6. මිගාලොපජාතකවණ්ණනා (381)
න මෙ රුච්චීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං දුබ්බචභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. සත්ථා තං භික්ඛුං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං භික්ඛු දුබ්බචො”ති පුච්ඡිත්වා “ආම, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “න ඛො භික්ඛු ඉදානෙව, පුබ්බෙපි ත්වං දුබ්බචොයෙව, දුබ්බචභාවඤ්ච පන නිස්සාය පණ්ඩිතානං වචනං අකරොන්තො වෙරම්භවාතමුඛෙ බ්යසනං ගතොසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො ගිජ්ඣයොනියං නිබ්බත්තිත්වා අපනන්දගිජ්ඣො නාම අහොසි. සො ගිජ්ඣගණපරිවුතො ගිජ්ඣකූටපබ්බතෙ වසි. පුත්තො පනස්ස මිගාලොපො නාම ථාමබලසම්පන්නො අහොසි, සො අඤ්ඤෙසං ගිජ්ඣානං සීමං අතික්කමිත්වා අතිඋච්චං උප්පති. ගිජ්ඣා “පුත්තො තෙ අතිදූරං උප්පතතී”ති ගිජ්ඣරඤ්ඤො ආචික්ඛිංසු. සො තං පක්කොසෙත්වා “ත්වං කිර, තාත, අතිඋච්චං ගච්ඡසි, අතිඋච්චං ගච්ඡන්තො ජීවිතක්ඛයං පාපුණිස්සසී”ති වත්වා තිස්සො ගාථා අභාසි –
“න මෙ රුච්චි මිගාලොප, යස්ස තෙ තාදිසී ගතී;
අතුච්චං තාත පතසි, අභූමිං තාත සෙවසි.
“චතුක්කණ්ණංව කෙදාරං, යදා තෙ පථවී සියා;
තතො තාත නිවත්තස්සු, මාස්සු එත්තො පරං ගමි.
“සන්ති අඤ්ඤෙපි සකුණා, පත්තයානා විහඞ්ගමා;
අක්ඛිත්තා වාතවෙගෙන, නට්ඨා තෙ සස්සතීසමා”ති.
තත්ථ මිගාලොපාති පුත්තං නාමෙන ආලපති. අතුච්චං තාත පතසීති තාත, ත්වං අඤ්ඤෙසං ගිජ්ඣානං සීමං අතික්කමිත්වා අතිඋච්චං ගච්ඡසි. චතුක්කණ්ණංව කෙදාරන්ති ඉමිනාස්ස සීමං ආචික්ඛති. ඉදං වුත්තං හොති – තාත, යදා තෙ අයං මහාපථවී චතුක්කණ්ණං කෙදාරං විය සියා, එවං ඛුද්දිකා විය හුත්වා පඤ්ඤායෙථ, අථ ත්වං එත්තකා ඨානා නිවත්තෙය්යාසි, එත්තො පරං මා ගමීති. සන්ති අඤ්ඤෙපීති න කෙවලං ත්වමෙව, අඤ්ඤෙපි ගිජ්ඣා එවං කරිංසූති දීපෙති. අක්ඛිත්තාති තෙපි ගිජ්ඣා අම්හාකං සීමං අතික්කමිත්වා ගතා වාතවෙගෙන ආකඩ්ඪිතා නස්සිංසු. සස්සතීසමාති සස්සතීහි පථවීපබ්බතාදීහි සමං අත්තානං මඤ්ඤමානා අත්තනො වස්සසහස්සපරිමාණං ආයුං අපූරෙත්වාපි අන්තරා නට්ඨාති අත්ථො.
මිගාලොපො අනොවාදකත්තා පිතු වචනං අකත්වා ලඞ්ඝන්තො පිතරා අක්ඛාතං සීමං දිස්වා තං අතික්කම්ම කාලවාතෙ පත්වා තෙපි ඡින්දිත්වා උප්පතිතො වෙරම්භවාතමුඛං පක්ඛන්දි, අථ නං වෙරම්භවාතා පහරිංසු. සො තෙහි පහටමත්තොව ඛණ්ඩාඛණ්ඩං හුත්වා ආකාසෙයෙව අන්තරධායි.
“අකත්වා අපනන්දස්ස, පිතු වුද්ධස්ස සාසනං;
කාලවාතෙ අතික්කම්ම, වෙරම්භානං වසං අගා.
“තස්ස පුත්තා ච දාරා ච, යෙ චඤ්ඤෙ අනුජීවිනො;
සබ්බෙ බ්යසනමාපාදුං, අනොවාදකරෙ දිජෙ.
“එවම්පි ඉධ වුද්ධානං, යො වාක්යං නාවබුජ්ඣති;
අතිසීමචරො දිත්තො, ගිජ්ඣොවාතීතසාසනො;
සබ්බෙ බ්යසනං පප්පොන්ති, අකත්වා වුද්ධසාසන”න්ති. –
ඉමා තිස්සො අභිසම්බුද්ධගාථා.
තත්ථ අනුජීවිනොති තං නිස්සාය ජීවනකා. අනොවාදකරෙ දිජෙති තස්මිං මිගාලොපෙ ගිජ්ඣෙ ඔවාදං අගණ්හන්තෙ සබ්බෙපි තෙ තෙන සද්ධිං අතිසීමං ගන්ත්වා විනාසං පාපුණිංසු. එවම්පීති, භික්ඛවෙ, යථා සො ගිජ්ඣො, එවං යො අඤ්ඤොපි ගහට්ඨො වා පබ්බජිතො වා හිතානුකම්පකානං වුද්ධානං වචනං න ගණ්හාති, සොපි අයං සීමං අතික්කමිත්වා චරන්තො දිත්තො ගබ්බිතො ගිජ්ඣොව බ්යසනං පාපුණාතීති.