2. රථලට්ඨිජාතකවණ්ණනා (332)
අපි හන්ත්වා හතො බ්රූතීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො කොසලරඤ්ඤො පුරොහිතං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර රථෙන අත්තනො භොගගාමං ගච්ඡන්තො සම්බාධෙ මග්ගෙ රථං පාජෙන්තො එකං සකටසත්ථං දිස්වා “තුම්හාකං සකටං අපනෙථා”ති ගච්ඡන්තො සකටෙ අනපනීයමානෙ කුජ්ඣිත්වා පතොදලට්ඨියා පුරිමසකටෙ සාකටිකස්ස රථධුරෙ පහරි. සා රථධුරෙ පටිහතා නිවත්තිත්වා තස්සෙව නලාටං පහරි. තාවදෙවස්ස නලාටෙ ගණ්ඩො උට්ඨහි. සො නිවත්තිත්වා “සාකටිකෙහි පහටොම්හී”ති රඤ්ඤො ආරොචෙසි. සාකටිකෙ පක්කොසාපෙත්වා විනිච්ඡිනන්තා තස්සෙව දොසං අද්දසංසු. අථෙකදිවසං භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, රඤ්ඤො කිර පුරොහිතො ‘සාකටිකෙහි පහටොම්හී’ති අඩ්ඩං කරොන්තො සයමෙව පරජ්ජී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස එවරූපං අකාසියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්සෙව විනිච්ඡයාමච්චො අහොසි. අථ රඤ්ඤො පුරොහිතො රථෙන අත්තනො භොගගාමං ගච්ඡන්තොති සබ්බං පුරිමසදිසමෙව. ඉධ පන තෙන රඤ්ඤො ආරොචිතෙ රාජා සයං විනිච්ඡයෙ නිසීදිත්වා සාකටිකෙ පක්කොසාපෙත්වා කම්මං අසොධෙත්වාව “තුම්හෙහි මම පුරොහිතං කොට්ටෙත්වා නලාටෙ ගණ්ඩො උට්ඨාපිතො”ති වත්වා “සබ්බස්සහරණං තෙසං කරොථා”ති ආහ. අථ නං බොධිසත්තො “තුම්හෙ, මහාරාජ, කම්මං අසොධෙත්වාව එතෙසං සබ්බස්සං හරාපෙථ, එකච්චෙ පන අත්තනාව අත්තානං පහරිත්වාපි ‘පරෙන පහටම්හා’ති වදන්ති, තස්මා අවිචිනිත්වා කාතුං න යුත්තං, රජ්ජං කාරෙන්තෙන නාම නිසාමෙත්වා කම්මං කාතුං වට්ටතී”ති වත්වා ඉමා ගාථා අභාසි.
“අපි හන්ත්වා හතො බ්රූති, ජෙත්වා ජිතොති භාසති;
පුබ්බමක්ඛායිනො රාජ, අඤ්ඤදත්ථු න සද්දහෙ.
පුබ්බමක්ඛායිනො රාජ, අඤ්ඤදත්ථු න සද්දහෙ.
“තස්මා පණ්ඩිතජාතියො, සුණෙය්ය ඉතරස්සපි;
උභින්නං වචනං සුත්වා, යථා ධම්මො තථා කරෙ.
උභින්නං වචනං සුත්වා, යථා ධම්මො තථා කරෙ.
“අලසො ගිහී කාමභොගී න සාධු, අසඤ්ඤතො පබ්බජිතො න සාධු;
රාජා න සාධු අනිසම්මකාරී, යො පණ්ඩිතො කොධනො තං න සාධු.
රාජා න සාධු අනිසම්මකාරී, යො පණ්ඩිතො කොධනො තං න සාධු.
“නිසම්ම ඛත්තියො කයිරා, නානිසම්ම දිසම්පති;
නිසම්මකාරිනො රාජ, යසො කිත්ති ච වඩ්ඪතී”ති.
නිසම්මකාරිනො රාජ, යසො කිත්ති ච වඩ්ඪතී”ති.
තත්ථ අපි හන්ත්වාති අපි එකො අත්තනාව අත්තානං හන්ත්වා “පරෙන පහටොම්හී”ති බ්රූති කථෙති. ජෙත්වා ජිතොති සයං වා පන පරං ජිත්වා “අහං ජිතොම්හී”ති භාසති. අඤ්ඤදත්ථූති මහාරාජ, පුබ්බමෙව රාජකුලං ගන්ත්වා අක්ඛායන්තස්ස පුබ්බමක්ඛායිනො අඤ්ඤදත්ථු න සද්දහෙ, එකංසෙන වචනං න සද්දහෙය්ය. තස්මාති යස්මා පඨමතරං ආගන්ත්වා කථෙන්තස්ස එකංසෙන වචනං න සද්දහාතබ්බං, තස්මා. යථා ධම්මොති යථා විනිච්ඡයසභාවො ඨිතො, තථා කරෙය්ය.
අසඤ්ඤතොති කායාදීහි අසඤ්ඤතො දුස්සීලො. තං න සාධූති යං තස්ස පණ්ඩිතස්ස ඤාණවතො පුග්ගලස්ස ආධානග්ගාහිවසෙන දළ්හකොපසඞ්ඛාතං කොධනං, තං න සාධු. නානිසම්මාති න අනිසාමෙත්වා. දිසම්පතීති දිසානං පති, මහාරාජ. යසො කිත්ති චාති ඉස්සරියපරිවාරො චෙව කිත්තිසද්දො ච වඩ්ඪතීති.
රාජා බොධිසත්තස්ස වචනං සුත්වා ධම්මෙන විනිච්ඡිනි, ධම්මෙන විනිච්ඡියමානෙ බ්රාහ්මණස්සෙව දොසො ජාතොති.