තස්මිං කාලෙ බාරාණසියං එකො දලිද්දබ්රාහ්මණො බහුං ඉණං ගහෙත්වා ඉණසාමිකෙහි චොදියමානො “කිං මෙ ඉධ වාසෙන, අරඤ්ඤං පවිසිත්වා මතං සෙය්යො”ති නික්ඛමිත්වා වනං පවිසිත්වා අනුපුබ්බෙන තං අස්සමපදං පත්වා තාපසං වත්තසම්පදාය ආරාධෙසි. තාපසො “අයං බ්රාහ්මණො මය්හං අතිවිය උපකාරකො, සුපණ්ණරාජෙන දින්නං දිබ්බමන්තමස්ස දස්සාමී”ති චින්තෙත්වා “බ්රාහ්මණ, අහං අලම්පායනමන්තං ජානාමි, තං තෙ දම්මි, ගණ්හාහි න”න්ති වත්වා “අලං, භන්තෙ, න මය්හං මන්තෙනත්ථො”ති වුත්තෙපි පුනප්පුනං වත්වා නිප්පීළෙත්වා සම්පටිච්ඡාපෙත්වා අදාසියෙව. තස්ස ච මන්තස්ස අනුච්ඡවිකානි ඔසධානි චෙව මන්තුපචාරඤ්ච සබ්බං කථෙසි. බ්රාහ්මණො “ලද්ධො මෙ ජීවිතුපායො”ති කතිපාහං වසිත්වා “වාතාබාධො මෙ, භන්තෙ, බාධතී”ති අපදෙසං කත්වා තාපසෙන විස්සජ්ජිතො තං වන්දිත්වා ඛමාපෙත්වා අරඤ්ඤා නික්ඛමිත්වා අනුපුබ්බෙන යමුනාය තීරං පත්වා තං මන්තං සජ්ඣායන්තො මහාමග්ගං ගච්ඡති.

තස්මිං කාලෙ සහස්සමත්තා භූරිදත්තස්ස පරිචාරිකා නාගමාණවිකා තං සබ්බකාමදදං මණිරතනං ආදාය නාගභවනා නික්ඛමිත්වා යමුනාතීරෙ වාලුකරාසිම්හි ඨපෙත්වා තස්ස ඔභාසෙන සබ්බරත්තිං උදකකීළං කීළිත්වා අරුණුග්ගමනෙ සබ්බාලඞ්කාරෙන අලඞ්කරිත්වා මණිරතනං පරිවාරෙත්වා සිරිං පවෙසයමානා නිසීදිංසු. බ්රාහ්මණොපි මන්තං සජ්ඣායන්තො තං ඨානං පාපුණි. තා මන්තසද්දං සුත්වාව “ඉමිනා සුපණ්ණෙන භවිතබ්බ”න්ති මරණභයතජ්ජිතා මණිරතනං අග්ගහෙත්වා පථවියං නිමුජ්ජිත්වා නාගභවනං අගමිංසු. බ්රාහ්මණොපි මණිරතනං දිස්වා “ඉදානෙව මෙ මන්තො සමිද්ධො”ති තුට්ඨමානසො මණිරතනං ආදාය පායාසි. තස්මිං ඛණෙ නෙසාදබ්රාහ්මණො සොමදත්තෙන සද්ධිං මිගවධාය අරඤ්ඤං පවිසන්තො තස්ස හත්ථෙ තං මණිරතනං දිස්වා පුත්තං ආහ “තාත, නනු එසො අම්හාකං භූරිදත්තෙන දින්නො මණී”ති? “ආම, තාත, එසො මණී”ති. “තෙන හිස්ස අගුණං කථෙත්වා ඉමං බ්රාහ්මණං වඤ්චෙත්වා ගණ්හාමෙතං මණිරතන”න්ති. “තාත, පුබ්බෙ භූරිදත්තෙන දීයමානං න ගණ්හි, ඉදානි පනෙස බ්රාහ්මණො තඤ්ඤෙව වඤ්චෙස්සති, තුණ්හී හොහී”ති. බ්රාහ්මණො “හොතු, තාත, පස්සසි එතස්ස වා මම වා වඤ්චනභාව”න්ති අලම්පායනෙන සද්ධිං සල්ලපන්තො ආහ –

තත්ථ මඞ්ගල්යන්ති මඞ්ගලසම්මතං සබ්බකාමදදං. කො ඉමන්ති කුහිං ඉමං මණිං අධිගතොසි.

තතො අලම්පායනො ගාථමාහ –

තස්සත්ථො – අහං අජ්ජ කාලං පාතොව පථං මග්ගං ගච්ඡන්තො රත්තක්ඛිකාහි සහස්සමත්තාහි නාගමාණවිකාහි සමන්තා පරිවාරිතං ඉමං මණිං අජ්ඣගා. මං දිස්වා හි සබ්බාව එතා භයතජ්ජිතා ඉමං ඡඩ්ඩෙත්වා පලාතාති.

නෙසාදබ්රාහ්මණො තං වඤ්චෙතුකාමො මණිරතනස්ස අගුණං පකාසෙන්තො අත්තනා ගණ්හිතුකාමො තිස්සො ගාථා අභාසි –

තත්ථ සබ්බත්ථන්ති යො ඉමං සෙලං සුට්ඨු උපචරිතුං අච්චිතුං අත්තනො ජීවිතං විය මමායිතුං සුට්ඨු ධාරෙතුං සුට්ඨු නික්ඛිපිතුං ජානාති, තස්සෙව සූපචිණ්ණො අච්චිතො මානිතො සුධාරිතො සුනික්ඛිත්තො අයං සෙලො සබ්බං අත්ථං සාධෙතීති අත්ථො. උපචාරවිපන්නස්සාති යො පන උපචාරවිපන්නො හොති, තස්සෙසො අනුපායෙන පරිචිණ්ණො විනාසමෙව වහතීති වදති. ධාරෙතුමාරහොති ධාරෙතුං අරහො. පටිපජ්ජ සතං නික්ඛන්ති අම්හාකං ගෙහෙ බහූ මණී, මයමෙතං ගහෙතුං ජානාම. අහං තෙ නික්ඛසතං දස්සාමි, තං පටිපජ්ජ, දෙහි ඉමං මණිරතනං මමන්ති. තස්ස හි ගෙහෙ එකොපි සුවණ්ණනික්ඛො නත්ථි. සො පන තස්ස මණිනො සබ්බකාමදදභාවං ජානාති . තෙනස්ස එතදහොසි “අහං සසීසං න්හත්වා මණිං උදකෙන පරිප්ඵොසිත්වා ‘නික්ඛසතං මෙ දෙහී’ති වක්ඛාමි, අථෙස මෙ දස්සති, තමහං එතස්ස දස්සාමී”ති. තස්මා සූරො හුත්වා එවමාහ.

තතො අලම්පායනො ගාථමාහ –

තත්ථ න ච ම්යායන්ති අයං මණි මම සන්තකො කෙනචි වික්කිණිතබ්බො නාම න හොති. නෙව කෙය්යොති අයඤ්ච මම මණි ලක්ඛණසම්පන්නො, තස්මා නෙව කෙය්යො කෙනචි වත්ථුනාපි වික්කිණිතබ්බො නාම න හොතීති.