ජූජකපබ්බවණ්ණනා
තදා කාලිඞ්ගරට්ඨෙ දුන්නිවිට්ඨබ්රාහ්මණගාමවාසී ජූජකො නාම බ්රාහ්මණො භික්ඛාචරියාය කහාපණසතං ලභිත්වා එකස්මිං බ්රාහ්මණකුලෙ ඨපෙත්වා පුන ධනපරියෙසනත්ථාය ගතො. තස්මිං චිරායන්තෙ බ්රාහ්මණකුලා කහාපණසතං වලඤ්ජෙත්වා පච්ඡා ඉතරෙන ආගන්ත්වා චොදියමානා කහාපණෙ දාතුං අසක්කොන්තා අමිත්තතාපනං නාම ධීතරං තස්ස අදංසු. සො තං ආදාය කාලිඞ්ගරට්ඨෙ දුන්නිවිට්ඨබ්රාහ්මණගාමං ගන්ත්වා වසි. අමිත්තතාපනා සම්මා බ්රාහ්මණං පරිචරති. අථ අඤ්ඤෙ තරුණබ්රාහ්මණා තස්සා ආචාරසම්පත්තිං දිස්වා “අයං මහල්ලකබ්රාහ්මණං සම්මා පටිජග්ගති, තුම්හෙ පන අම්හෙසු කිං පමජ්ජථා”ති අත්තනො අත්තනො භරියායො තජ්ජෙන්ති. තා “ඉමං අමිත්තතාපනං ඉමම්හා ගාමා පලාපෙස්සාමා”ති නදීතිත්ථාදීසු සන්නිපතිත්වා තං පරිභාසිංසු. තමත්ථං පකාසෙන්තො සත්ථා ආහ –
“අහු වාසී කලිඞ්ගෙසු, ජූජකො නාම බ්රාහ්මණො;
තස්සාසි දහරා භරියා, නාමෙනාමිත්තතාපනා.
“තා නං තත්ථ ගතාවොචුං, නදිං උදකහාරියා;
ථියො නං පරිභාසිංසු, සමාගන්ත්වා කුතූහලා.
“අමිත්තා නූන තෙ මාතා, අමිත්තො නූන තෙ පිතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“අහිතං වත තෙ ඤාතී, මන්තයිංසු රහොගතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“අමිත්තා වත තෙ ඤාතී, මන්තයිංසු රහොගතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“දුක්කටං වත තෙ ඤාතී, මන්තයිංසු රහොගතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“පාපකං වත තෙ ඤාතී, මන්තයිංසු රහොගතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“අමනාපං වත තෙ ඤාතී, මන්තයිංසු රහොගතා;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“අමනාපවාසං වසි, ජිණ්ණෙන පතිනා සහ;
යා ත්වං වසසි ජිණ්ණස්ස, මතං තෙ ජීවිතා වරං.
“න හි නූන තුය්හං කල්යාණි, පිතා මාතා ච සොභනෙ;
අඤ්ඤං භත්තාරං වින්දිංසු, යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු;
එවං දහරියං සතිං.
“දුයිට්ඨං තෙ නවමියං, අකතං අග්ගිහුත්තකං;
යෙ තං ජිණ්ණස්ස පාදංසු, එවං දහරියං සතිං.
“සමණෙ බ්රාහ්මණෙ නූන, බ්රහ්මචරියපරායණෙ;
සා ත්වං ලොකෙ අභිසපි, සීලවන්තෙ බහුස්සුතෙ;
යා ත්වං වසසි ජිණ්ණස්ස, එවං දහරියා සතී.
“න දුක්ඛං අහිනා දට්ඨං, න දුක්ඛං සත්තියා හතං;
තඤ්ච දුක්ඛඤ්ච තිබ්බඤ්ච, යං පස්සෙ ජිණ්ණකං පතිං.
