යං උස්සුකා සඞ්ඝරන්තීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං සිරිචොරබ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි. ඉමස්මිං ජාතකෙ පච්චුප්පන්නවත්ථු හෙට්ඨා ඛදිරඞ්ගාරජාතකෙ (ජා· 1.1.40) විත්ථාරිතමෙව. ඉධාපි පන සා අනාථපිණ්ඩිකස්ස ඝරෙ චතුත්ථෙ ද්වාරකොට්ඨකෙ වසනකා මිච්ඡාදිට්ඨිදෙවතා දණ්ඩකම්මං කරොන්තී චතුපඤ්ඤාසහිරඤ්ඤකොටියො ආහරිත්වා කොට්ඨෙ පූරෙත්වා සෙට්ඨිනා සද්ධිං සහායිකා අහොසි. අථ නං සො ආදාය සත්ථු සන්තිකං නෙසි. සත්ථා තස්සා ධම්මං දෙසෙසි, සා ධම්මං සුත්වා සොතාපන්නා අහොසි. තතො පට්ඨාය සෙට්ඨිනො යසො යථාපොරාණොව ජාතො. අථෙකො සාවත්ථිවාසී සිරිලක්ඛණඤ්ඤූ බ්රාහ්මණො චින්තෙසි – “අනාථපිණ්ඩිකො දුග්ගතො හුත්වා පුන ඉස්සරො ජාතො, යංනූනාහං තං දට්ඨුකාමො විය ගත්වා තස්ස ඝරතො සිරිං ථෙනෙත්වා ආගච්ඡෙය්ය”න්ති. සො තස්ස ඝරං ගන්ත්වා තෙන කතසක්කාරසම්මානො සාරණීයකථාය වත්තමානාය “කිමත්ථං ආගතොසී”ති වුත්තෙ “කත්ථ නු ඛො සිරී පතිට්ඨිතා”ති ඔලොකෙසි. සෙට්ඨිනො ච සබ්බසෙතො ධොතසඞ්ඛපටිභාගො කුක්කුටො සුවණ්ණපඤ්ජරෙ පක්ඛිපිත්වා ඨපිතො අත්ථි, තස්ස චූළාය සිරී පතිට්ඨාසි. බ්රාහ්මණො ඔලොකයමානො සිරියා තත්ථ පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා ආහ – “අහං, මහාසෙට්ඨි, පඤ්චසතෙ මාණවෙ මන්තෙ වාචෙමි, අකාලරවිං එකං කුක්කුටං නිස්සාය තෙ ච මයඤ්ච කිලමාම, අයඤ්ච කිර කුක්කුටො කාලරවී, ඉමස්සත්ථාය ආගතොම්හි, දෙහි මෙ එතං කුක්කුට”න්ති. “ගණ්හ, බ්රාහ්මණ, දෙමි තෙ කුක්කුට”න්ති. “දෙමී”ති ච වුත්තක්ඛණෙයෙව සිරී තස්ස චූළතො අපගන්ත්වා උස්සීසකෙ ඨපිතෙ මණික්ඛන්ධෙ පතිට්ඨාසි.

බ්රාහ්මණො සිරියා මණිම්හි පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා මණිම්පි යාචි. “මණිම්පි දෙමී”ති වුත්තක්ඛණෙයෙව සිරී මණිතො අපගන්ත්වා උස්සීසකෙ ඨපිතආරක්ඛයට්ඨියං පතිට්ඨාසි. බ්රාහ්මණො සිරියා තත්ථ පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා තම්පි යාචි. “ගහෙත්වා ගච්ඡාහී”ති වුත්තක්ඛණෙයෙව සිරී යට්ඨිතො අපගන්ත්වා පුඤ්ඤලක්ඛණදෙවියා නාම සෙට්ඨිනො අග්ගමහෙසියා සීසෙ පතිට්ඨාසි. සිරිචොරබ්රාහ්මණො තත්ථ පතිට්ඨිතභාවං ඤත්වා “අවිස්සජ්ජියභණ්ඩං එතං, යාචිතුම්පි න සක්කා”ති චින්තෙත්වා සෙට්ඨිං එතදවොච – “මහාසෙට්ඨි, අහං තුම්හාකං ගෙහෙ ‘සිරිං ථෙනෙත්වා ගමිස්සාමී’ති ආගච්ඡිං, සිරී පන තෙ කුක්කුටස්ස චූළායං පතිට්ඨිතා අහොසි, තස්මිං මම දින්නෙ තතො අපගන්ත්වා මණිම්හි පතිට්ඨහි, මණිම්හි දින්නෙ ආරක්ඛයට්ඨියං පතිට්ඨහි, ආරක්ඛයට්ඨියා දින්නාය තතො අපගන්ත්වා පුඤ්ඤලක්ඛණදෙවියා සීසෙ පතිට්ඨහි, ‘ඉදං ඛො පන අවිස්සජ්ජියභණ්ඩ’න්ති ඉමම්පි මෙ න ගහිතං, න සක්කා තව සිරිං ථෙනෙතුං, තව සන්තකං තවෙව හොතූ”ති උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අනාථපිණ්ඩිකො “ඉමං කාරණං සත්ථු කථෙස්සාමී”ති විහාරං ගන්ත්වා සත්ථාරං පූජෙත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො සබ්බං තථාගතස්ස ආරොචෙසි. සත්ථා තං