අජ්ජාපි මෙ තං මනසීති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො අඤ්ඤතරං කොධනං භික්ඛුං ආරබ්භ කථෙසි. අඤ්ඤතරො කිර, භික්ඛු, කොධනො අහොසි උපායාසබහුලො, අප්පම්පි වුත්තො සමානො කුප්පි අභිසජ්ජි, කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාත්වාකාසි. අථෙකදිවසං භික්ඛූ ධම්මසභායං කථං සමුට්ඨාපෙසුං – “ආවුසො, අසුකො නාම භික්ඛු කොධනො උපායාසබහුලො උද්ධනෙ පක්ඛිත්තලොණං විය තටතටායන්තො විචරති, එවරූපෙ නික්කොධනෙ බුද්ධසාසනෙ පබ්බජිතො සමානො කොධමත්තම්පි නිග්ගණ්හිතුං න සක්කොතී”ති. සත්ථා තෙසං කථං සුත්වා එකං භික්ඛුං පෙසෙත්වා තං භික්ඛුං පක්කොසාපෙත්වා “සච්චං කිර ත්වං, භික්ඛු, කොධනො”ති පුච්ඡිත්වා “සච්චං, භන්තෙ”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි අයං කොධනො අහොසී”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ තස්ස පුත්තො බ්රහ්මදත්තකුමාරො නාම අහොසි. පොරාණකරාජානො ච අත්තනො පුත්තෙ “එවං එතෙ නිහතමානදප්පා සීතුණ්හක්ඛමා ලොකචාරිත්තඤ්ඤූ ච භවිස්සන්තී”ති අත්තනො නගරෙ දිසාපාමොක්ඛආචරියෙ විජ්ජමානෙපි සිප්පුග්ගහණත්ථාය දූරෙ තිරොරට්ඨං පෙසෙන්ති, තස්මා සොපි රාජා සොළසවස්සුද්දෙසිකං පුත්තං පක්කොසාපෙත්වා එකපටලිකඋපාහනා ච පණ්ණච්ඡත්තඤ්ච කහාපණසහස්සඤ්ච දත්වා “තාත, තක්කසිලං ගන්ත්වා සිප්පං උග්ගණ්හා”ති පෙසෙසි. සො “සාධූ”ති මාතාපිතරො වන්දිත්වා නික්ඛමිත්වා අනුපුබ්බෙන තක්කසිලං පත්වා ආචරියස්ස ගෙහං පුච්ඡිත්වා ආචරියෙ මාණවකානං සිප්පං වාචෙත්වා උට්ඨාය ඝරද්වාරෙ චඞ්කමන්තෙ ගෙහං ගන්ත්වා යස්මිං ඨානෙ ඨිතො ආචරියං අද්දස, තත්ථෙව උපාහනා ඔමුඤ්චිත්වා ඡත්තඤ්ච අපනෙත්වා ආචරියං වන්දිත්වා අට්ඨාසි. සො තස්ස කිලන්තභාවං ඤත්වා ආගන්තුකසඞ්ගහං කාරෙසි. කුමාරො භුත්තභොජනො ථොකං විස්සමිත්වා ආචරියං උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා අට්ඨාසි, “කුතො ආගතොසි, තාතා”ති ච වුත්තෙ “බාරාණසිතො”ති ආහ. “කස්ස පුත්තොසී”ති? “බාරාණසිරඤ්ඤො”ති. “කෙනත්ථෙනාගතොසී”ති? “සිප්පං උග්ගණ්හත්ථායා”ති. “කිං තෙ ආචරියභාගො ආභතො, උදාහු ධම්මන්තෙවාසිකො හොතුකාමොසී”ති? සො “ආචරියභාගො මෙ ආභතො”ති වත්වා ආචරියස්ස පාදමූලෙ සහස්සත්ථවිකං ඨපෙත්වා වන්දි.

