වස්සානි පඤ්ඤාස සමාධිකානීති ඉදං සත්ථා වෙළුවනෙ විහරන්තො භගවතො වධාය පරිසක්කනං ආරබ්භ කථෙසි. පච්චුප්පන්නවත්ථු උත්තානමෙව.

අතීතෙ පන බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො පාරාවතො හුත්වා බහුපාරාවතපරිවුතො අරඤ්ඤෙ පබ්බතගුහායං වාසං කප්පෙසි. අඤ්ඤතරොපි ඛො තාපසො සීලසම්පන්නො තෙසං පාරාවතානං වසනට්ඨානතො අවිදූරෙ එකං පච්චන්තගාමං උපනිස්සාය අස්සමපදං මාපෙත්වා පබ්බතගුහායං වාසං කප්පෙසි. බොධිසත්තො අන්තරන්තරා තස්ස සන්තිකං ආගන්ත්වා සොතබ්බයුත්තකං සුණාති. තාපසො තත්ථ චිරං වසිත්වා පක්කාමි, අථඤ්ඤො කූටජටිලො ආගන්ත්වා තත්ථ වාසං කප්පෙසි. බොධිසත්තො පාරාවතපරිවුතො තං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා පටිසන්ථාරං කත්වා අස්සමපදෙ විචරිත්වා ගිරිකන්දරසමීපෙ ගොචරං ගහෙත්වා සායං අත්තනො වසනට්ඨානං ගච්ඡති. කූටතාපසො තත්ථ අතිරෙකපණ්ණාසවස්සානි වසි.

අථස්ස එකදිවසං පච්චන්තගාමවාසිනො මනුස්සා පාරාවතමංසං අභිසඞ්ඛරිත්වා අදංසු. සො තත්ථ රසතණ්හාය බජ්ඣිත්වා “කිං මංසං නාමෙත”න්ති පුච්ඡිත්වා “පාරාවතමංස”න්ති සුත්වා චින්තෙසි – “මය්හං අස්සමපදං බහූ පාරාවතා ආගච්ඡන්ති, තෙ මාරෙත්වා මංසං ඛාදිතුං වට්ටතී”ති. සො තණ්ඩුලසප්පිදධිඛීරමරිචාදීනි ආහරිත්වා එකමන්තෙ ඨපෙත්වා මුග්ගරං චීවරකණ්ණෙන පටිච්ඡාදෙත්වා පාරාවතානං ආගමනං ඔලොකෙන්තො පණ්ණසාලද්වාරෙ නිසීදි. බොධිසත්තො පාරාවතපරිවුතො ආගන්ත්වා තස්ස කූටජටිලස්ස දුට්ඨකිරියං ඔලොකෙත්වා “අයං දුට්ඨතාපසො අඤ්ඤෙනාකාරෙන නිසින්නො, කච්චි නු ඛො අම්හාකං සමානජාතීනං මංසං ඛාදි, පරිගණ්හිස්සාමි න”න්ති අනුවාතෙ ඨත්වා තස්ස සරීරගන්ධං ඝායිත්වා “අයං අම්හෙ මාරෙත්වා මංසං ඛාදිතුකාමො, න තස්ස සන්තිකං ගන්තුං වට්ටතී”ති පාරාවතෙ ආදාය පටික්කමිත්වා චරි. තාපසො තං අනාගච්ඡන්තං දිස්වා “මධුරකථං තෙහි සද්ධිං කථෙත්වා විස්සාසෙන උපගතෙ මාරෙත්වා මංසං ඛාදිතුං වට්ටතී”ති චින්තෙත්වා පුරිමා ද්වෙ ගාථා අවොච –

තත්ථ සමාධිකානීති සමඅධිකානි. රොමකාති රුමාය උප්පන්න, සුධොතපවාළෙන සමානවණ්ණනෙත්තපාදතාය බොධිසත්තං පාරාවතං ආලපති. අසඞ්කමානාති එවං අතිරෙකපඤ්ඤාසවස්සානි ඉමිස්සා පබ්බතගුහාය වසන්තෙසු අම්හෙසු එතෙ අණ්ඩජා එකදිවසම්පි මයි ආසඞ්කං අකත්වා අභිනිබ්බුතචිත්තාව හුත්වා පුබ්බෙ මම හත්ථත්තං හත්ථප්පසාරණොකාසං ආගච්ඡන්තීති අත්ථො.

තෙදානීති තෙ ඉදානි. වක්කඞ්ගාති බොධිසත්තං ආලපති, සබ්බෙපි පන පක්ඛිනො උප්පතනකාලෙ ගීවං වක්කං කත්වා උප්පතනතො “වක්කඞ්ගා”ති වුච්චන්ති. කිමත්ථන්ති කිංකාරණං සම්පස්සමානා? උස්සුකාති උක්කණ්ඨිතරූපා හුත්වා. ගිරිකන්දරන්ති ගිරිතො අඤ්ඤං පබ්බතකන්දරං. යථා පුරෙති යථා පුබ්බෙ එතෙ පක්ඛිනො මං ගරුං කත්වා පියං කත්වා මඤ්ඤන්ති, තථා ඉදානි න නූන මඤ්ඤන්ති, පුබ්බෙ ඉධ නිවුත්ථතාපසො අඤ්ඤො, අයං අඤ්ඤො, එවං මඤ්ඤෙ එතෙ මං මඤ්ඤන්තීති දීපෙති. චිරප්පවුත්ථා අථ වා න තෙ ඉමෙති කිං නු ඛො ඉමෙ චිරං විප්පවසිත්වා දීඝස්ස අද්ධුනො අච්චයෙන ආගතත්තා මං “සොයෙව අය”න්ති න සඤ්ජානන්ති, උදාහු යෙ අම්හෙසු අභිනිබ්බුතචිත්තා, න තෙ ඉමෙ, අඤ්ඤෙව ආගන්තුකපක්ඛිනො, ඉමෙ කෙන මං න උපසඞ්කමන්තීති පුච්ඡති.