අනුත්තරෙ කාමගුණෙ සමිද්ධෙති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං කොසලරාජසෙවකං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු හෙට්ඨා සෙය්යජාතකෙ (ජා· 1.3.94 ආදයො) කථිතමෙව. ඉධ පන සත්ථා “න ත්වඤ්ඤෙව අනත්ථෙන අත්ථං ආහරි, පොරාණකපණ්ඩිතාපි අත්තනො අනත්ථෙන අත්ථං ආහරිංසූ”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසිරඤ්ඤො උපට්ඨාකො අමච්චො රාජන්තෙපුරෙ දුබ්භි. රාජා පච්චක්ඛතොව තස්ස දොසං දිස්වා තං රට්ඨා පබ්බාජෙසි. සො දුබ්භිසෙනං නාම කොසලරාජානං උපට්ඨහන්තොති සබ්බං මහාසීලවජාතකෙ (ජා· 1.1.51) කථිතමෙව. ඉධ පන දුබ්භිසෙනො මහාතලෙ අමච්චමජ්ඣෙ නිසින්නං බාරාණසිරාජානං ගණ්හාපෙත්වා සික්කාය පක්ඛිපාපෙත්වා උත්තරුම්මාරෙ හෙට්ඨාසීසකං ඔලම්බාපෙසි. රාජා චොරරාජානං ආරබ්භ මෙත්තං භාවෙත්වා කසිණපරිකම්මං කත්වා ඣානං නිබ්බත්තෙසි, බන්ධනං ඡිජ්ජි, තතො රාජා ආකාසෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදි. චොරරාජස්ස සරීරෙ දාහො උප්පජ්ජි, “ඩය්හාමි ඩය්හාමී”ති භූමියං අපරාපරං පරිවත්තති. “කිමෙත”න්ති වුත්තෙ “මහාරාජ, තුම්හෙ එවරූපං ධම්මිකරාජානං නිරපරාධං ද්වාරස්ස උත්තරුම්මාරෙ හෙට්ඨාසීසකං ඔලම්බාපෙථා”ති වදිංසු. තෙන හි වෙගෙන ගන්ත්වා මොචෙථ නන්ති. පුරිසා ගන්ත්වා රාජානං ආකාසෙ පල්ලඞ්කෙන නිසින්නං දිස්වා ආගන්ත්වා දුබ්භිසෙනස්ස ආරොචෙසුං. සො වෙගෙන ගන්ත්වා තං වන්දිත්වා ඛමාපෙතුං පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ වසීති වුත්ථො. එකරාජාති බොධිසත්තං නාමෙනාලපති. සොදානීති සො ත්වං ඉදානි. දුග්ගෙති විසමෙ. නරකම්හීති ආවාටෙ. ඔලම්බිතට්ඨානං සන්ධායෙතං වුත්තං. නප්පජ්ජහෙ වණ්ණබලං පුරාණන්ති එවරූපෙ විසමට්ඨානෙ ඛිත්තොපි පොරාණකවණ්ණඤ්ච බලඤ්ච නප්පජහසීති පුච්ඡති.

තං සුත්වා බොධිසත්තො සෙසගාථා අවොච –

තත්ථ ඛන්තීති අධිවාසනඛන්ති. තපොති තපචරණං. සම්පත්ථිතාති ඉච්ඡිතා අභිකඞ්ඛිතා . දුබ්භිසෙනාති තං නාමෙනාලපති. තංදානි ලද්ධානාති තං පත්ථනං ඉදානාහං ලභිත්වා. ජහෙති කෙන කාරණෙන අහං ජහෙය්යං. යස්ස හි දුක්ඛං වා දොමනස්සං වා හොති, සො තං ජහෙය්යාති දීපෙති.

“සබ්බා කිරෙවං පරිනිට්ඨිතානී”ති අනුස්සවවසෙන අත්තනො සම්පත්තිං දස්සෙන්තො ආහ . ඉදං වුත්තං හොති – සබ්බානෙව මම කත්තබ්බකිච්චානි දානසීලභාවනාඋපොසථකම්මානි පුබ්බෙව නිට්ඨිතානීති. යසස්සිනං පඤ්ඤවන්තං විසය්හාති පරිවාරසම්පත්තියා යසස්සි, පඤ්ඤාසම්පදාය පඤ්ඤවන්ත, අසය්හසාහිතාය විසය්හ. එවං තීණිපෙතානි ආලපනානෙව. නන්ති පනෙත්ථ නිපාතො . බ්යඤ්ජනසිලිට්ඨතාවසෙනන්තකාරස්ස සානුනාසිකතා කතාති පච්චෙතබ්බා. යසො චාති යසඤ්ච, අයමෙව වා පාඨො. ලද්ධා පුරිමන්ති ලභිත්වා පුරිමං පුබ්බෙ අලද්ධපුබ්බං. උළාරන්ති මහන්තං. කිලෙසවික්ඛම්භනමෙත්තාභාවනාඣානුප්පත්තියො සන්ධායෙවමාහ. නප්පජ්ජහෙති එවරූපං යසං ලද්ධා කිංකාරණා පුරාණවණ්ණබලං ජහිස්සාමීති අත්ථො.

දුක්ඛෙනාති තයා උප්පාදිතෙන නරකම්හි ඛිපනදුක්ඛෙන මම රජ්ජසුඛං පනුදිත්වා. සුඛෙන වා දුක්ඛන්ති ඣානසුඛෙන වා තං දුක්ඛං පනුදිත්වා. උභයත්ථ සන්තොති යෙ සන්තො හොන්ති මාදිසා, තෙ ද්වීසුපි එතෙසු කොට්ඨාසෙසු අභිනිබ්බුතසභාවා මජ්ඣත්තා සුඛෙ ච දුක්ඛෙ ච භවන්ති තුල්යා, එකසදිසා නිබ්බිකාරාව හොන්තීති.