10. පුටදූසකජාතකවණ්ණනා (280)
අද්ධා හි නූන මිගරාජාති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො එකං පුටදූසකං ආරබ්භ කථෙසි. සාවත්ථියං කිරෙකො අමච්චො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං නිමන්තෙත්වා උය්යානෙ නිසීදාපෙත්වා දානං දදමානො “අන්තරාභත්තෙ උය්යානෙ චරිතුකාමා චරන්තූ”ති ආහ. භික්ඛූ උය්යානචාරිකං චරිංසු. තස්මිං ඛණෙ උය්යානපාලො පත්තසම්පන්නං රුක්ඛං අභිරුහිත්වා මහන්තමහන්තානි පණ්ණානි ගහෙත්වා “අයං පුප්ඵානං භවිස්සති, අයං ඵලාන”න්ති පුටෙ කත්වා රුක්ඛමූලෙ පාතෙති. තස්ස පුත්තො දාරකො පාතිතපාතිතං පුටං විද්ධංසෙති. භික්ඛූ තමත්ථං භගවතො ආරොචෙසුං. සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපෙස පුටදූසකොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො බාරාණසියං එකස්මිං බ්රාහ්මණකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො අගාරං අජ්ඣාවසමානො එකදිවසං කෙනචිදෙව කරණීයෙන උය්යානං අගමාසි. තත්ථ බහූ වානරා වසන්ති. උය්යානපාලො ඉමිනාව නියාමෙන පත්තපුටෙ පාතෙති, ජෙට්ඨවානරො පාතිතපාතිතෙ විද්ධංසෙති. බොධිසත්තො තං ආමන්තෙත්වා “උය්යානපාලෙන පාතිතපාතිතං පුටං විද්ධංසෙත්වා මනාපතරං කාතුකාමො මඤ්ඤෙ”ති වත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“අද්ධා හි නූන මිගරාජා, පුටකම්මස්ස කොවිදො;
තථා හි පුටං දූසෙති, අඤ්ඤං නූන කරිස්සතී”ති.
තථා හි පුටං දූසෙති, අඤ්ඤං නූන කරිස්සතී”ති.
තත්ථ මිගරාජාති මක්කටං වණ්ණෙන්තො වදති. පුටකම්මස්සාති මාලාපුටකරණස්ස. කොවිදොති ඡෙකො. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – අයං මිගරාජා එකංසෙන පුටකම්මස්ස කොවිදො මඤ්ඤෙ, තථා හි පාතිතපාතිතං පුටං දූසෙති, අඤ්ඤං නූන තතො මනාපතරං කරිස්සතීති.
තං සුත්වා මක්කටො දුතියං ගාථමාහ –
“න මෙ මාතා වා පිතා වා, පුටකම්මස්ස කොවිදො;
කතං කතං ඛො දූසෙම, එවං ධම්මමිදං කුල”න්ති.
කතං කතං ඛො දූසෙම, එවං ධම්මමිදං කුල”න්ති.
තං සුත්වා බොධිසත්තො තතියං ගාථමාහ –
“යෙසං වො එදිසො ධම්මො, අධම්මො පන කීදිසො;
මා වො ධම්මං අධම්මං වා, අද්දසාම කුදාචන”න්ති.
මා වො ධම්මං අධම්මං වා, අද්දසාම කුදාචන”න්ති.
එවං වත්වා ච පන වානරගණං ගරහිත්වා පක්කාමි.
සත්ථා ඉමං ධම්මදෙසනං ආහරිත්වා සච්චානි පකාසෙත්වා ජාතකං සමොධානෙසි – “තදා වානරො පුටදූසකදාරකො අහොසි, පණ්ඩිතපුරිසො පන අහමෙව අහොසි”න්ති.
පුටදූසකජාතකවණ්ණනා දසමා.
උදපානවග්ගො තතියො.
තස්සුද්දානං –
උදපානවරං වනබ්යග්ඝ කපි, සිඛිනී ච බලාක රුචිරවරො;
සුජනාධිප රොමක දූස පුන, සතපත්තවරො පුටකම්ම දසාති.
සුජනාධිප රොමක දූස පුන, සතපත්තවරො පුටකම්ම දසාති.
4. අබ්භන්තරවග්ගො
1. අබ්භන්තරජාතකවණ්ණනා (281)
අබ්භන්තරො නාම දුමොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස බිම්බාදෙවීථෙරියා අම්බරසදානං ආරබ්භ කථෙසි. සම්මාසම්බුද්ධෙ හි පවත්තිතවරධම්මචක්කෙ වෙසාලියං කූටාගාරසාලායං විහරන්තෙ මහාපජාපතී ගොතමී පඤ්ච සාකියසතානි ආදාය ගන්ත්වා පබ්බජ්ජං යාචිත්වා පබ්බජ්ජඤ්චෙව උපසම්පදඤ්ච ලභි. අපරභාගෙ තා පඤ්චසතා භික්ඛුනියො නන්දකොවාදං (ම· නි· 3.398 ආදයො) සුත්වා අරහත්තං පාපුණිංසු. සත්ථරි පන සාවත්ථිං උපනිස්සාය විහරන්තෙ රාහුලමාතා බිම්බාදෙවී “සාමිකො මෙ පබ්බජිත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො, පුත්තොපි මෙ පබ්බජිත්වා තස්සෙව සන්තිකෙ වසති, අහං අගාරමජ්ඣෙ කිංකරිස්සාමි, අහම්පි පබ්බජිත්වා සාවත්ථිං ගන්ත්වා සම්මාසම්බුද්ධඤ්ච පුත්තඤ්ච නිබද්ධං පස්සමානා විහරිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා භික්ඛුනුපස්සයං ගන්ත්වා පබ්බජිත්වා ආචරියුපජ්ඣායාහි සද්ධිං සාවත්ථිං ගන්ත්වා සත්ථාරඤ්ච පියපුත්තඤ්ච පස්සමානා එකස්මිං භික්ඛුනුපස්සයෙ වාසං කප්පෙසි. රාහුලසාමණෙරො ආගන්ත්වා මාතරං පස්සති.