9. වට්ටකජාතකවණ්ණනා (394)
පණීතන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං ලොලභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. තඤ්හි සත්ථා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු ලොලො”ති පුච්ඡිත්වා “ආම, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “න ඛො භික්ඛු ඉදානෙව ලොලො, පුබ්බෙපි ත්වං ලොලොයෙව, ලොලතාය පන බාරාණසියං හත්ථිගවාස්සපුරිසකුණපෙහි අතිත්තො ‘ඉතො උත්තරිතරං ලභිස්සාමී’ති අරඤ්ඤං පවිට්ඨොසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො වට්ටකයොනියං නිබ්බත්තිත්වා අරඤ්ඤෙ ලූඛතිණබීජාහාරො වසි. තදා බාරාණසියං එකො ලොලකාකො හත්ථිකුණපාදීහි අතිත්තො “ඉතො උත්තරිතරං ලභිස්සාමී”ති අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඵලාඵලං ඛාදන්තො බොධිසත්තං දිස්වා “අයං වට්ටකො අතිවිය ථූලසරීරො, මධුරං ගොචරං ඛාදති මඤ්ඤෙ, එතස්ස ගොචරං පුච්ඡිත්වා තං ඛාදිත්වා අහම්පි ථූලො භවිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා බොධිසත්තස්ස උපරිභාගෙ සාඛාය නිලීයිත්වා බොධිසත්තං පුච්ඡි “භො වට්ටක, කිං නාම පණීතාහාරං භුඤ්ජසි, ථූලසරීරො අහොසී”ති? බොධිසත්තො තෙන පුච්ඡිතො තෙන සද්ධිං පටිසන්ථාරං කරොන්තො පඨමං ගාථමාහ –
“පණීතං භුඤ්ජසෙ භත්තං, සප්පිතෙලඤ්ච මාතුල;
අථ කෙන නු වණ්ණෙන, කිසො ත්වමසි වායසා”ති.
තත්ථ භත්තන්ති මනුස්සානං භොජනනියාමෙන පටියාදිතභත්තං. මාතුලාති තං පියසමුදාචාරෙන ආලපති. කිසොති අප්පමංසලොහිතො.
තස්ස වචනං සුත්වා කාකො තිස්සො ගාථා අභාසි –
“අමිත්තමජ්ඣෙ වසතො, තෙසු ආමිසමෙසතො;
නිච්චං උබ්බිග්ගහදයස්ස, කුතො කාකස්ස දළ්හියං.
“නිච්චං උබ්බෙගිනො කාකා, ධඞ්කා පාපෙන කම්මුනා;
ලද්ධො පිණ්ඩො න පීණෙති, කිසො තෙනස්මි වට්ටක.
“ලූඛානි තිණබීජානි, අප්පස්නෙහානි භුඤ්ජසි;
අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ථූලො ත්වමසි වට්ටකා”ති.
තත්ථ දළ්හියන්ති එවරූපස්ස මය්හං කාකස්ස කුතො දළ්හීභාවො, කුතො ථූලන්ති අත්ථො. උබ්බෙගිනොති උබ්බෙගවන්තො. ධඞ්කාති කාකානමෙව නාමං. පාපෙන කම්මුනා ලද්ධොති කාකෙන මනුස්සසන්තකවිලුම්පනසඞ්ඛාතෙන පාපෙන කම්මෙන ලද්ධො පිණ්ඩො. න පීණෙතීති න තප්පෙති. තෙනස්මීති තෙන කාරණෙනාහං කිසො අස්මි. අප්පස්නෙහානීති මන්දොජානි. ඉදං කාකො බොධිසත්තං “පණීතභොජනං ඛාදතී”ති සඤ්ඤී හුත්වාපි වට්ටකානං ගහිතගොචරං පුච්ඡන්තො ආහ.
තං සුත්වා බොධිසත්තො අත්තනො ථූලභාවකාරණං කථෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි –
“අප්පිච්ඡා අප්පචින්තාය, අදූරගමනෙන ච;
ලද්ධාලද්ධෙන යාපෙන්තො, ථූලො තෙනස්මි වායස.
“අප්පිච්ඡස්ස හි පොසස්ස, අප්පචින්තසුඛස්ස ච;
සුසඞ්ගහිතමානස්ස, වුත්තී සුසමුදානයා”ති.
තත්ථ අප්පිච්ඡාති ආහාරෙසු අප්පිච්ඡතාය නිත්තණ්හතාය, කෙවලං සරීරයාපනවසෙනෙව ආහාරාහරණතායාති අත්ථො. අප්පචින්තායාති “අජ්ජ කහං ආහාරං ලභිස්සාමි, ස්වෙ කහ”න්ති එවං ආහාරචින්තාය අභාවෙන. අදූරගමනෙන චාති “අසුකස්මිං නාම ඨානෙ මධුරං ලභිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා අවිදූරගමනෙන ච. ලද්ධාලද්ධෙනාති ලූඛං වා හොතු පණීතං වා, යං ලද්ධං, තෙනෙව. ථූලො තෙනස්මීති තෙන චතුබ්බිධෙන කාරණෙන ථූලො අස්මි. වායසාති කාකං ආලපති. අප්පචින්තසුඛස්සාති ආහාරචින්තාරහිතානං අප්පචින්තානමරියානං සුඛං අස්සත්ථීති අප්පචින්තසුඛො, තස්ස තාදිසෙන සුඛෙන සමන්නාගතස්ස. සුසඞ්ගහිතමානස්සාති “එත්තකං භුඤ්ජිත්වා ජීරාපෙතුං සක්ඛිස්සාමී”ති එවං සුට්ඨු සඞ්ගහිතාහාරමානස්ස. වුත්තී සුසමුදානයාති එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස ජීවිතවුත්ති සුඛෙන සක්කා සමුදානෙතුං සුසමුදානයා සුනිබ්බත්තියා.