7. අයකූටජාතකවණ්ණනා (347)
සබ්බායසන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ලොකත්ථචරියං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු මහාකණ්හජාතකෙ (ජා· 1.12.61 ආදයො) ආවි භවිස්සති.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො උග්ගහිතසබ්බසිප්පො පිතු අච්චයෙන රජ්ජෙ පතිට්ඨාය ධම්මෙන රජ්ජං කාරෙසි. තදා මනුස්සා දෙවමඞ්ගලිකා හුත්වා බහූ අජෙළකාදයො මාරෙත්වා දෙවතානං බලිකම්මං කරොන්ති. බොධිසත්තො “පාණො න හන්තබ්බො”ති භෙරිං චරාපෙසි. යක්ඛා බලිකම්මං අලභමානා බොධිසත්තස්ස කුජ්ඣිත්වා හිමවන්තෙ යක්ඛසමාගමං ගන්ත්වා බොධිසත්තස්ස මාරණත්ථාය එකං කක්ඛළං යක්ඛං පෙසෙසුං. සො කණ්ණිකමත්තං මහන්තං ආදිත්තං අයකූටං ගහෙත්වා “ඉමිනා නං පහරිත්වා මාරෙස්සාමී”ති ආගන්ත්වා මජ්ඣිමයාමසමනන්තරෙ බොධිසත්තස්ස සයනමත්ථකෙ අට්ඨාසි. තස්මිං ඛණෙ සක්කස්ස ආසනං උණ්හාකාරං දස්සෙසි. සො ආවජ්ජමානො තං කාරණං ඤත්වා ඉන්දවජිරං ආදාය ගන්ත්වා යක්ඛස්ස උපරි අට්ඨාසි. බොධිසත්තො යක්ඛං දිස්වා “කිං නු ඛො එස මං රක්ඛමානො ඨිතො, උදාහු මාරෙතුකාමො”ති තෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො පඨමං ගාථමාහ –
“සබ්බායසං කූටමතිප්පමාණං, පග්ගය්හ යො තිට්ඨසි අන්තලික්ඛෙ;
රක්ඛාය මෙ ත්වං විහිතො නුසජ්ජ, උදාහු මෙ චෙතයසෙ වධායා”ති.
තත්ථ විහිතො නුසජ්ජාති විහිතො නු අසි අජ්ජ.
බොධිසත්තො පන යක්ඛමෙව පස්සති, න සක්කං. යක්ඛො සක්කස්ස භයෙන බොධිසත්තං පහරිතුං න සක්කොති. සො බොධිසත්තස්ස කථං සුත්වා “මහාරාජ, නාහං තව රක්ඛණත්ථාය ඨිතො, ඉමිනා පන ජලිතෙන අයකූටෙන පහරිත්වා තං මාරෙස්සාමීති ආගතොම්හි, සක්කස්ස භයෙන තං පහරිතුං න සක්කොමී”ති එතමත්ථං දීපෙන්තො දුතියං ගාථමාහ –
“දූතො අහං රාජිධ රක්ඛසානං, වධාය තුය්හං පහිතොහමස්මි;
ඉන්දො ච තං රක්ඛති දෙවරාජා, තෙනුත්තමඞ්ගං න තෙ ඵාලයාමී”ති.
තං සුත්වා බොධිසත්තො ඉතරා ද්වෙ ගාථා අභාසි –
“සචෙ ච මං රක්ඛති දෙවරාජා, දෙවානමින්දො මඝවා සුජම්පති;
කාමං පිසාචා විනදන්තු සබ්බෙ, න සන්තසෙ රක්ඛසියා පජාය.
“කාමං කන්දන්තු කුම්භණ්ඩා, සබ්බෙ පංසුපිසාචකා;
නාලං පිසාචා යුද්ධාය, මහතී සා විභිංසිකා”ති.
තත්ථ රක්ඛසියා පජායාති රක්ඛසිසඞ්ඛාතාය පජාය, රක්ඛසසත්තානන්ති අත්ථො. කුම්භණ්ඩාති කුම්භමත්තරහස්සඞ්ගා මහොදරා යක්ඛා. පංසුපිසාචකාති සඞ්කාරට්ඨානෙ පිසාචා. නාලන්ති පිසාචා නාම මයා සද්ධිං යුද්ධාය න සමත්ථා. මහතී සා විභිංසිකාති යං පනෙතෙ යක්ඛා සන්නිපතිත්වා විභිංසිකං දස්සෙන්ති, සා මහතී විභිංසිකා භයකාරණදස්සනමත්තමෙව මය්හං, න පනාහං භායාමීති අත්ථො.
සක්කො යක්ඛං පලාපෙත්වා මහාසත්තං ඔවදිත්වා “මා භායි, මහාරාජ, ඉතො පට්ඨාය තව රක්ඛා මමායත්තා”ති වත්වා සකට්ඨානමෙව ගතො.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා සක්කො අනුරුද්ධො අහොසි, බාරාණසිරාජා අහමෙව අහොසි”න්ති.
අයකූටජාතකවණ්ණනා සත්තමා.
8. අරඤ්ඤජාතකවණ්ණනා (348)
අරඤ්ඤා ගාමමාගම්මාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො ථුල්ලකුමාරිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු චූළනාරදකස්සපජාතකෙ (ජා· 1.13.40 ආදයො) ආවි භවිස්සති.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං උග්ගහිතසිප්පො භරියාය කාලකතාය පුත්තං ගහෙත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා හිමවන්තෙ වසන්තො පුත්තං අස්සමපදෙ ඨපෙත්වා ඵලාඵලත්ථාය ගච්ඡති. තදා චොරෙසු පච්චන්තගාමං පහරිත්වා කරමරෙ ගහෙත්වා ගච්ඡන්තෙසු එකා කුමාරිකා පලායිත්වා තං අස්සමපදං පත්වා තාපසකුමාරං පලොභෙත්වා සීලවිනාසං පාපෙත්වා “එහි ගච්ඡාමා”ති ආහ. “පිතා තාව මෙ ආගච්ඡතු, තං පස්සිත්වා ගමිස්සාමී”ති. “තෙන හි දිස්වා ආගච්ඡා”ති නික්ඛමිත්වා අන්තරාමග්ගෙ නිසීදි. තාපසකුමාරො පිතරි ආගතෙ පඨමං ගාථමාහ –