බහූනං විජ්ජතී භොතීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං මතභරියං කුටුම්බිකං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර භරියාය මතාය න න්හායි න පිවි න ලිම්පි න භුඤ්ජි, න කම්මන්තෙ පයොජෙසි, අඤ්ඤදත්ථු සොකාභිභූතො ආළාහනං ගන්ත්වා පරිදෙවමානො විචරි. අබ්භන්තරෙ පනස්ස කුටෙ පදීපො විය සොතාපත්තිමග්ගස්ස උපනිස්සයො ජලති. සත්ථා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො තං දිස්වා “ඉමස්ස මං ඨපෙත්වා අඤ්ඤො කොචි සොකං නීහරිත්වා සොතාපත්තිමග්ගස්ස දායකො නත්ථි, භවිස්සාමිස්ස අවස්සයො”ති පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො පච්ඡාසමණං ආදාය තස්ස ගෙහද්වාරං ගන්ත්වා කුටුම්බිකෙන සුතාගමනො කතපච්චුග්ගමනාදිසක්කාරො පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසින්නො කුටුම්බිකං ආගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නං “කිං, උපාසක, චින්තෙසී”ති පුච්ඡිත්වා “ආම, භන්තෙ, භරියා මෙ කාලකතා, තමහං අනුසොචන්තො චින්තෙමී”ති වුත්තෙ “උපාසක, භිජ්ජනධම්මං නාම භිජ්ජති, තස්මිං භින්නෙ න යුත්තං චින්තෙතුං, පොරාණකපණ්ඩිතාපි භරියාය මතාය ‘භිජ්ජනධම්මං භිජ්ජතී’ති න චින්තයිංසූ”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි. අතීතවත්ථු දසකනිපාතෙ චූළබොධිජාතකෙ (ජා· 1.10.49 ආදයො) ආවි භවිස්සති, අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා මාතාපිතූනං සන්තිකං අගමාසි. ඉමස්මිං ජාතකෙ බොධිසත්තො කොමාරබ්රහ්මචාරී අහොසි. අථස්ස මාතාපිතරො “තව දාරිකපරියෙසනං කරොමා”ති ආරොචයිංසු. බොධිසත්තො “න මය්හං ඝරාවාසෙනත්ථො, අහං තුම්හාකං අච්චයෙන පබ්බජිස්සාමී”ති වත්වා තෙහි පුනප්පුනං යාචිතො එකං කඤ්චනරූපකං කාරෙත්වා “එවරූපං කුමාරිකං ලභමානො ගණ්හිස්සාමී”ති ආහ. තස්ස මාතාපිතරො තං කඤ්චනරූපකං පටිච්ඡන්නයානෙ ආරොපෙත්වා “ගච්ඡථ ජම්බුදීපතලං විචරන්තා යත්ථ එවරූපං බ්රාහ්මණකුමාරිකං පස්සථ, තත්ථ ඉමං කඤ්චනරූපකං දත්වා තං ආනෙථා”ති මහන්තෙන පරිවාරෙන මනුස්සෙ පෙසෙසුං.

තස්මිං පන කාලෙ එකො පුඤ්ඤවා සත්තො බ්රහ්මලොකතො චවිත්වා කාසිරට්ඨෙයෙව නිගමගාමෙ අසීතිකොටිවිභවස්ස බ්රාහ්මණස්ස ගෙහෙ කුමාරිකා හුත්වා නිබ්බත්ති, “සම්මිල්ලහාසිනී”තිස්සා නාමං අකංසු. සා සොළසවස්සකාලෙ අභිරූපා අහොසි පාසාදිකා දෙවච්ඡරප්පටිභාගා සබ්බඞ්ගසම්පන්නා. තස්සාපි කිලෙසවසෙන චිත්තං නාම න උප්පන්නපුබ්බං, අච්චන්තබ්රහ්මචාරිනී අහොසි. කඤ්චනරූපකං ආදාය විචරන්තා මනුස්සා තං ගාමං පාපුණිංසු. තත්ථ මනුස්සා තං දිස්වා “අසුකබ්රාහ්මණස්ස ධීතා සම්මිල්ලහාසිනී කිංකාරණා ඉධ ඨිතා”ති ආහංසු. මනුස්සා තං සුත්වා බ්රාහ්මණකුලං ගන්ත්වා සම්මිල්ලහාසිනිං වාරෙසුං. සා “අහං තුම්හාකං අච්චයෙන පබ්බජිස්සාමි, න මෙ ඝරාවාසෙනත්ථො”ති මාතාපිතූනං සාසනං පෙසෙසි. තෙ “කිං කරොසි කුමාරිකෙ”ති වත්වා කඤ්චනරූපකං ගහෙත්වා තං මහන්තෙන පරිවාරෙන පෙසයිංසු. බොධිසත්තස්ස ච සම්මිල්ලහාසිනියා ච උභින්නම්පි අනිච්ඡන්තානඤ්ඤෙව මඞ්ගලං කරිංසු. තෙ එකගබ්භෙ වසමානා එකස්මිං සයනෙ සයන්තාපි න අඤ්ඤමඤ්ඤං කිලෙසවසෙන ඔලොකයිංසු, ද්වෙ භික්ඛූ ද්වෙ බ්රාහ්මානො විය ච එකස්මිං ඨානෙ වසිංසු.

