මිච්ඡාකථා
අථ නං දොවාරිකො හුත්වා නිසින්නො කාණාරිට්ඨො තථා කිලමෙත්වා ආනීයමානං දිස්වා පටිමග්ගං ගන්ත්වා “සුභොග, මා විහෙඨයි, බ්රාහ්මණා නාම මහාබ්රහ්මුනො පුත්තා. සචෙ හි මහාබ්රහ්මා ජානිස්සති, ‘මම පුත්තං විහෙඨෙන්තී’ති කුජ්ඣිත්වා අම්හාකං සකලං නාගභවනං විනාසෙස්සති. ලොකස්මිඤ්හි බ්රාහ්මණා නාම සෙට්ඨා මහානුභාවා, ත්වං තෙසං ආනුභාවං න ජානාසි, අහං පන ජානාමී”ති ආහ. කාණාරිට්ඨො කිර අතීතානන්තරභවෙ යඤ්ඤකාරබ්රාහ්මණො අහොසි, තස්මා එවමාහ. වත්වා ච පන අනුභූතපුබ්බවසෙන යජනසීලො හුත්වා සුභොගඤ්ච නාගපරිසඤ්ච ආමන්තෙත්වා “එථ, භො, යඤ්ඤකාරකානං වො ගුණෙ වණ්ණෙස්සාමී”ති වත්වා යඤ්ඤවණ්ණනං ආරභන්තො ආහ –
“අනිත්තරා ඉත්තරසම්පයුත්තා, යඤ්ඤා ච වෙදා ච සුභොග ලොකෙ;
තදග්ගරය්හඤ්හි විනින්දමානො, ජහාති විත්තඤ්ච සතඤ්ච ධම්ම”න්ති.
තත්ථ අනිත්තරාති සුභොග ඉමස්මිං ලොකෙ යඤ්ඤා ච වෙදා ච අනිත්තරා න ලාමකා මහානුභාවා, තෙ ඉත්තරෙහි බ්රාහ්මණෙහි සම්පයුත්තා, තස්මා බ්රාහ්මණාපි අනිත්තරාව ජාතා. තදග්ගරය්හන්ති තස්මා අගාරය්හං බ්රාහ්මණං විනින්දමානො ධනඤ්ච පණ්ඩිතානං ධම්මඤ්ච ජහාති. ඉදං කිර සො “ඉමිනා භූරිදත්තෙ මිත්තදුබ්භිකම්මං කතන්ති වත්තුං නාගපරිසා මා ලභන්තූ”ති අවොච.
අථ නං කාණාරිට්ඨො “සුභොග ජානාසි පන අයං ලොකො කෙන නිම්මිතො”ති වත්වා “න ජානාමී”ති වුත්තෙ “බ්රාහ්මණානං පිතාමහෙන මහාබ්රහ්මුනා නිම්මිතො”ති දස්සෙතුං ඉතරං ගාථමාහ –
“අජ්ඣෙනමරියා පථවිං ජනින්දා, වෙස්සා කසිං පාරිචරියඤ්ච සුද්දා;
උපාගු පච්චෙකං යථාපදෙසං, කතාහු එතෙ වසිනාති ආහූ”ති.
තත්ථ උපාගූති උපගතා. බ්රහ්මා කිර බ්රාහ්මණාදයො චත්තාරො වණ්ණෙ නිම්මිනිත්වා අරියෙ තාව බ්රාහ්මණෙ ආහ – “තුම්හෙ අජ්ඣෙනමෙව උපගච්ඡථ , මා අඤ්ඤං කිඤ්චි කරිත්ථා”ති, ජනින්දෙ ආහ “තුම්හෙ පථවිංයෙව විජිනථ”, වෙස්සෙ ආහ – “තුම්හෙ කසිංයෙව උපෙථ”, සුද්දෙ ආහ “තුම්හෙ තිණ්ණං වණ්ණානං පාරිචරියංයෙව උපෙථා”ති. තතො පට්ඨාය අරියා අජ්ඣෙනං, ජනින්දා පථවිං, වෙස්සා කසිං, සුද්දා පාරිචරියං උපාගතාති වදන්ති. පච්චෙකං යථාපදෙසන්ති උපගච්ඡන්තා ච පාටියෙක්කං අත්තනො කුලපදෙසානුරූපෙන බ්රහ්මුනා වුත්තනියාමෙනෙව උපගතා. කතාහු එතෙ වසිනාති ආහූති එවං කිර එතෙ වසිනා මහාබ්රහ්මුනා කතා අහෙසුන්ති කථෙන්ති.
එවං මහාගුණා එතෙ බ්රාහ්මණා නාම. යො හි එතෙසු චිත්තං පසාදෙත්වා දානං දෙති, තස්ස අඤ්ඤත්ථ පටිසන්ධි නත්ථි, දෙවලොකමෙව ගච්ඡතීති වත්වා ආහ –
“ධාතා විධාතා වරුණො කුවෙරො, සොමො යමො චන්දිමා වායු සූරියො;
එතෙපි යඤ්ඤං පුථුසො යජිත්වා, අජ්ඣායකානං අථො සබ්බකාමෙ.
“විකාසිතා චාපසතානි පඤ්ච, යො අජ්ජුනො බලවා භීමසෙනො;
සහස්සබාහු අසමො පථබ්යා, සොපි තදා ආදහි ජාතවෙද”න්ති.
තත්ථ එතෙපීති එතෙ ධාතාදයො දෙවරාජානො. පුථුසොති අනෙකප්පකාරං යඤ්ඤං යජිත්වා. අථො සබ්බකාමෙති අථ අජ්ඣායකානං බ්රාහ්මණානං සබ්බකාමෙ දත්වා එතානි ඨානානි පත්තාති දස්සෙති. විකාසිතාති ආකඩ්ඪිතා. චාපසතානි පඤ්චාති න ධනුපඤ්චසතානි, පඤ්චචාපසතප්පමාණං පන මහාධනුං සයමෙව ආකඩ්ඪති. භීමසෙනොති භයානකසෙනො. සහස්සබාහූති න තස්ස බාහූනං සහස්සං, පඤ්චන්නං පන ධනුග්ගහසතානං බාහුසහස්සෙන ආකඩ්ඪිතබ්බස්ස ධනුනො ආකඩ්ඪනෙනෙවං වුත්තං. ආදහි ජාතවෙදන්ති සොපි රාජා තස්මිං කාලෙ බ්රාහ්මණෙ සබ්බකාමෙහි සන්තප්පෙත්වා අග්ගිං ආදහි පතිට්ඨාපෙත්වා පරිචරි, තෙනෙව කාරණෙන දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො. තස්මා බ්රාහ්මණා නාම ඉමස්මිං ලොකෙ ජෙට්ඨකාති ආහ.