ද්වයං යාචනකොති ඉදං සත්ථා ආළවිං නිස්සාය අග්ගාළවෙ චෙතියෙ විහරන්තො කුටිකාරසික්ඛාපදං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු පන හෙට්ඨා මණිකණ්ඨජාතකෙ (ජා· 1.3.7 ආදයො) ආගතමෙව. ඉධ පන සත්ථා “සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, යාචනබහුලා විඤ්ඤත්තිබහුලා විහරථා”ති වත්වා “ආම, භන්තෙ”ති වුත්තෙ තෙ භික්ඛූ ගරහිත්වා “භික්ඛවෙ, පොරාණකපණ්ඩිතා පථවිස්සරෙන රඤ්ඤා පවාරිතාපි පණ්ණච්ඡත්තඤ්ච එකපටලිකං උපාහනයුගඤ්ච යාචිතුකාමා හිරොත්තප්පභෙදනභයෙන මහාජනමජ්ඣෙ අකථෙත්වා රහො කථයිංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ කපිලරට්ඨෙ උත්තරපඤ්චාලනගරෙ උත්තරපඤ්චාලරාජෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො එකස්මිං නිගමගාමෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං සබ්බසිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා අපරභාගෙ තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා හිමවන්තෙ උඤ්ඡාචරියාය වනමූලඵලාඵලෙන යාපෙන්තො චිරං වසිත්වා ලොණම්බිලසෙවනත්ථාය මනුස්සපථං විචරන්තො උත්තරපඤ්චාලනගරං පත්වා රාජුය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ භික්ඛං පරියෙසමානො නගරං පවිසිත්වා රාජද්වාරං සම්පාපුණි. රාජා තස්සාචාරෙ ච විහාරෙ ච පසීදිත්වා මහාතලෙ නිසීදාපෙත්වා රාජාරහං පණීතභොජනං භොජෙත්වා පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා උය්යානෙයෙව වසාපෙසි. සො නිබද්ධං රාජඝරෙයෙව භුඤ්ජන්තො වස්සානස්ස අච්චයෙන හිමවන්තමෙව ගන්තුකාමො හුත්වා චින්තෙසි “මය්හං මග්ගං ගච්ඡන්තස්ස එකපටලිකා උපාහනා චෙව පණ්ණච්ඡත්තඤ්ච ලද්ධුං වට්ටති, රාජානං යාචිස්සාමී”ති. සො එකදිවසං රාජානං උය්යානං ආගන්ත්වා වන්දිත්වා නිසින්නං දිස්වා “උපාහනඤ්ච ඡත්තඤ්ච යාචිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා පුන චින්තෙසි “පරං ‘ඉමං නාම දෙහී’ති යාචන්තො රොදති නාම, පරොපි ‘නත්ථී’ති වදන්තො පටිරොදති නාම, ‘මා ඛො පන මං රොදන්තං මහාජනො අද්දස, මා රාජාන”න්ති රහො පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ උභොපි රොදිත්වා තුණ්හී භවිස්සාමා”ති. අථ නං “මහාරාජ, රහො පච්චාසීසාමී”ති ආහ. රාජා තං සුත්වා රාජපුරිසෙ අපසක්කි. බොධිසත්තො “සචෙ මයි යාචන්තෙ රාජා න දස්සති, මෙත්ති නො භිජ්ජිස්සති, තස්මා න යාචිස්සාමී”ති තං දිවසං නාමං ගහෙතුං අසක්කොන්තො “ගච්ඡ, තාව, මහාරාජ, පුනෙකදිවසං ජානිස්සාමී”ති ආහ.

පුනෙකදිවසං රඤ්ඤො උය්යානං ආගතකාලෙ තථෙව පුන තථෙවාති එවං යාචිතුං අසක්කොන්තස්සෙව ද්වාදස සංවච්ඡරානි අතික්කන්තානි. තතො රාජා චින්තෙසි “මය්හං අය්යො ‘මහාරාජ, රහො පච්චාසීසාමී’ති වත්වා පරිසාය අපගතාය කිඤ්චි වත්තුං න විසහති, වත්තුකාමස්සෙවස්ස ද්වාදස වස්සානි අතික්කන්තානි, චිරං ඛො පනස්ස බ්රහ්මචරියං චරන්තස්ස උක්කණ්ඨිත්වා භොගෙ භුඤ්ජිතුකාමො රජ්ජං පච්චාසීසති මඤ්ඤෙ, රජ්ජස්ස පන නාමං ගහෙතුං අසක්කොන්තො තුණ්හී හොති, අජ්ජ දානිස්සාහං රජ්ජං ආදිං කත්වා යං ඉච්ඡති, තං දස්සාමී”ති. සො උය්යානං ගන්ත්වා වන්දිත්වා නිසින්නො බොධිසත්තෙන “රහො පච්චාසීසාමී”ති වුත්තෙ පරිසාය අපගතාය තං කිඤ්චි වත්තුං අසක්කොන්තං ආහ “තුම්හෙ ද්වාදස වස්සානි ‘රහො පච්චාසීසාමී’ති වත්වා රහො ලද්ධාපි කිඤ්චි වත්තුං න සක්කොථ, අහං වො රජ්ජං ආදිං කත්වා සබ්බං පවාරෙමි, නිබ්භයා හුත්වා යං වො රුච්චති, තං යාචථා”ති. “මහාරාජ, යමහං යාචාමි, තං දස්සසී”ති? “දස්සාමි, භන්තෙ”ති. “මහාරාජ, මය්හං මග්ගං ගච්ඡන්තස්ස එකපටලිකා උපාහනා ච පණ්ණච්ඡත්තඤ්ච ලද්ධුං වට්ටතී”ති. “එත්තකං, භන්තෙ, තුම්හෙ ද්වාදස සංවච්ඡරානි යාචිතුං න සක්කොථා”ති. “ආම, මහාරාජා”ති. “කිංකාරණා, භන්තෙ, එවමකත්ථා”ති. “මහාරාජ, ‘ඉමං නාම මෙ දෙහී’ති යාචන්තො රොදති නාම, ‘නත්ථී’ති වදන්තො පටිරොදති නාම. ‘සචෙ ත්වං මයා යාචිතො න දදෙය්යාසි, තං නො රොදිතපටිරොදිතං නාම මහාජනො මා පස්සතූ’ති එතදත්ථං රහො පච්චාසීසාමී”ති වත්වා ආදිතො තිස්සො ගාථා අභාසි –

තත්ථ රාජ බ්රහ්මදත්තාති ද්වීහිපි රාජානං ආලපති. නිගච්ඡතීති ලභති වින්දති. එවංධම්මාති එවංසභාවා. ආහූති පණ්ඩිතා කථෙන්ති. පඤ්චාලානං රථෙසභාති පඤ්චාලරට්ඨස්ස ඉස්සර රථපවර. යො යාචනං පච්චක්ඛාතීති යො පන යං යාචනකං “නත්ථී”ති පටික්ඛිපති. තමාහූති තං පටික්ඛිපනං “පටිරොදන”න්ති වදන්ති. මා මද්දසංසූති තව රට්ඨවාසිනො පඤ්චාලා සුසමාගතා මං රොදන්තං මා අද්දසංසූති.