සුත්වා “න ඛො, ගහපති, ඉදානෙව අඤ්ඤෙසං සිරී අඤ්ඤත්ථ ගච්ඡති, පුබ්බෙපි අප්පපුඤ්ඤෙහි උප්පාදිතසිරී පන පුඤ්ඤවන්තානංයෙව පාදමූලං ගතා”ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කාසිරට්ඨෙ බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො තක්කසිලායං සිප්පං උග්ගණ්හිත්වා අගාරං අජ්ඣාවසන්තො මාතාපිතූනං කාලකිරියාය සංවිග්ගො නික්ඛමිත්වා හිමවන්තපදෙසෙ ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච උප්පාදෙත්වා දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන ලොණම්බිලසෙවනත්ථාය ජනපදං ගන්ත්වා බාරාණසිරඤ්ඤො උය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ භික්ඛං චරමානො හත්ථාචරියස්ස ඝරද්වාරං අගමාසි. සො තස්ස ආචාරවිහාරෙ පසන්නො භික්ඛං දත්වා උය්යානෙ වසාපෙත්වා නිච්චං පටිජග්ගි. තස්මිං කාලෙ එකො කට්ඨහාරකො අරඤ්ඤතො දාරූනි ආහරන්තො වෙලාය නගරද්වාරං පාපුණිතුං නාසක්ඛි. සායං එකස්මිං දෙවකුලෙ දාරුකලාපං උස්සීසකෙ කත්වා නිපජ්ජි, දෙවකුලෙ විස්සට්ඨා බහූ කුක්කුටා තස්ස අවිදූරෙ එකස්මිං රුක්ඛෙ සයිංසු. තෙසු උපරිසයිතකුක්කුටො පච්චූසකාලෙ වච්චං පාතෙන්තො හෙට්ඨාසයිතකුක්කුටස්ස සරීරෙ පාතෙසි. “කෙන මෙ සරීරෙ වච්චං පාතිත”න්ති ච වුත්තෙ “මයා”ති ආහ. “කිංකාරණා”ති ච වුත්තෙ “අනුපධාරෙත්වා”ති වත්වා පුනපි පාතෙසි. තතො උභොපි අඤ්ඤමඤ්ඤං කුද්ධා “කිං තෙ බලං, කිං තෙ බල”න්ති කලහං කරිංසු. අථ හෙට්ඨාසයිතකුක්කුටො ආහ – “මං මාරෙත්වා අඞ්ගාරෙ පක්කමංසං ඛාදන්තො පාතොව කහාපණසහස්සං ලභතී”ති. උපරිසයිතකුක්කුටො ආහ – “අම්භො, මා ත්වං එත්තකෙන ගජ්ජි, මම ථූලමංසං ඛාදන්තො රාජා හොති, බහිමංසං ඛාදන්තො පුරිසො චෙ, සෙනාපතිට්ඨානං, ඉත්ථී චෙ, අග්ගමහෙසිට්ඨානං ලභති. අට්ඨිමංසං පන මෙ ඛාදන්තො ගිහී චෙ, භණ්ඩාගාරිකට්ඨානං, පබ්බජිතො චෙ, රාජකුලූපකභාවං ලභතී”ති.

කට්ඨහාරකො තෙසං වචනං සුත්වා “රජ්ජෙ පත්තෙ සහස්සෙන කිච්චං නත්ථී”ති සණිකං අභිරුහිත්වා උපරිසයිතකුක්කුටං ගහෙත්වා මාරෙත්වා උච්ඡඞ්ගෙ කත්වා “රාජා භවිස්සාමී”ති ගන්ත්වා විවටද්වාරෙනෙව නගරං පවිසිත්වා කුක්කුටං නිත්තචං කත්වා උදරං සොධෙත්වා “ඉදං කුක්කුටමංසං සාධුකං සම්පාදෙහී”ති පජාපතියා අදාසි. සා කුක්කුටමංසඤ්ච භත්තඤ්ච සම්පාදෙත්වා “භුඤ්ජ, සාමී”ති තස්ස උපනාමෙසි. “භද්දෙ, එතං මංසං මහානුභාවං, එතං ඛාදිත්වා අහං රාජා භවිස්සාමි, ත්වං අග්ගමහෙසී භවිස්සසි, තං භත්තඤ්ච මංසඤ්ච ආදාය ගඞ්ගාතීරං ගන්ත්වා න්හායිත්වා භුඤ්ජිස්සාමා”ති භත්තභාජනං තීරෙ ඨපෙත්වා න්හානත්ථාය ඔතරිංසු. තස්මිං ඛණෙ වාතෙන ඛුභිතං උදකං ආගන්ත්වා භත්තභාජනං ආදාය අගමාසි. තං නදීසොතෙන වුය්හමානං හෙට්ඨානදියං හත්ථිං න්හාපෙන්තො එකො හත්ථාචරියො මහාමත්තො දිස්වා උක්ඛිපාපෙත්වා විවරාපෙත්වා “කිමෙත්ථා”ති පුච්ඡි. “භත්තඤ්චෙව කුක්කුටමංසඤ්ච සාමී”ති. සො තං පිදහාපෙත්වා ලඤ්ඡාපෙත්වා “යාව මයං ආගච්ඡාම, තාවිමං භත්තං මා විවරා”ති භරියාය පෙසෙසි. සොපි ඛො කට්ඨහාරකො මුඛතො පවිට්ඨෙන වාලුකොදකෙන උද්ධුමාතඋදරො පලායි.