කො නායන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො උපනන්දත්ථෙරං ආරබ්භ කථෙසි. සො හි මහග්ඝසො මහාතණ්හො අහොසි, සකටපූරෙහි පච්චයෙහිපි සන්තප්පෙතුං න සක්කා. වස්සූපනායිකකාලෙ ද්වීසු තීසු විහාරෙසු වස්සං උපගන්ත්වා එකස්මිං උපාහනෙ ඨපෙති, එකස්මිං කත්තරයට්ඨිං, එකස්මිං උදකතුම්බං. එකස්මිං සයං වසති, ජනපදවිහාරං ගන්ත්වා පණීතපරික්ඛාරෙ භික්ඛූ දිස්වා අරියවංසකථං කථෙත්වා තෙසං පංසුකූලානි ගාහාපෙත්වා තෙසං චීවරානි ගණ්හාති, මත්තිකාපත්තෙ ගාහාපෙත්වා මනාපමනාපෙ පත්තෙ ථාලකානි ච ගහෙත්වා යානකං පූරෙත්වා ජෙතවනං ආගච්ඡති. අථෙකදිවසං භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං – “ආවුසො, උපනන්දො සක්යපුත්තො මහග්ඝසො මහිච්ඡො අඤ්ඤෙසං පටිපත්තිං කථෙත්වා සමණපරික්ඛාරෙන යානකං පූරෙත්වා ආගච්ඡතී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “අයුත්තං, භික්ඛවෙ, උපනන්දෙන කතං පරෙසං අරියවංසකථං කථෙන්තෙන, පඨමතරඤ්හි අත්තනා අප්පිච්ඡෙන හුත්වා පච්ඡා පරෙසං අරියවංසං කථෙතුං වට්ටතී”ති.

ඉමං ධම්මපදෙ ගාථං දෙසෙත්වා උපනන්දං ගරහිත්වා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව උපනන්දො මහිච්ඡො, පුබ්බෙ මහාසමුද්දෙපි උදකං රක්ඛිතබ්බං මඤ්ඤී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො සමුද්දදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. අථෙකො කාකො සමුද්දස්ස උපරිභාගෙ විචරන්තො “සමුද්දෙ උදකං පමාණෙන පිවථ, රක්ඛන්තා පිවථා”ති මච්ඡසඞ්ඝසකුණසඞ්ඝෙ වාරෙන්තො වාරෙන්තො චරති. තං දිස්වා සමුද්දදෙවතා පඨමං ගාථමාහ –

තත්ථ කො නායන්ති කො නු අයං.

තං සුත්වා සමුද්දකාකො දුතියං ගාථමාහ –

තස්සත්ථො – අහං අනන්තසාගරං පාතුමිච්ඡාමි, තෙනම්හි අනන්තපායී නාම සකුණො මහතියාපි අපූරණියා තණ්හාය සමන්නාගතත්තා අතිත්තොතිපි අහං දිසාසු සුතො විස්සුතො පාකටො, ස්වාහං ඉමං සකලසමුද්දං සුන්දරානං රතනානං ආකරත්තා සාගරෙන වා ඛතත්තා සාගරං සරිතානං පතිභාවෙන සරිතංපතිං පාතුමිච්ඡාමීති.

තං සුත්වා සමුද්දදෙවතා තතියං ගාථමාහ –

තත්ථ සො අයං හායති චෙවාති උදකස්ස ඔසක්කනවෙලාය හායති, නික්ඛමනවෙලාය පූරති. නාස්ස නායතීති අස්ස මහාසමුද්දස්ස සචෙපි නං සකලලොකො පිවෙය්ය, තථාපි “ඉතො එත්තකං නාම උදකං පීත”න්ති පරියන්තො න පඤ්ඤායති. අපෙය්යො කිරාති එසො කිර සාගරො න සක්කා කෙනචි උදකං ඛෙපෙත්වා පාතුන්ති.

එවඤ්ච පන වත්වා සා භෙරවරූපාරම්මණං දස්සෙත්වා සමුද්දකාකං පලාපෙසි.

සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා සමුද්දකාකො උපනන්දො අහොසි, දෙවතා පන අහමෙව අහොසි”න්ති.

උච්චෙ සකුණ ඩෙමානාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පුරාණදුතියිකාපලොභනං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු පුප්ඵරත්තජාතකෙ (ජා· 1.1.147) කථිතං, අතීතවත්ථු ඉන්ද්රියජාතකෙ (ජා· 1.8.60 ආදයො) ආවිභවිස්සති. තං පන පුරිසං ජීවන්තං සූලෙ උත්තාසෙසුං. සො තත්ථ නිසින්නො ආකාසෙන ගච්ඡන්තං එකං කාකං දිස්වා තාවඛරම්පි තං වෙදනං අගණෙත්වා පියභරියාය සාසනං පෙසෙතුං කාකං ආමන්තෙන්තො ඉමා ගාථා ආහ –

තත්ථ ඩෙමානාති ගච්ඡමාන චරමාන. පත්තයානාති තමෙවාලපති, තථා විහඞ්ගමාති. සො හි පත්තෙහි යානං කත්වා ගමනතො පත්තයානො, ආකාසෙ ගමනතො විහඞ්ගමො. වජ්ජාසීති වදෙය්යාසි. වාමූරුන්ති කදලික්ඛන්ධසමානඌරුං, මම සූලෙ නිසින්නභාවං වදෙය්යාසි. චිරං ඛො සා කරිස්සතීති සා ඉමං පවත්තිං අජානමානා මම ආගමනං චිරං කරිස්සති, “චිරං මෙ ගතස්ස පියස්ස න ච ආගච්ඡතී”ති එවං චින්තෙස්සතීති අත්ථො.

අසිං සත්තිඤ්චාති අසිසමානතාය සත්තිසමානතාය ච සූලමෙව සන්ධාය වදති. තඤ්හි තස්ස උත්තාසනත්ථාය ඔඩ්ඩිතං ඨපිතං. චණ්ඩීති කොධනා. කාහති කොධන්ති “අතිචිරායතී”ති මයි කොධං කරිස්සති. තං මෙ තපතීති තං තස්සා කුජ්ඣනං මං තපති. නො ඉදන්ති ඉධ පන ඉදං සූලං මං න තපතීති දීපෙති.