දුද්දුභායති භද්දන්තෙති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතිත්ථියෙ ආරබ්භ කථෙසි. තිත්ථියා කිර ජෙතවනස්ස සමීපෙ තස්මිං තස්මිං ඨානෙ කණ්ටකාපස්සයෙ සෙය්යං කප්පෙන්ති, පඤ්චාතපං තපෙන්ති, නානප්පකාරං මිච්ඡාතපං චරන්ති. අථ සම්බහුලා භික්ඛූ සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා ජෙතවනං ආගච්ඡන්තා අන්තරාමග්ගෙ තෙ දිස්වා ගන්ත්වා සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා “අත්ථි නු ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියානං වතසමාදානෙ සාරො”ති පුච්ඡිංසු. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, තෙසං වතසමාදානෙ සාරො වා විසෙසො වා අත්ථි, තඤ්හි නිඝංසියමානං උපපරික්ඛියමානං උක්කාරභූමිමග්ගසදිසං සසකස්ස දුද්දුභසදිසං හොතී”ති වත්වා “දුද්දුභසදිසභාවමස්ස මයං න ජානාම, කථෙථ නො, භන්තෙ”ති තෙහි යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සීහයොනියං නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො අරඤ්ඤෙ පටිවසති. තදා පන පච්ඡිමසමුද්දසමීපෙ බෙලුවමිස්සකතාලවනං හොති. තත්රෙකො සසකො බෙලුවරුක්ඛමූලෙ එකස්ස තාලගච්ඡස්ස හෙට්ඨා වසති. සො එකදිවසං ගොචරං ආදාය ආගන්ත්වා තාලපණ්ණස්ස හෙට්ඨා නිපන්නො චින්තෙසි “සචෙ අයං පථවී සංවට්ටෙය්ය, කහං නු ඛො ගමිස්සාමී”ති. තස්මිං ඛණෙ එකං බෙලුවපක්කං තාලපණ්ණස්ස උපරි පති. සො තස්ස සද්දෙන “අද්ධා පථවී සංවට්ටතී”ති උප්පතිත්වා පච්ඡතො අනොලොකෙන්තොව පලායි. තං මරණභයභීතං වෙගෙන පලායන්තං අඤ්ඤො සසකො දිස්වා පුච්ඡි “කිං භො, අතිවිය භීතො පලායසී”ති. “මා පුච්ඡි, භො”ති. සො “කිං භො, කිං භො”ති පච්ඡතො ධාවතෙව. ඉතරො නිවත්තිත්වා අනොලොකෙන්තොව “එත්ථ පථවී සංවට්ටතී”ති ආහ. සොපි තස්ස පච්ඡතො පලායි. එවං තමඤ්ඤො අද්දස, තමඤ්ඤොති එවං සසකසහස්සං එකතො හුත්වා පලායි. තෙ එකොපි මිගො දිස්වා එකතො හුත්වා පලායි. එකො සූකරො, එකො ගොකණ්ණො, එකො මහිංසො, එකො ගවයො, එකො ඛග්ගො, එකො බ්යග්ඝො, එකො සීහො, එකො හත්ථී දිස්වා “කිමෙත”න්ති පුච්ඡිත්වා “එත්ථ පථවී සංවට්ටතී”ති වුත්තෙ පලායි. එවං අනුක්කමෙන යොජනමත්තං තිරච්ඡානබලං අහොසි.

තදා බොධිසත්තො තං බලං පලායන්තං දිස්වා “කිමෙත”න්ති පුච්ඡිත්වා “එත්ථ පථවී සංවට්ටතී”ති සුත්වා චින්තෙසි “පථවීසංවට්ටනං නාම න කදාචි අත්ථි, අද්ධා එතෙසං කිඤ්චි දුස්සුතං භවිස්සති, මයි ඛො පන උස්සුක්කං අනාපජ්ජන්තෙ සබ්බෙ නස්සිස්සන්ති, ජීවිතං නෙසං දස්සාමී”ති සීහවෙගෙන පුරතො පබ්බතපාදං ගන්ත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදි. තෙ සීහභයතජ්ජිතා නිවත්තිත්වා පිණ්ඩිතා අට්ඨංසු. සීහො තෙසං අන්තරං පවිසිත්වා “කිමත්ථං පලායථා”ති පුච්ඡි. “පථවී සංවට්ටතී”ති. “කෙන සංවට්ටමානා දිට්ඨා”ති? “හත්ථී ජානන්තී”ති. හත්ථී පුච්ඡි. තෙ “මයං න ජානාම, සීහා ජානන්තී”ති වදිංසු, සීහාපි “මයං න ජානාම, බ්යග්ඝා ජානන්තී”ති, බ්යග්ඝාපි “මයං න ජානාම, ඛග්ගා ජානන්තී”ති, ඛග්ගාපි “ගවයා ජානන්තී”ති, ගවයාපි “මහිංසා ජානන්තී”ති, මහිංසාපි “ගොකණ්ණා ජානන්තී”ති, ගොකණ්ණාපි “සූකරා ජානන්තී”ති, සූකරාපි “මිගා ජානන්තී”ති, මිගාපි “මයං න ජානාම, සසකා ජානන්තී”ති, සසකෙසු පුච්ඡියමානෙසු “අයං කථෙතී”ති තං සසකං දස්සෙසුං. අථ නං “එවං කිර, සම්ම, පස්සසි පථවී සංවට්ටතී”ති පුච්ඡි. “ආම, සාමි මයා දිට්ඨා”ති. “කත්ථ වසන්තො පස්සසී”ති? “පච්ඡිමසමුද්දසමීපෙ බෙලුවමිස්සකතාලවනෙ වසාමි. අහඤ්හි තත්ථ බෙලුවරුක්ඛමූලෙ තාලගච්ඡෙ තාලපණ්ණස්ස හෙට්ඨා නිපන්නො චින්තෙසිං “සචෙ පථවී සංවට්ටති, කහං ගමිස්සාමී”ති, අථ තඞ්ඛණඤ්ඤෙව පථවියා සංවට්ටනසද්දං සුත්වා පලාතොම්හී”ති.

සීහො චින්තෙසි “අද්ධා තස්ස තාලපණ්ණස්ස උපරි බෙලුවපක්කං පතිත්වා දුද්දුභායනසද්දමකාසි, ස්වායං තං සද්දං සුත්වා ‘පථවී සංවට්ටතී’ති සඤ්ඤං උප්පාදෙත්වා පලායි, තථතො ජානිස්සාමී”ති. සො තං සසකං ගහෙත්වා මහාජනං අස්සාසෙත්වා “අහං ඉමිනා දිට්ඨට්ඨානෙ පථවියා සංවට්ටනභාවං වා අසංවට්ටනභාවං වා තථතො ජානිත්වා ආගමිස්සාමි, යාව මමාගමනා තුම්හෙ එත්ථෙව හොථා”ති සසකං පිට්ඨියං ආරොපෙත්වා සීහවෙගෙන පක්ඛන්දිත්වා තාලවනෙ සසකං ඔතාරෙත්වා “එහි තයා දිට්ඨට්ඨානං දස්සෙහී”ති ආහ. “න විසහාමි සාමී”ති. “එහි මා භායී”ති. සො බෙලුවරුක්ඛං උපසඞ්කමිතුං අසක්කොන්තො අවිදූරෙ ඨත්වා “ඉදං සාමි දුද්දුභායනට්ඨාන”න්ති වත්වා පඨමං ගාථමාහ –