ඝරාවාසපඤ්හා
එවඤ්ච පන වත්වා රාජා චින්තෙසි “පණ්ඩිතං ගහෙත්වා මාණවො යථාරුචි ගමිස්සති, තස්ස ගතකාලතො පට්ඨාය මය්හං මධුරධම්මකථා දුල්ලභා භවිස්සති, යංනූනාහං ඉමං අත්තනො ඨානෙ ඨපෙත්වා අලඞ්කතධම්මාසනෙ නිසීදපෙත්වා ඝරාවාසපඤ්හං පුච්ඡෙය්ය”න්ති. අථ නං රාජා එවමාහ “පණ්ඩිත, තුම්හාකං ගතකාලෙ මම මධුරධම්මකථා දුල්ලභා භවිස්සති, අලඞ්කතධම්මාසනෙ නිසීදාපෙත්වා අත්තනො ඨානෙ ඨත්වා මය්හං ඝරාවාසපඤ්හං කථෙථා”ති. සො “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡිත්වා අලඞ්කතධම්මාසනෙ නිසීදිත්වා රඤ්ඤා පඤ්හං පුට්ඨො විස්සජ්ජෙසි. තත්රායං පඤ්හො –
“විධුර වසමානස්ස, ගහට්ඨස්ස සකං ඝරං;
ඛෙමා වුත්ති කථං අස්ස, කථං නු අස්ස සඞ්ගහො.
“අබ්යාබජ්ඣං කථං අස්ස, සච්චවාදී ච මාණවො;
අස්මා ලොකා පරං ලොකං, කථං පෙච්ච න සොචතී”ති.
තත්ථ ඛෙමා වුත්ති කථං අස්සාති කථං ඝරාවාසං වසන්තස්ස ගහට්ඨස්ස ඛෙමා නිබ්භයා වුත්ති භවෙය්ය. කථං නු අස්ස සඞ්ගහොති චතුබ්බිධො සඞ්ගහවත්ථුසඞ්ඛාතො සඞ්ගහො තස්ස කථං භවෙය්ය. අබ්යාබජ්ඣන්ති නිද්දුක්ඛතා. සච්චවාදී චාති කථං නු මාණවො සච්චවාදී නාම භවෙය්ය. පෙච්චාති පරලොකං ගන්ත්වා.
තං සුත්වා පණ්ඩිතො රඤ්ඤො පඤ්හං කථෙසි. තමත්ථං පකාසෙන්තො සත්ථා ආහ –
“තං තත්ථ ගතිමා ධිතිමා, මතිමා අත්ථදස්සිමා;
සඞ්ඛාතා සබ්බධම්මානං, විධුරො එතදබ්රවි.
“න සාධාරණදාරස්ස, න භුඤ්ජෙ සාදුමෙකකො;
න සෙවෙ ලොකායතිකං, නෙතං පඤ්ඤාය වඩ්ඪනං.
“සීලවා වත්තසම්පන්නො, අප්පමත්තො විචක්ඛණො;
නිවාතවුත්ති අත්ථද්ධො, සුරතො සඛිලො මුදු.
“සඞ්ගහෙතා ච මිත්තානං, සංවිභාගී විධානවා;
තප්පෙය්ය අන්නපානෙන, සදා සමණබ්රාහ්මණෙ.
“ධම්මකාමො සුතාධාරො, භවෙය්ය පරිපුච්ඡකො;
සක්කච්චං පයිරුපාසෙය්ය, සීලවන්තෙ බහුස්සුතෙ.
“ඝරමාවසමානස්ස, ගහට්ඨස්ස සකං ඝරං;
ඛෙමා වුත්ති සියා එවං, එවං නු අස්ස සඞ්ගහො.
“අබ්යාබජ්ඣං සියා එවං, සච්චවාදී ච මාණවො;
අස්මා ලොකා පරං ලොකං, එවං පෙච්ච න සොචතී”ති.
තත්ථ තං තත්ථාති භික්ඛවෙ, තං රාජානං තත්ථ ධම්මසභායං ඤාණගතියා ගතිමා, අබ්බොච්ඡින්නවීරියෙන ධිතිමා, භූරිසමාය විපුලාය පඤ්ඤාය මතිමා, සණ්හසුඛුමත්ථදස්සිනා ඤාණෙන අත්ථදස්සිමා, පරිච්ඡින්දිත්වා ජානනඤාණසඞ්ඛාතාය පඤ්ඤාය සබ්බධම්මානං සඞ්ඛාතා, විධුරපණ්ඩිතො එතං “න සාධාරණදාරස්සා”තිආදිවචනං අබ්රවි. තත්ථ යො පරෙසං දාරෙසු අපරජ්ඣති , සො සාධාරණදාරො නාම, තාදිසො න අස්ස භවෙය්ය. න භුඤ්ජෙ සාදුමෙකකොති සාදුරසං පණීතභොජනං අඤ්ඤෙසං අදත්වා එකකොව න භුඤ්ජෙය්ය. ලොකායතිකන්ති අනත්ථනිස්සිතං සග්ගමග්ගානං අදායකං අනිය්යානිකං විතණ්ඩසල්ලාපං ලොකායතිකවාදං න සෙවෙය්ය. නෙතං පඤ්ඤාය වඩ්ඪනන්ති න හි එතං ලොකායතිකං පඤ්ඤාය වඩ්ඪනං. සීලවාති අඛණ්ඩෙහි පඤ්චහි සීලෙහි සමන්නාගතො. වත්තසම්පන්නොති ඝරාවාසවත්තෙන වා රාජවත්තෙන වා සමන්නාගතො. අප්පමත්තොති කුසලධම්මෙසු අප්පමත්තො. නිවාතවුත්තීති අතිමානං අකත්වා නීචවුත්ති ඔවාදානුසාසනිපටිච්ඡකො. අත්ථද්ධොති ථද්ධමච්ඡරියවිරහිතො. සුරතොති සොරච්චෙන සමන්නාගතො. සඛිලොති පෙමනීයවචනො. මුදූති කායවාචාචිත්තෙහි අඵරුසො.
සඞ්ගහෙතා ච මිත්තානන්ති කල්යාණමිත්තානං සඞ්ගහකරො. දානාදීසු යො යෙන සඞ්ගහං ඉච්ඡති, තස්ස තෙනෙව සඞ්ගාහකො. සංවිභාගීති ධම්මිකසමණබ්රාහ්මණානඤ්චෙව කපණද්ධිකවණිබ්බකයාචකාදීනඤ්ච සංවිභාගකරො. විධානවාති “ඉමස්මිං කාලෙ කසිතුං වට්ටති, ඉමස්මිං කාලෙ වපිතුං වට්ටතී”ති එවං සබ්බකිච්චෙසු විධානසම්පන්නො. තප්පෙය්යාති ගහිතගහිතභාජනානි පූරෙත්වා දදමානො තප්පෙය්ය. ධම්මකාමොති පවෙණිධම්මම්පි සුචරිතධම්මම්පි කාමයමානො පත්ථයමානො. සුතාධාරොති සුතස්ස ආධාරභූතො. පරිපුච්ඡකොති ධම්මිකසමණබ්රාහ්මණෙ උපසඞ්කමිත්වා “කිං, භන්තෙ, කුසල”න්තිආදිවචනෙහි පරිපුච්ඡනසීලො. සක්කච්චන්ති ගාරවෙන. එවං නු අස්ස සඞ්ගහොති සඞ්ගහොපිස්ස එවං කතො නාම භවෙය්ය. සච්චවාදීති එවං පටිපන්නොයෙව සභාවවාදී නාම සියා.