ධුත්තොම්හීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං මහල්ලකභික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු හෙට්ඨා සාලූකජාතකෙ (ජා· 1.3.106 ආදයො) විත්ථාරිතං. ඉධාපි සො මහල්ලකො එකං ගාමදාරකං පබ්බාජෙත්වා අක්කොසති පහරති. දාරකො පලායිත්වා විබ්භමි. දුතියම්පි නං පබ්බාජෙත්වා තථෙවාකාසි. දුතියම්පි විබ්භමිත්වා පුන යාචියමානො ඔලොකෙතුම්පි න ඉච්ඡි. භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, අසුකො නාම මහල්ලකො අත්තනො සාමණෙරෙන සහාපි විනාපි වත්තිතුං න සක්කොති, ඉතරො තස්ස දොසං දිස්වා පුන ඔලොකෙතුම්පි න ඉච්ඡි, සුහදයො කුමාරකො”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස සාමණෙරො සුහදයොව, සකිං දොසං දිස්වා පුන ඔලොකෙතුම්පි න ඉච්ඡී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො ධඤ්ඤවාණිජකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො ධඤ්ඤවික්කයෙන ජීවිකං කප්පෙසි. අථෙකො අහිතුණ්ඩිකො මක්කටං ගහෙත්වා සික්ඛාපෙත්වා අහිං කීළාපෙන්තො බාරාණසියං උස්සවෙ ඝුට්ඨෙ තං මක්කටං ධඤ්ඤවාණිජකස්ස සන්තිකෙ ඨපෙත්වා අහිං කීළාපෙන්තො සත්ත දිවසානි විචරි. සොපි වාණිජො මක්කටස්ස ඛාදනීයං භොජනීයං අදාසි. අහිතුණ්ඩිකො සත්තමෙ දිවසෙ උස්සවකීළනතො ආගන්ත්වා තං මක්කටං වෙළුපෙසිකාය තික්ඛත්තුං පහරිත්වා තං ආදාය උය්යානං ගන්ත්වා බන්ධිත්වා නිද්දං ඔක්කමි. මක්කටො බන්ධනං මොචෙත්වා අම්බරුක්ඛං ආරුය්හ අම්බානි ඛාදන්තො නිසීදි. සො පබුද්ධො රුක්ඛෙ මක්කටං දිස්වා “එතං මයා උපලාපෙත්වා ගහෙතුං වට්ටතී”ති තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ අක්ඛපරාජිතොති අක්ඛෙහි පරාජිතො. හරෙහීති පාතෙහි. අයමෙව වා පාඨො.

තං සුත්වා මක්කටො සෙසගාථා අභාසි –

තත්ථ අලිකං වතාති මුසා වත. අභූතෙනාති අවිජ්ජමානෙන. කො තෙති ක්ව තයා. සුමුඛොති සුන්දරමුඛො. අහිතුණ්ඩිකාති තං ආලපති. “අහිකොණ්ඩිකා”තිපි පාඨො. ඡාතන්ති ජිඝච්ඡාභිභූතං දුබ්බලං කපණං. හනාසීති වෙළුපෙසිකාය තික්ඛත්තුං පහරසි. තාහන්ති තං අහං. සරන්ති සරන්තො. දුක්ඛසෙය්යන්ති තස්මිං ආපණෙ දුක්ඛසයනං. අපි රජ්ජම්පි කාරයෙති සචෙපි බාරාණසිරජ්ජං ගහෙත්වා මය්හං දත්වා මං රජ්ජං කාරෙය්යාසි, එවම්පි තං නෙවාහං යාචිතො දජ්ජං, තං එකම්පි අම්බපක්කං අහං තයා යාචිතො න දදෙය්යං. කිංකාරණා? තථා හි භයතජ්ජිතොති, තථා හි අහං තයා භයෙන තජ්ජිතොති අත්ථො.

ගබ්භෙ තිත්තන්ති සුභොජනරසෙන මාතුකුච්ඡියංයෙව අලඞ්කතපටියත්තෙ සයනගබ්භෙයෙව වා තිත්තං භොගාසාය අකපණං. සඛිඤ්ච මිත්තඤ්චාති සඛිභාවඤ්ච මිත්තභාවඤ්ච තථාරූපෙන කුලජාතෙන තිත්තෙන අකපණෙන අමච්ඡරිනා සද්ධිං පණ්ඩිතො සන්ධාතුං පුන ඝටෙතුං අරහති, තයා පන කපණෙන අහිතුණ්ඩිකෙන සද්ධිං කො මිත්තභාවං පුන ඝටෙතුන්ති අත්ථො. එවඤ්ච පන වත්වා වානරො වනං සහසා පාවිසි.