපං ඛාදිතු”න්ති ආහංසු. භික්ඛූ උපනන්දත්ථෙරෙන ආභතං පත්තචීවරරාසිං දිස්වා “මහාපුඤ්ඤොසි ත්වං ආවුසො, බහුං තෙ පත්තචීවරං ලද්ධ”න්ති වදිංසු. සො “කුතො මෙ ආවුසො, පුඤ්ඤං, ඉමිනා මෙ උපායෙන ඉදං ලද්ධ”න්ති සබ්බං කථෙසි. භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, උපනන්දො සක්යපුත්තො මහාතණ්හො මහාලොභො”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, උපනන්දෙන පටිපදාය අනුච්ඡවිකං කතං, පරස්ස පටිපදං කථෙන්තෙන නාම භික්ඛුනා පඨමං අත්තනො අනුච්ඡවිකං කත්වා පච්ඡා පරො ඔවදිතබ්බො”ති.
“අත්තානමෙව පඨමං, පතිරූපෙ නිවෙසයෙ;
අථඤ්ඤමනුසාසෙය්ය, න කිලිස්සෙය්ය පණ්ඩිතො”ති. (ධ· ප· 158) –
අථඤ්ඤමනුසාසෙය්ය, න කිලිස්සෙය්ය පණ්ඩිතො”ති. (ධ· ප· 158) –
ඉමාය ධම්මපදෙ ගාථාය ධම්මං දෙසෙත්වා “න, භික්ඛවෙ, උපනන්දො ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස මහාතණ්හො මහාලොභොව, න ච පන ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස ඉමෙසං සන්තකං විලුම්පියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො නදීතීරෙ රුක්ඛදෙවතා අහොසි. තදා එකො සිඞ්ගාලො මායාවිං නාම භරියං ගහෙත්වා නදීතීරෙ එකස්මිං ඨානෙ වසි. අථෙකදිවසං සිඞ්ගාලී සිඞ්ගාලං ආහ “දොහළො මෙ සාමි, උප්පන්නො, අල්ලරොහිතමච්ඡං ඛාදිතුං ඉච්ඡාමී”ති. සිඞ්ගාලො “අප්පොස්සුක්කා හොහි, ආහරිස්සාමි තෙ”ති නදීතීරෙ චරන්තො වල්ලියා පාදෙ පලිබුජ්ඣිත්වා අනුතීරමෙව අගමාසි. තස්මිං ඛණෙ ගම්භීරචාරී ච අනුතීරචාරී චාති ද්වෙ උද්දා මච්ඡෙ පරියෙසන්තා තීරෙ අට්ඨංසු. තෙසු ගම්භීරචාරී මහන්තං රොහිතමච්ඡං දිස්වා වෙගෙන උදකෙ පවිසිත්වා තං නඞ්ගුට්ඨෙ ගණ්හි. බලවා මච්ඡො පරිකඩ්ඪන්තො යාසි. සො ගම්භීරචාරී උද්දො “මහාමච්ඡො උභින්නම්පි නො පහොස්සති, එහි මෙ සහායො හොහී”ති ඉතරෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො පඨමං ගාථමාහ –
“අනුතීරචාරී භද්දන්තෙ, සහායමනුධාව මං;
මහා මෙ ගහිතො මච්ඡො, සො මං හරති වෙගසා”ති.
මහා මෙ ගහිතො මච්ඡො, සො මං හරති වෙගසා”ති.
තත්ථ සහායමනුධාව මන්ති සහාය අනුධාව මං, සන්ධිවසෙන ම-කාරො වුත්තො. ඉදං වුත්තං හොති – යථාහං ඉමිනා මච්ඡෙන න සංහීරාමි, එවං මං නඞ්ගුට්ඨඛණ්ඩෙ ගහෙත්වා ත්වං අනුධාවාති.