“නත්ථි ඛිඩ්ඩා නත්ථි රති, ජිණ්ණෙන පතිනා සහ;
නත්ථි ආලාපසල්ලාපො, ජග්ඝිතම්පි න සොභති.
“යදා ච දහරො දහරා, මන්තයන්ති රහොගතා;
සබ්බෙසං සොකා නස්සන්ති, යෙ කෙචි හදයස්සිතා.
“දහරා ත්වං රූපවතී, පුරිසානංභිපත්ථිතා;
ගච්ඡ ඤාතිකුලෙ අච්ඡ, කිං ජිණ්ණො රමයිස්සතී”ති.
තත්ථ අහූති අහොසි. වාසී කලිඞ්ගෙසූති කාලිඞ්ගරට්ඨෙසු දුන්නිවිට්ඨබ්රාහ්මණගාමවාසී. තා නං තත්ථ ගතාවොචුන්ති තත්ථ ගාමෙ තා ඉත්ථියො නදීතිත්ථෙ උදකහාරිකා හුත්වා ගතා නං අවොචුං. ථියො නං පරිභාසිංසූති ඉත්ථියො න අඤ්ඤං කිඤ්චි අවොචුං, අථ ඛො නං පරිභාසිංසු. කුතූහලාති කොතූහලජාතා විය හුත්වා. සමාගන්ත්වාති සමන්තා පරික්ඛිපිත්වා. දහරියං සතින්ති දහරිං තරුණිං සොභග්ගප්පත්තං සමානං. ජිණ්ණස්සාති ජරාජිණ්ණස්ස ගෙහෙ. දුයිට්ඨං තෙ නවමියන්ති තව නවමියං යාගං දුයිට්ඨං භවිස්සති, සො තෙ යාගපිණ්ඩො පඨමං මහල්ලකකාකෙන ගහිතො භවිස්සති. “දුයිට්ඨා තෙ නවමියා”තිපි පාඨො, නවමියා තයා දුයිට්ඨා භවිස්සතීති අත්ථො. අකතං අග්ගිහුත්තකන්ති අග්ගිජුහනම්පි තයා අකතං භවිස්සති. අභිසපීති සමණබ්රාහ්මණෙ සමිතපාපෙ වා බාහිතපාපෙ වා අක්කොසි. තස්ස තෙ පාපස්ස ඉදං ඵලන්ති අධිප්පායෙනෙව ආහංසු. ජග්ඝිතම්පි න සොභතීති ඛණ්ඩදන්තෙ විවරිත්වා හසන්තස්ස මහල්ලකස්ස හසිතම්පි න සොභති. සබ්බෙසං සොකා නස්සන්තීති සබ්බෙ එතෙසං සොකා විනස්සන්ති. කිං ජිණ්ණොති අයං ජිණ්ණො තං පඤ්චහි කාමගුණෙහි කථං රමයිස්සතීති.
සා තාසං සන්තිකා පරිභාසං ලභිත්වා උදකඝටං ආදාය රොදමානා ඝරං ගන්ත්වා “කිං භොති රොදසී”ති බ්රාහ්මණෙන පුට්ඨා තස්ස ආරොචෙන්තී ඉමං ගාථමාහ –
“න තෙ බ්රාහ්මණ ගච්ඡාමි, නදිං උදකහාරියා;
ථියො මං පරිභාසන්ති, තයා ජිණ්ණෙන බ්රාහ්මණා”ති.
තස්සත්ථො – බ්රාහ්මණ, තයා ජිණ්ණෙන මං ඉත්ථියො පරිභාසන්ති, තස්මා ඉතො පට්ඨාය තව උදකහාරිකා හුත්වා නදිං න ගච්ඡාමීති.
ජූජකො ආහ –
“මා මෙ ත්වං අකරා කම්මං, මා මෙ උදකමාහරි;
අහං උදකමාහිස්සං, මා භොති කුපිතා අහූ”ති.
තත්ථ උදකමාහිස්සන්ති භොති අහං උදකං ආහරිස්සාමි.