ධම්මන්තෙවාසිකා දිවා ආචරියස්ස කම්මං කත්වා රත්තිං සිප්පං උග්ගණ්හන්ති, ආචරියභාගදායකා ගෙහෙ ජෙට්ඨපුත්තා විය හුත්වා සිප්පමෙව උග්ගණ්හන්ති. තස්මා සොපි ආචරියො සල්ලහුකෙන සුභනක්ඛත්තෙන කුමාරස්ස සිප්පං පට්ඨපෙසි. කුමාරොපි සිප්පං උග්ගණ්හන්තො එකදිවසං ආචරියෙන සද්ධිං න්හායිතුං අගමාසි. අථෙකා මහල්ලිකා ඉත්ථී තිලානි සෙතෙ කත්වා පත්ථරිත්වා රක්ඛමානා නිසීදි. කුමාරො සෙතතිලෙ දිස්වා ඛාදිතුකාමො හුත්වා එකං තිලමුට්ඨිං ගහෙත්වා ඛාදි, මහල්ලිකා “තණ්හාලුකො එසො”ති කිඤ්චි අවත්වා තුණ්හී අහොසි. සො පුනදිවසෙපි තාය වෙලාය තථෙව අකාසි, සාපි නං න කිඤ්චි ආහ. ඉතරො තතියදිවසෙපි තථෙවාකාසි, තදා මහල්ලිකා “දිසාපාමොක්ඛො ආචරියො අත්තනො අන්තෙවාසිකෙහි මං විලුම්පාපෙතී”ති බාහා පග්ගය්හ කන්දි. ආචරියො නිවත්තිත්වා “කිං එතං , අම්මා”ති පුච්ඡි. “සාමි, අන්තෙවාසිකො තෙ මයා කතානං සෙතතිලානං අජ්ජෙකං මුට්ඨිං ඛාදි, හිය්යො එකං, පරෙ එකං, නනු එවං ඛාදන්තො මම සන්තකං සබ්බං නාසෙස්සතී”ති. “අම්ම, මා රොදි, මූලං තෙ දාපෙස්සාමී”ති. “න මෙ, සාමි, මූලෙනත්ථො, යථා පනෙස කුමාරො පුන එවං න කරොති, තථා තං සික්ඛාපෙහී”ති. ආචරියො “තෙන හි පස්ස, අම්මා”ති ද්වීහි මාණවෙහි තං කුමාරං ද්වීසු හත්ථෙසු ගාහාපෙත්වා වෙළුපෙසිකං ගහෙත්වා “පුන එවරූපං මා අකාසී”ති තික්ඛත්තුං පිට්ඨියං පහරි. කුමාරො ආචරියස්ස කුජ්ඣිත්වා රත්තානි අක්ඛීනි කත්වා පාදපිට්ඨිතො යාව කෙසමත්ථකා ඔලොකෙසි. සොපිස්ස කුජ්ඣිත්වා ඔලොකිතභාවං අඤ්ඤාසි. කුමාරො සිප්පං නිට්ඨාපෙත්වා “අනුයොගං දත්වා මාරාපෙතබ්බො එස මයා”ති තෙන කතදොසං හදයෙ ඨපෙත්වා ගමනකාලෙ ආචරියං වන්දිත්වා “යදාහං, ආචරිය, බාරාණසිරජ්ජං පත්වා තුම්හාකං සන්තිකං පෙසෙස්සාමි, තදා තුම්හෙ ආගච්ඡෙය්යාථා”ති සසිනෙහො විය පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා පක්කාමි.

සො බාරාණසිං පත්වා මාතාපිතරො වන්දිත්වා සිප්පං දස්සෙසි. රාජා “ජීවමානෙන මෙ පුත්තො දිට්ඨො, ජීවමානොවස්ස රජ්ජසිරිං පස්සාමී”ති පුත්තං රජ්ජෙ පතිට්ඨාපෙසි. සො රජ්ජසිරිං අනුභවමානො ආචරියෙන කතදොසං සරිත්වා උප්පන්නකොධො “මාරාපෙස්සාමි න”න්ති පක්කොසනත්ථාය ආචරියස්ස දූතං පාහෙසි. ආචරියො “තරුණකාලෙ නං සඤ්ඤාපෙතුං න සක්ඛිස්සාමී”ති අගන්ත්වා තස්ස රඤ්ඤො මජ්ඣිමවයකාලෙ “ඉදානි නං සඤ්ඤාපෙතුං සක්ඛිස්සාමී”ති ගන්ත්වා රාජද්වාරෙ ඨත්වා “තක්කසිලාචරියො ආගතො”ති ආරොචාපෙසි. රාජා තුට්ඨො බ්රාහ්මණං පක්කොසාපෙත්වා තං අත්තනො සන්තිකං ආගතං දිස්වාව කොධං උප්පාදෙත්වා රත්තානි අක්ඛීනි කත්වා අමච්චෙ ආමන්තෙත්වා “භො, අජ්ජාපි මෙ ආචරියෙන පහටට්ඨානං රුජ්ජති, ආචරියො නලාටෙන මච්චුං ආදාය ‘මරිස්සාමී’ති ආගතො, අජ්ජස්ස ජීවිතං නත්ථී”ති වත්වා පුරිමා ද්වෙ ගාථා අවොච –