රාජා තෙ භත්තන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මාතුපොසකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු සාමජාතකෙ (ජා· 2.22.296 ආදයො) ආවි භවිස්සති.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො දුග්ගතගහපතිකුලෙ නිබ්බත්ති, සුතනූතිස්ස නාමං අකංසු. සො වයප්පත්තො භතිං කත්වා මාතාපිතරො පොසෙත්වා පිතරි කාලකතෙ මාතරං පොසෙති. තස්මිං පන කාලෙ බාරාණසිරාජා මිගවිත්තකො අහොසි. සො එකදිවසං මහන්තෙන පරිවාරෙන යොජනද්වියොජනමත්තං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා “යස්ස ඨිතට්ඨානෙන මිගො පලායති, සො ඉමං නාම ජිතො”ති සබ්බෙසං ආරොචාපෙසි. අමච්චා රඤ්ඤො ධුවමග්ගට්ඨානෙ කොට්ඨකං ඡාදෙත්වා අදංසු. මනුස්සෙහි මිගානං වසනට්ඨානානි පරිවාරෙත්වා උන්නාදෙන්තෙහි උට්ඨාපිතෙසු මිගෙසු එකො එණිමිගො රඤ්ඤො ඨිතට්ඨානං පටිපජ්ජි. රාජා “තං විජ්ඣිස්සාමී”ති සරං ඛිපි . උග්ගහිතමායො මිගො සරං මහාඵාසුකාභිමුඛං ආගච්ඡන්තං ඤත්වා පරිවත්තිත්වා සරෙන විද්ධො විය හුත්වා පති. රාජා “මිගො මෙ විද්ධො”ති ගහණත්ථාය ධාවි. මිගො උට්ඨාය වාතවෙගෙන පලායි, අමච්චාදයො රාජානං අවහසිංසු. සො මිගං අනුබන්ධිත්වා කිලන්තකාලෙ ඛග්ගෙන ද්විධා ඡින්දිත්වා එකස්මිං දණ්ඩකෙ ලග්ගිත්වා කාජං වහන්තො විය ආගච්ඡන්තො “ථොකං විස්සමිස්සාමී”ති මග්ගසමීපෙ ඨිතං වටරුක්ඛං උපගන්ත්වා නිපජ්ජිත්වා නිද්දං ඔක්කමි.

තස්මිං පන වටරුක්ඛෙ නිබ්බත්තො මඝදෙවො නාම යක්ඛො තත්ථ පවිට්ඨෙ වෙස්සවණස්ස සන්තිකා ඛාදිතුං ලභි. සො රාජානං උට්ඨාය ගච්ඡන්තං “තිට්ඨ භක්ඛොසි මෙ”ති හත්ථෙ ගණ්හි. “ත්වං කොනාමොසී”ති? “අහං ඉධ නිබ්බත්තයක්ඛො, ඉමං ඨානං පවිට්ඨකෙ ඛාදිතුං ලභාමී”ති. රාජා සතිං උපට්ඨපෙත්වා “කිං අජ්ජෙව මං ඛාදිස්සසි, උදාහු නිබද්ධං ඛාදිස්සසී”ති පුච්ඡි. “ලභන්තො නිබද්ධං ඛාදිස්සාමී”ති. රාජා “ඉමං අජ්ජ මිගං ඛාදිත්වා මං විස්සජ්ජෙහි, අහං තෙ ස්වෙ පට්ඨාය එකාය භත්තපාතියා සද්ධිං එකං මනුස්සං පෙසෙස්සාමී”ති. “තෙන හි අප්පමත්තො හොහි, අපෙසිතදිවසෙ තඤ්ඤෙව ඛාදිස්සාමී”ති. “අහං බාරාණසිරාජා, මය්හං අවිජ්ජමානං නාම නත්ථී”ති. යක්ඛො පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා තං විස්සජ්ජෙසි. සො නගරං පවිසිත්වා තමත්ථං එකස්ස අත්ථචරකස්ස අමච්චස්ස කථෙත්වා “ඉදානි කිං කාතබ්බ”න්ති පුච්ඡි. “දිවසපරිච්ඡෙදො කතො, දෙවා”ති? “න කතො”ති. “අයුත්තං වො කතං, එවං සන්තෙපි මා චින්තයිත්ථ, බහූ බන්ධනාගාරෙ මනුස්සා”ති. “තෙන හි ත්වං එතං කම්මං කර, මය්හං ජීවිතං දෙහී”ති.

අමච්චො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා දෙවසිකං බන්ධනාගාරතො මනුස්සං නීහරිත්වා භත්තපාතිං ගහෙත්වා කඤ්චි අජානාපෙත්වාව යක්ඛස්ස පෙසෙසි. යක්ඛො භත්තං භුඤ්ජිත්වා මනුස්සං ඛාදති. අපරභාගෙ බන්ධනාගාරානි නිම්මනුස්සානි ජාතානි. රාජා භත්තහාරකං අලභන්තො මරණභයෙන කම්පි. අථ නං අමච්චො අස්සාසෙත්වා “දෙව, ජීවිතාසාතො ධනාසාව බලවතරා, හත්ථික්ඛන්ධෙ සහස්සභණ්ඩිකං ඨපෙත්වා ‘කො ඉමං ධනං ගහෙත්වා යක්ඛස්ස භත්තං ආදාය ගමිස්සතී’ති භෙරිං චරාපෙමා”ති වත්වා තථා කාරෙසි. අථ තං සුත්වා බොධිසත්තො චින්තෙසි “අහං භතියා මාසකඩ්ඪමාසකං සඞ්ඝරිත්වා කිච්ඡෙන මාතරං පොසෙමි, ඉමං ධනං ගහෙත්වා මාතු දත්වා යක්ඛස්ස සන්තිකං ගමිස්සාමි, සචෙ යක්ඛං දමෙතුං සක්ඛිස්සාමි, ඉච්චෙතං කුසලං, නො චෙ සක්ඛිස්සාමි, මාතා මෙ සුඛං ජීවිස්සතී”ති. සො තමත්ථං මාතු ආරොචෙත්වා “අලං තාත, න මම අත්ථො ධනෙනා”ති ද්වෙ වාරෙ පටික්ඛිපිත්වා තතියවාරෙ තං අනාපුච්ඡිත්වාව “ආහරථ, අය්ය, සහස්සං, අහං භත්තං හරිස්සාමී”ති සහස්සං ගහෙත්වා මාතු දත්වා “අම්ම , මා චින්තයි , අහං යක්ඛං දමෙත්වා මහාජනස්ස සොත්ථිං කරිස්සාමි, අජ්ජෙව තව අස්සුකිලින්නමුඛං හාසාපෙන්තොව ආගච්ඡිස්සාමී”ති මාතරං වන්දිත්වා රාජපුරිසෙහි සද්ධිං රඤ්ඤො සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා අට්ඨාසි.