4. ජම්බුඛාදකජාතකවණ්ණනා (294)
කොයං බින්දුස්සරො වග්ගූති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො දෙවදත්තකොකාලිකෙ ආරබ්භ කථෙසි. තදා හි දෙවදත්තෙ පරිහීනලාභසක්කාරෙ කොකාලිකො කුලානි උපසඞ්කමිත්වා “දෙවදත්තත්ථෙරො නාම මහාසම්මතපවෙණියා ඔක්කාකරාජවංසෙ ජාතො අසම්භින්නඛත්තියවංසෙ වඩ්ඪිතො තිපිටකධරො ඣානලාභී මධුරකථො ධම්මකථිකො, දෙථ කරොථ ථෙරස්සා”ති දෙවදත්තස්ස වණ්ණං භාසති. දෙවදත්තොපි “කොකාලිකො උදිච්චබ්රාහ්මණකුලා නික්ඛමිත්වා පබ්බජිතො බහුස්සුතො ධම්මකථිකො, දෙථ කරොථ කොකාලිකස්සා”ති කොකාලිකස්ස වණ්ණං භාසති. ඉති තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස වණ්ණං භාසිත්වා කුලඝරෙසු භුඤ්ජන්තා විචරන්ති. අථෙකදිවසං ධම්මසභායං භික්ඛූ කථං සමුට්ඨාපෙසුං – “ආවුසො දෙවදත්තකොකාලිකා, අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභූතගුණකථං කථෙත්වා භුඤ්ජන්තා විචරන්තී”ති. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අභූතගුණකථං කථෙත්වා භුඤ්ජන්ති, පුබ්බෙපෙවං භුඤ්ජිංසුයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො අඤ්ඤතරස්මිං ජම්බුවනසණ්ඩෙ රුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තත්රෙකො කාකො ජම්බුසාඛාය නිසින්නො ජම්බුපක්කානි ඛාදති. අථෙකො සිඞ්ගාලො ආගන්ත්වා උද්ධං ඔලොකෙන්තො කාකං දිස්වා “යංනූනාහං ඉමස්ස අභූතගුණකථං කථෙත්වා ජම්බූනි ඛාදෙය්ය”න්ති තස්ස වණ්ණං කථෙන්තො ඉමං ගාථමාහ –
“කොයං බින්දුස්සරො වග්ගු, සරවන්තානමුත්තමො;
අච්චුතො ජම්බුසාඛාය, මොරච්ඡාපොව කූජතී”ති.
තත්ථ බින්දුස්සරොති බින්දුනා අවිසාරෙන පිණ්ඩිතෙන සරෙන සමන්නාගතො. වග්ගූති මධුරසද්දො. අච්චුතොති න චුතො සන්නිසින්නො. මොරච්ඡාපොව කූජතීති තරුණමොරොව මනාපෙන සද්දෙන “කො නාමෙසො කූජතී”ති වදති.
අථ නං කාකො පටිපසංසන්තො දුතියං ගාථමාහ –
“කුලපුත්තොව ජානාති, කුලපුත්තං පසංසිතුං;
බ්යග්ඝච්ඡාපසරීවණ්ණ, භුඤ්ජ සම්ම දදාමි තෙ”ති.
තත්ථ බ්යග්ඝච්ඡාපසරීවණ්ණාති ත්වං අම්හාකං බ්යග්ඝපොතකසමානවණ්ණොව ඛායසි, තෙන තං වදාමි අම්භො බ්යග්ඝච්ඡාපසරීවණ්ණ. භුඤ්ජ, සම්ම, දදාමි තෙති වයස්ස යාවදත්ථං ජම්බුපක්කානි ඛාද, අහං තෙ දදාමීති.
එවඤ්ච පන වත්වා ජම්බුසාඛං චාලෙත්වා ඵලානි පාතෙසි. අථ තස්මිං ජම්බුරුක්ඛෙ අධිවත්ථා දෙවතා තෙ උභොපි අභූතගුණකථං කථෙත්වා ජම්බූනි ඛාදන්තෙ දිස්වා තතියං ගාථමාහ –
“චිරස්සං වත පස්සාමි, මුසාවාදී සමාගතෙ;
වන්තාදං කුණපාදඤ්ච, අඤ්ඤමඤ්ඤං පසංසකෙ”ති.
තත්ථ වන්තාදන්ති පරෙසං වන්තභත්තඛාදකං කාකං. කුණපාදඤ්චාති කුණපඛාදකං සිඞ්ගාලඤ්ච. ඉමඤ්ච පන ගාථං වත්වා සා දෙවතා භෙරවරූපාරම්මණං දස්සෙත්වා තෙ තතො පලාපෙසි.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා සිඞ්ගාලො දෙවදත්තො අහොසි, කාකො කොකාලිකො, රුක්ඛදෙවතා පන අහමෙව අහොසි”න්ති.
ජම්බුඛාදකජාතකවණ්ණනා චතුත්ථා.
5. අන්තජාතකවණ්ණනා (295)
උසභස්සෙව තෙ ඛන්ධොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො තෙයෙව ද්වෙ ජනෙ ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු පුරිමසදිසමෙව.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො එකස්මිං ගාමූපචාරෙ එරණ්ඩරුක්ඛදෙවතා හුත්වා නිබ්බත්ති. තදා එකස්මිං ගාමකෙ මතං ජරග්ගවං නික්කඩ්ඪිත්වා ගාමද්වාරෙ එරණ්ඩවනෙ ඡඩ්ඩෙසුං. එකො සිඞ්ගාලො ආගන්ත්වා තස්ස මංසං ඛාදි. එකො කාකො ආගන්ත්වා එරණ්ඩෙ නිලීනො තං දිස්වා “යංනූනාහං එතස්ස අභූතගුණකථං කථෙත්වා මංසං ඛාදෙය්ය”න්ති චින්තෙත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“උසභස්සෙව තෙ ඛන්ධො, සීහස්සෙව විජම්භිතං;
මිගරාජ නමො ත්යත්ථු, අපි කිඤ්චි ලභාමසෙ”ති.
තත්ථ නමො ත්යත්ථූති නමො තෙ අත්ථු.
තං සුත්වා සිඞ්ගාලො දුතියං ගාථමාහ –
“කුලපුත්තොව ජානාති, කුලපුත්තං පසංසිතුං;
මයූරගීවසඞ්කාස, ඉතො පරියාහි වායසා”ති.
තත්ථ ඉතො පරියාහීති එරණ්ඩතො ඔතරිත්වා ඉතො යෙනාහං, තෙනාගන්ත්වා මංසං ඛාදාති වදති.
තං තෙසං කිරියං දිස්වා රුක්ඛදෙවතා තතියං ගාථමාහ –
“මිගානං සිඞ්ගාලො අන්තො, පක්ඛීනං පන වායසො;
එරණ්ඩො අන්තො රුක්ඛානං, තයො අන්තා සමාගතා”ති.
තත්ථ අන්තොති හීනො ලාමකො.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා සිඞ්ගාලො දෙවදත්තො අහොසි, කාකො කොකාලිකො, රුක්ඛදෙවතා පන අහමෙව අහොසි”න්ති.