3. පක්කගොධජාතකවණ්ණනා (333)
තදෙව මෙ ත්වන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං කුටුම්බිකං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු හෙට්ඨා විත්ථාරිතමෙව. ඉධ පන තෙසං උද්ධාරං සාධෙත්වා ආගච්ඡන්තානං අන්තරාමග්ගෙ ලුද්දකො “උභොපි ඛාදථා”ති එකං පක්කගොධං අදාසි. සො පුරිසො භරියං පානීයත්ථාය පෙසෙත්වා සබ්බං ගොධං ඛාදිත්වා තස්සා ආගතකාලෙ “භද්දෙ, ගොධා පලාතා”ති ආහ. “සාධු, සාමි, පක්කගොධාය පලායන්තියා කිං සක්කා කාතු”න්ති? සා ජෙතවනෙ පානීයං පිවිත්වා සත්ථු සන්තිකෙ නිසින්නා සත්ථාරා “කිං උපාසිකෙ, අයං තෙ හිතකාමො සසිනෙහො උපකාරකො”ති පුච්ඡිතා “භන්තෙ, අහං එතස්ස හිතකාමා සසිනෙහා, අයං පන මයි නිස්සිනෙහො”ති ආහ. සත්ථා “හොතු මා චින්තයි, එවං නාමෙස කරොති. යදා පන තෙ ගුණං සරති, තදා තුය්හමෙව සබ්බිස්සරියං දෙතී”ති වත්වා තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.
අතීතම්පි හෙට්ඨා වුත්තසදිසමෙව. ඉධ පන තෙසං නිවත්තන්තානං අන්තරාමග්ගෙ ලුද්දකො කිලන්තභාවං දිස්වා “ද්වෙපි ජනා ඛාදථා”ති එකං පක්කගොධං අදාසි. රාජධීතා තං වල්ලියා බන්ධිත්වා ආදාය මග්ගං පටිපජ්ජි. තෙ එකං සරං දිස්වා මග්ගා ඔක්කම්ම අස්සත්ථමූලෙ නිසීදිංසු. රාජපුත්තො “ගච්ඡ භද්දෙ, සරතො පදුමිනිපත්තෙන උදකං ආහර, මංසං ඛාදිස්සාමා”ති ආහ. සා ගොධං සාඛාය ලග්ගෙත්වා පානීයත්ථාය ගතා. ඉතරො සබ්බං ගොධං ඛාදිත්වා අග්ගනඞ්ගුට්ඨං ගහෙත්වා පරම්මුඛො නිසීදි. සො තාය පානීයං ගහෙත්වා ආගතාය “භද්දෙ, ගොධා සාඛාය ඔතරිත්වා වම්මිකං පාවිසි, අහං ධාවිත්වා අග්ගනඞ්ගුට්ඨං අග්ගහෙසිං, ගහිතට්ඨානං හත්ථෙයෙව කත්වා ඡිජ්ජිත්වා බිලං පවිට්ඨා”ති ආහ. “හොතු, දෙව, පක්කගොධාය පලායන්තියා කිං කරිස්සාම, එහි ගච්ඡාමා”ති. තෙ පානීයං පිවිත්වා බාරාණසිං අගමංසු.
රාජපුත්තො රජ්ජං පත්වා තං අග්ගමහෙසිට්ඨානමත්තෙ ඨපෙසි, සක්කාරසම්මානො පනස්සා නත්ථි. බොධිසත්තො තස්සා සක්කාරං කාරෙතුකාමො රඤ්ඤො සන්තිකෙ ඨත්වා “නනු මයං අය්යෙ තුම්හාකං සන්තිකා කිඤ්චි න ලභාම, කිං නො න ඔලොකෙථා”ති ආහ. “තාත, අහමෙව රඤ්ඤො සන්තිකා කිඤ්චි න ලභාමි, තුය්හං කිං දස්සාමි, රාජාපි මය්හං ඉදානි කිං දස්සති, සො අරඤ්ඤතො ආගමනකාලෙ පක්කගොධං එකකොව ඛාදී”ති . “අය්යෙ, න දෙවො එවරූපං කරිස්සති, මා එවං අවචුත්ථා”ති. අථ නං දෙවී “තුය්හං තං, තාත, න පාකටං, රඤ්ඤොයෙව මය්හඤ්ච පාකට”න්ති වත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“තදෙව මෙ ත්වං විදිතො, වනමජ්ඣෙ රථෙසභ;
යස්ස තෙ ඛග්ගබද්ධස්ස, සන්නද්ධස්ස තිරීටිනො;
අස්සත්ථදුමසාඛාය, පක්කගොධා පලායථා”ති.