අපරභාගෙ බොධිසත්තස්ස මාතාපිතරො කාලමකංසු. සො තෙසං සරීරකිච්චං කත්වා සම්මිල්ලහාසිනිං පක්කොසාපෙත්වා “භද්දෙ, මම කුලසන්තකා අසීතිකොටියො, තව කුලසන්තකා අසීතිකොටියොති ඉමං එත්තකං ධනං ගහෙත්වා ඉමං කුටුම්බං පටිපජ්ජාහි, අහං පබ්බජිස්සාමී”ති ආහ. “අය්යපුත්ත, තයි පබ්බජන්තෙ අහම්පි පබ්බජිස්සාමි, න සක්කොමි තං ජහිතු”න්ති . “තෙන හි එහී”ති සබ්බං ධනං දානමුඛෙ විස්සජ්ජෙත්වා ඛෙළපිණ්ඩං විය සම්පත්තිං පහාය හිමවන්තං පවිසිත්වා උභොපි තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා වනමූලඵලාහාරා තත්ථ චිරං වසිත්වා ලොණම්බිලසෙවනත්ථාය හිමවන්තා ඔතරිත්වා අනුපුබ්බෙන බාරාණසිං පත්වා රාජුය්යානෙ වසිංසු.

තෙසං තත්ථ වසන්තානං සුඛුමාලාය පරිබ්බාජිකාය නිරොජං මිස්සකභත්තං පරිභුඤ්ජන්තියා ලොහිතපක්ඛන්දිකාබාධො උප්පජ්ජි. සා සප්පායභෙසජ්ජං අලභමානා දුබ්බලා අහොසි. බොධිසත්තො භික්ඛාචාරවෙලාය තං පරිග්ගහෙත්වා නගරද්වාරං නෙත්වා එකිස්සා සාලාය ඵලකෙ නිපජ්ජාපෙත්වා සයං භික්ඛාය පාවිසි. සා තස්මිං අනික්ඛන්තෙයෙව කාලමකාසි. මහාජනො පරිබ්බාජිකාය රූපසම්පත්තිං දිස්වා පරිවාරෙත්වා රොදති පරිදෙවති. බොධිසත්තො භික්ඛං චරිත්වා ආගතො තස්සා මතභාවං ඤත්වා “භිජ්ජනධම්මං භිජ්ජති, සබ්බෙ සඞ්ඛාරා අනිච්චා එවංගතිකායෙවා”ති වත්වා තාය නිපන්නඵලකෙයෙව නිසීදිත්වා මිස්සකභොජනං භුඤ්ජිත්වා මුඛං වික්ඛාලෙසි. පරිවාරෙත්වා ඨිතමහාජනො “අයං තෙ, භන්තෙ, පරිබ්බාජිකා කිං හොතී”ති පුච්ඡි. “ගිහිකාලෙ මෙ පාදපරිචාරිකා අහොසී”ති. “භන්තෙ, මයං තාව න සණ්ඨාම රොදාම පරිදෙවාම, තුම්හෙ කස්මා න රොදථා”ති? බොධිසත්තො “ජීවමානා තාව එසා මම කිඤ්චි හොති, ඉදානි පරලොකසමඞ්ගිතාය න කිඤ්චි හොති, මරණවසං ගතා, අහං කිස්ස රොදාමී”ති මහාජනස්ස ධම්මං දෙසෙන්තො ඉමා ගාථා අභාසි –