6. කක්කාරුජාතකවණ්ණනා (326)
කායෙන යො නාවහරෙති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො දෙවදත්තං ආරබ්භ කථෙසි. තස්ස හි සඞ්ඝං භින්දිත්වා ගතස්ස අග්ගසාවකෙහි සද්ධිං පරිසාය පක්කන්තාය උණ්හං ලොහිතං මුඛතො උග්ගඤ්ඡි. අථ භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං “ආවුසො, දෙවදත්තො මුසාවාදං කත්වා සඞ්ඝං භින්දිත්වා ඉදානි ගිලානො හුත්වා මහාදුක්ඛං අනුභොතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස මුසාවාදීයෙව, න චෙස ඉදානෙව මුසාවාදං කත්වා මහාදුක්ඛං අනුභොති, පුබ්බෙපි අනුභොසියෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තාවතිංසභවනෙ අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අහොසි. තෙන ඛො පන සමයෙන බාරාණසියං මහාඋස්සවො අහොසි. බහූ නාගා ච සුපණ්ණා ච භූමට්ඨකා ච දෙවා ආගන්ත්වා උස්සවං ඔලොකයිංසු. තාවතිංසභවනතොපි චත්තාරො දෙවපුත්තා කක්කාරූනි නාම දිබ්බපුප්ඵානි තෙහි කතචුම්බටකං පිළන්ධිත්වා උස්සවදස්සනං ආගමිංසු. ද්වාදසයොජනිකං බාරාණසිනගරං තෙසං පුප්ඵානං ගන්ධෙන එකගන්ධං අහොසි. මනුස්සා “ඉමානි පුප්ඵානි කෙන පිළන්ධිතානී”ති උපධාරෙන්තා විචරන්ති. තෙ දෙවපුත්තා “අම්හෙ එතෙ උපධාරෙන්තී”ති ඤත්වා රාජඞ්ගණෙ උප්පතිත්වා මහන්තෙන දෙවානුභාවෙන ආකාසෙ අට්ඨංසු. මහාජනො සන්නිපති, රාජාපි සද්ධිං උපරාජාදීහි අගමාසි. අථ නෙ “කතරදෙවලොකතො, සාමි, ආගච්ඡථා”ති පුච්ඡිංසු. “තාවතිංසදෙවලොකතො ආගච්ඡාමා”ති. “කෙන කම්මෙන ආගතත්ථා”ති. “උස්සවදස්සනත්ථායා”ති. “කිංපුප්ඵානි නාමෙතානී”ති? “දිබ්බකක්කාරුපුප්ඵානි නාමා”ති. “සාමි, තුම්හෙ දෙවලොකෙ අඤ්ඤානි පිළන්ධෙය්යාථ, ඉමානි අම්හාකං දෙථා”ති. දෙවපුත්තා “දිබ්බකක්කාරුපුප්ඵානි මහානුභාවානි දෙවානඤ්ඤෙව අනුච්ඡවිකානි, මනුස්සලොකෙ ලාමකානං දුප්පඤ්ඤානං හීනාධිමුත්තිකානං දුස්සීලානං නානුච්ඡවිකානි. යෙ පන මනුස්සා ඉමෙහි ච ඉමෙහි ච ගුණෙහි සමන්නාගතා, තෙසං එතානි අනුච්ඡවිකානී”ති ආහංසු.
එවඤ්ච පන වත්වා තෙසු ජෙට්ඨකදෙවපුත්තො පඨමං ගාථමාහ –
“කායෙන යො නාවහරෙ, වාචාය න මුසා භණෙ;
යසො ලද්ධා න මජ්ජෙය්ය, ස වෙ කක්කාරුමරහතී”ති.
තස්සත්ථො – යො කායෙන පරස්ස සන්තකං තිණසලාකම්පි නාවහරති, වාචාය ජීවිතං පරිච්චජමානොපි මුසාවාදං න භණති. දෙසනාසීසමෙවෙතං , කායද්වාරවචීද්වාරමනොද්වාරෙහි පන යො දසපි අකුසලකම්මපථෙ න කරොතීති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. යසො ලද්ධාති ඉස්සරියඤ්ච ලභිත්වා යො ඉස්සරියමදමත්තො සතිං විස්සජ්ජෙත්වා පාපකම්මං න කරොති, ස වෙ එවරූපො ඉමෙහි ගුණෙහි යුත්තො පුග්ගලො ඉමං දිබ්බපුප්ඵං අරහති. තස්මා යො ඉමෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතො, සො ඉමානි පුප්ඵානි යාචිතුං අරහති, තස්ස දස්සාමීති.
තං සුත්වා පුරොහිතො චින්තෙසි “මය්හං ඉමෙසු ගුණෙසු එකොපි නත්ථි, මුසාවාදං පන වත්වා එතානි පුප්ඵානි ගහෙත්වා පිළන්ධිස්සාමි, එවං මං මහාජනො ‘ගුණසම්පන්නො අය’න්ති ජානිස්සතී”ති. සො “අහං එතෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතො”ති වත්වා තානි පුප්ඵානි ආහරාපෙත්වා පිළන්ධිත්වා දුතියං දෙවපුත්තං යාචි. සො දුතියං ගාථමාහ –
“ධම්මෙන විත්තමෙසෙය්ය, න නිකත්යා ධනං හරෙ;
භොගෙ ලද්ධා න මජ්ජෙය්ය, ස වෙ කක්කාරුමරහතී”ති.
තස්සත්ථො – ධම්මෙන පරිසුද්ධාජීවෙන සුවණ්ණරජතාදිවිත්තං පරියෙසෙය්ය. න නිකත්යාති න වඤ්චනාය ධනං හරෙය්ය, වත්ථාභරණාදිකෙ භොගෙ ලභිත්වා පමාදං නාපජ්ජෙය්ය, එවරූපො ඉමානි පුප්ඵානි අරහතීති.
පුරොහිතො “අහං එතෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතො”ති වත්වා තානි ආහරාපෙත්වා පිළන්ධිත්වා තතියං දෙවපුත්තං යාචි. සො තතියං ගාථමාහ –
“යස්ස චිත්තං අහාලිද්දං, සද්ධා ච අවිරාගිනී;
එකො සාදුං න භුඤ්ජෙය්ය, ස වෙ කක්කාරුමරහතී”ති.
තස්සත්ථො – යස්ස පුග්ගලස්ස චිත්තං අහාලිද්දං හලිද්දිරාගො විය ඛිප්පං න විරජ්ජති, ථිරමෙව හොති. සද්ධා ච අවිරාගිනීති කම්මං වා විපාකං වා ඔකප්පනීයස්ස වා පුග්ගලස්ස වචනං සද්දහිත්වා අප්පමත්තකෙනෙව න විරජ්ජති න භිජ්ජති. යො යාචකෙ වා අඤ්ඤෙ වා සංවිභාගාරහෙ පුග්ගලෙ බහි කත්වා එකකොව සාදුරසභොජනං න භුඤ්ජති, නෙසං සංවිභජිත්වා භුඤ්ජති, සො ඉමානි පුප්ඵානි අරහතීති.
පුරොහිතො “අහං එතෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතො”ති වත්වා තානි පුප්ඵානි ආහරාපෙත්වා පිළන්ධිත්වා චතුත්ථං දෙවපුත්තං යාචි. සො චතුත්ථං ගාථමාහ –