යස්ස තෙ ඛග්ගබද්ධස්ස, සන්නද්ධස්ස තිරීටිනො;
අස්සත්ථදුමසාඛාය, පක්කගොධා පලායථා”ති.
තත්ථ තදෙවාති තස්මිංයෙව කාලෙ “අයං මය්හං අදායකො”ති එවං ත්වං විදිතො. අඤ්ඤෙ පන තව සභාවං න ජානන්තීති අත්ථො. ඛග්ගබද්ධස්සාති බද්ධඛග්ගස්ස. තිරීටිනොති තිරීටවත්ථනිවත්ථස්ස මග්ගාගමනකාලෙ. පක්කගොධාති අඞ්ගාරපක්කා ගොධා පලායථාති.
එවං රඤ්ඤා කතදොසං පරිසමජ්ඣෙ පාකටං කත්වා කථෙසි. තං සුත්වා බොධිසත්තො “අය්යෙ, දෙවස්ස අප්පියකාලතො පභුති උභින්නම්පි අඵාසුකං කත්වා කස්මා ඉධ වසථා”ති වත්වා ද්වෙ ගාථා අභාසි –
“නමෙ නමන්තස්ස භජෙ භජන්තං, කිච්චානුකුබ්බස්ස කරෙය්ය කිච්චං;
නානත්ථකාමස්ස කරෙය්ය අත්ථං, අසම්භජන්තම්පි න සම්භජෙය්ය.
නානත්ථකාමස්ස කරෙය්ය අත්ථං, අසම්භජන්තම්පි න සම්භජෙය්ය.
“චජෙ චජන්තං වනථං න කයිරා, අපෙතචිත්තෙන න සම්භජෙය්ය;
දිජො දුමං ඛීණඵලන්ති ඤත්වා, අඤ්ඤං සමෙක්ඛෙය්ය මහා හි ලොකො”ති.
දිජො දුමං ඛීණඵලන්ති ඤත්වා, අඤ්ඤං සමෙක්ඛෙය්ය මහා හි ලොකො”ති.
තත්ථ නමෙ නමන්තස්සාති යො අත්තනි මුදුචිත්තෙන නමති, තස්සෙව පටිනමෙය්ය. කිච්චානුකුබ්බස්සාති අත්තනො උප්පන්නං කිච්චං අනුකුබ්බන්තස්සෙව. අනත්ථකාමස්සාති අවඩ්ඪිකාමස්ස. වනථං න කයිරාති තස්මිං චජන්තෙ තණ්හාස්නෙහං න කරෙය්ය. අපෙතචිත්තෙනාති අපගතචිත්තෙන විරත්තචිත්තෙන. න සම්භජෙය්යාති න සමාගච්ඡෙය්ය. අඤ්ඤං සමෙක්ඛෙය්යාති අඤ්ඤං ඔලොකෙය්ය, යථා දිජො ඛීණඵලං දුමං රුක්ඛං ඤත්වා අඤ්ඤං ඵලභරිතං රුක්ඛං ගච්ඡති, තථා ඛීණරාගං පුරිසං ඤත්වා අඤ්ඤං සසිනෙහං උපගච්ඡෙය්යාති අධිප්පායො.
රාජා බොධිසත්තෙ කථෙන්තෙ එව තස්සා ගුණං සරිත්වා “භද්දෙ, එත්තකං කාලං තව ගුණං න සල්ලක්ඛෙසිං, පණ්ඩිතස්සයෙව කථාය සල්ලක්ඛෙසිං, මම අපරාධං සහන්තියා ඉදං සකලරජ්ජං තුය්හමෙව දම්මී”ති වත්වා චතුත්ථං ගාථමාහ –
“සො තෙ කරිස්සාමි යථානුභාවං, කතඤ්ඤුතං ඛත්තියෙ පෙක්ඛමානො;
සබ්බඤ්ච තෙ ඉස්සරියං දදාමි, යස්සිච්ඡසී තස්ස තුවං දදාමී”ති.
සබ්බඤ්ච තෙ ඉස්සරියං දදාමි, යස්සිච්ඡසී තස්ස තුවං දදාමී”ති.
තත්ථ සොති සො අහං. යථානුභාවන්ති යථාසත්ති යථාබලං. යස්සිච්ඡසීති යස්ස ඉච්ඡසි, තස්ස ඉදං රජ්ජං ආදිං කත්වා යං ත්වං ඉච්ඡසි, තං දදාමීති.
එවඤ්ච පන වත්වා රාජා දෙවියා සබ්බිස්සරියං අදාසි, “ඉමිනාහං එතිස්සා ගුණං සරාපිතො”ති පණ්ඩිතස්සපි මහන්තං ඉස්සරියං අදාසි.