[290] 10. සීලවීමංසකජාතකවණ්ණනා
සීලං කිරෙව කල්යාණන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං සීලවීමංසකබ්රාහ්මණං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු පන පච්චුප්පන්නම්පි අතීතම්පි හෙට්ඨා එකකනිපාතෙ සීලවීමංසකජාතකෙ (ජා· 1.1.86) විත්ථාරිතමෙව. ඉධ පන බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ තස්ස පුරොහිතො සීලසම්පන්නො “අත්තනො සීලං වීමංසිස්සාමී”ති හෙරඤ්ඤිකඵලකතො ද්වෙ දිවසෙ එකෙකං කහාපණං ගණ්හි. අථ නං තතියදිවසෙ “චොරො”ති ගහෙත්වා රඤ්ඤො සන්තිකං නයිංසු. සො අන්තරාමග්ගෙ අහිතුණ්ඩිකෙ සප්පං කීළාපෙන්තෙ අද්දස. අථ නං රාජා දිස්වා “කස්මා එවරූපං අකාසී”ති පුච්ඡි . බ්රාහ්මණො “අත්තනො සීලං වීමංසිතුකාමතායා”ති වත්වා ඉමා ගාථා අවොච –
“සීලං කිරෙව කල්යාණං, සීලං ලොකෙ අනුත්තරං;
පස්ස ඝොරවිසො නාගො, සීලවාති න හඤ්ඤති.
පස්ස ඝොරවිසො නාගො, සීලවාති න හඤ්ඤති.
“සොහං සීලං සමාදිස්සං, ලොකෙ අනුමතං සිවං;
අරියවුත්තිසමාචාරො, යෙන වුච්චති සීලවා.
අරියවුත්තිසමාචාරො, යෙන වුච්චති සීලවා.
“ඤාතීනඤ්ච පියො හොති, මිත්තෙසු ච විරොචති;
කායස්ස භෙදා සුගතිං, උපපජ්ජති සීලවා”ති.
කායස්ස භෙදා සුගතිං, උපපජ්ජති සීලවා”ති.
තත්ථ සීලන්ති ආචාරො. කිරාති අනුස්සවත්ථෙ නිපාතො. කල්යාණන්ති සොභනං, “සීලං කිරෙව කල්යාණ”න්ති එවං පණ්ඩිතා වදන්තීති අත්ථො. පස්සාති අත්තානමෙව වදති. න හඤ්ඤතීති පරම්පි න විහෙඨෙති, පරෙහිපි න විහෙඨීයති. සමාදිස්සන්ති සමාදියිස්සාමි. අනුමතං සිවන්ති “ඛෙමං නිබ්භය”න්ති එවං පණ්ඩිතෙහි සම්පටිච්ඡිතං. යෙන වුච්චතීති යෙන සීලෙන සීලවා පුරිසො අරියානං බුද්ධාදීනං පටිපත්තිං සමාචරන්තො “අරියවුත්තිසමාචාරො”ති වුච්චති, තමහං සමාදියිස්සාමීති අත්ථො. විරොචතීති පබ්බතමත්ථකෙ අග්ගික්ඛන්ධො විය විරොචති.
එවං බොධිසත්තො තීහි ගාථාහි සීලස්ස වණ්ණං පකාසෙන්තො රඤ්ඤො ධම්මං දෙසෙත්වා “මහාරාජ, මම ගෙහෙ පිතු සන්තකං මාතු සන්තකං අත්තනා උප්පාදිතං තයා දින්නඤ්ච බහු ධනං අත්ථි , පරියන්තො නාම න පඤ්ඤායති, අහං පන සීලං වීමංසන්තො හෙරඤ්ඤිකඵලකතො කහාපණෙ ගණ්හිං. ඉදානි මයා ඉමස්මිං ලොකෙ ජාතිගොත්තකුලපදෙසානං ලාමකභාවො, සීලස්සෙව ච ජෙට්ඨකභාවො ඤාතො, අහං පබ්බජිස්සාමි, පබ්බජ්ජං මෙ අනුජානාහී”ති අනුජානාපෙත්වා රඤ්ඤා පුනප්පුනං යාචියමානොපි නික්ඛම්ම හිමවන්තං පවිසිත්වා ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා අභිඤ්ඤා ච සමාපත්තියො ච නිබ්බත්තෙත්වා බ්රහ්මලොකපරායණො අහොසි.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා සීලවීමංසකො පුරොහිතො බ්රාහ්මණො අහමෙව අහොසි”න්ති.
සීලවීමංසකජාතකවණ්ණනා දසමා.
අබ්භන්තරවග්ගො චතුත්ථො.
තස්සුද්දානං –
දුම කංසවරුත්තමබ්යග්ඝමිගා, මණයො මණි සාලුකමව්හයනො;
අනුසාසනියොපි ච මච්ඡවරො, මණිකුණ්ඩලකෙන කිරෙන දසාති.
අනුසාසනියොපි ච මච්ඡවරො, මණිකුණ්ඩලකෙන කිරෙන දසාති.
5. කුම්භවග්ගො
1. සුරාඝටජාතකවණ්ණනා (291)
සබ්බකාමදදං කුම්භන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අනාථපිණ්ඩිකස්ස භාගිනෙය්යං ආරබ්භ කථෙසි. සො කිර මාතාපිතූනං සන්තකා චත්තාලීස හිරඤ්ඤකොටියො පානබ්යසනෙන නාසෙත්වා සෙට්ඨිනො සන්තිකං අගමාසි. සොපිස්ස “වොහාරං කරොහී”ති සහස්සං අදාසි, තම්පි නාසෙත්වා පුන අගමාසි. පුනස්ස පඤ්ච සතානි දාපෙසි, තානිපි නාසෙත්වා පුන ආගතස්ස ද්වෙ ථූලසාටකෙ දාපෙසි. තෙපි නාසෙත්වා පුන ආගතං ගීවායං ගාහාපෙත්වා නීහරාපෙසි. සො අනාථො හුත්වා පරකුට්ටං නිස්සාය කාලමකාසි, තමෙනං කඩ්ඪිත්වා බහි ඡඩ්ඩෙසුං. අනාථපිණ්ඩිකො විහාරං ගන්ත්වා සබ්බං තං භාගිනෙය්යස්ස පවත්තිං තථාගතස්ස ආරොචෙසි. සත්ථා “ත්වං එතං කථං සන්තප්පෙස්සසි, යමහං පුබ්බෙ සබ්බකාමදදං කුම්භං දත්වාපි සන්තප්පෙතුං නාසක්ඛි”න්ති වත්වා තෙන යාචිතො අතීතං ආහරි.