එවමක්ඛායතීති ඉදං සත්ථා කුණාලදහෙ විහරන්තො අනභිරතිපීළිතෙ පඤ්චසතෙ භික්ඛූ ආරබ්භ කථෙසි. තත්රායං අනුපුබ්බිකථා – සාකියකොලියා කිර කපිලවත්ථුනගරස්ස ච කොලියනගරස්ස ච අන්තරෙ රොහිණිං නාම නදිං එකෙනෙවාවරණෙන බන්ධාපෙත්වා සස්සානි කාරෙන්ති. අථ ජෙට්ඨමූලමාසෙ සස්සෙසු මිලායන්තෙසු උභයනගරවාසීනම්පි කම්මකාරා සන්නිපතිංසු. තත්ථ කොලියනගරවාසිනො වදිංසු – “ඉදං උදකං උභයතො නීහරියමානං නෙව තුම්හාකං, න අම්හාකං පහොස්සති, අම්හාකං පන සස්සං එකඋදකෙනෙව නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා”ති. කපිලවත්ථුවාසිනො වදිංසු – “තුම්හෙසු කොට්ඨෙ පූරෙත්වා ඨිතෙසු මයං රත්තසුවණ්ණනීලමණිකාළකහාපණෙ ගහෙත්වා න සක්ඛිස්සාම පච්ඡිපසිබ්බකාදිහත්ථා තුම්හාකං ඝරද්වාරෙ විචරිතුං, අම්හාකම්පි සස්සං එකෙනෙව උදකෙන නිප්ඵජ්ජිස්සති, ඉදං උදකං අම්හාකං දෙථා”ති. “න මයං දස්සාමා”ති? “මයම්පි න දස්සාමා”ති. එවං කලහං වඩ්ඪෙත්වා එකො උට්ඨාය එකස්ස පහාරං අදාසි, සොපි අඤ්ඤස්සාති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං පහරිත්වා රාජකුලානං ජාතිං ඝට්ටෙත්වා කලහං පවත්තෙසුං.

කොලියකම්මකාරා වදන්ති – “තුම්හෙ කපිලවත්ථුවාසිකෙ සාකියදාරකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ , යෙ සොණසිඞ්ගාලාදයො විය අත්තනො භගිනීහි සද්ධිං වසිංසු, එතෙසං හත්ථිඅස්සාදයො වා ඵලකාවුධානි වා අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී”ති? සාකියකම්මකාරා වදන්ති – “තුම්හෙ දානි කුට්ඨිනො දාරකෙ ගහෙත්වා ගජ්ජථ, යෙ අනාථා නිග්ගතිකා තිරච්ඡානා විය කොලරුක්ඛෙ වසිංසු, එතෙසං හත්ථිඅස්සාදයො වා ඵලකාවුධානි වා අම්හාකං කිං කරිස්සන්තී”ති? තෙ ගන්ත්වා තස්මිං කම්මෙ නියුත්තඅමච්චානං කථෙසුං, අමච්චා රාජකුලානං කථෙසුං. තතො සාකියා “භගිනීහි සද්ධිං සංවාසිකානං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා”ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු. කොලියාපි “කොලරුක්ඛවාසීනං ථාමඤ්ච බලඤ්ච දස්සෙස්සාමා”ති යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසු. අපරෙ පනාචරියා “සාකියකොලියානං දාසීසු උදකත්ථාය නදිං ගන්ත්වා චුම්බටානි භූමියං නික්ඛිපිත්වා සුඛකථාය සන්නිසින්නාසු එකිස්සා චුම්බටං එකා සකසඤ්ඤාය ගණ්හි, තං නිස්සාය ‘මම චුම්බටං, තව චුම්බට’න්ති කලහෙ පවත්තෙ කමෙන උභයනගරවාසිනො දාසකම්මකාරා චෙව සෙවකගාමභොජකාමච්චඋපරාජානො චාති සබ්බෙ යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිංසූ”ති වදන්ති. ඉමම්හා පන නයා පුරිමනයොව බහූසු අට්ඨකථාසු ආගතො, යුත්තරූපො චාති ස්වෙව ගහෙතබ්බො.

තෙ පන සායන්හසමයෙ යුද්ධසජ්ජා නික්ඛමිස්සන්තීති තස්මිං සමයෙ භගවා සාවත්ථියං විහරන්තො පච්චූසසමයෙ ලොකං වොලොකෙන්තො ඉමෙ එවං යුද්ධසජ්ජෙ නික්ඛන්තෙ අද්දස, දිස්වා ච “මයි ගතෙ එස කලහො වූපසමිස්සති නු ඛො, නො”ති උපධාරෙන්තො “අහමෙත්ථ ගන්ත්වා කලහවූපසමත්ථං තීණි ජාතකානි කථෙස්සාමි, තතො කලහො වූපසමිස්සති, අථ සාමග්ගිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙත්වා අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු· නි· 941 ආදයො) දෙසෙස්සාමි, දෙසනං සුත්වා උභයනගරවාසිනො අඩ්ඪතෙය්යානි අඩ්ඪතෙය්යානි කුමාරසතානි දස්සන්ති, අහං තෙ පබ්බාජෙස්සාමි, මහන්තො සමාගමො භවිස්සතී”ති සන්නිට්ඨානං කත්වා පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සායන්හසමයෙ ගන්ධකුටිතො නික්ඛමිත්වා කස්සචි අනාරොචෙත්වා සයමෙව පත්තචීවරමාදාය ද්වින්නං සෙනානං අන්තරෙ ආකාසෙ පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා තෙසං සංවෙගජනනත්ථං දිවා අන්ධකාරං කාතුං කෙසරංසියො විස්සජ්ජෙන්තො නිසීදි. අථ නෙසං සංවිග්ගමානසානං අත්තානං දස්සෙන්තො ඡබ්බණ්ණා බුද්ධරංසියො විස්සජ්ජෙසි. කපිලවත්ථුවාසිනොපි භගවන්තං දිස්වා “අම්හාකං ඤාතිසෙට්ඨො සත්ථා ආගතො, දිට්ඨො නු ඛො තෙන අම්හාකං කලහකරණභාවො”ති චින්තෙත්වා “න ඛො පන සක්කා සත්ථරි ආගතෙ අම්හෙහි පරස්ස සරීරෙ සත්ථං පාතෙතුං, කොලියනගරවාසිනො අම්හෙ හනන්තු වා බජ්ඣන්තු වා”ති ආවුධානි ඡඩ්ඩෙසුං. කොලියනගරවාසිනොපි තථෙව අකංසු.

අථ භගවා ඔතරිත්වා රමණීයෙ පදෙසෙ වාලුකපුලිනෙ පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසීදි අනොපමාය බුද්ධසිරියා විරොචමානො. තෙපි රාජානො භගවන්තං වන්දිත්වා නිසීදිංසු. අථ නෙ සත්ථා ජානන්තොව “කස්මා ආගතත්ථ, මහාරාජා”ති පුච්ඡි. “නෙව, භන්තෙ, නදිදස්සනත්ථාය, න කීළනත්ථාය, අපිච ඛො පන ඉමස්මිං ඨානෙ සඞ්ගාමං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා ආගතම්හා”ති. “කිං නිස්සාය වො කලහො, මහාරාජා”ති? “උදකං නිස්සාය භන්තෙ”ති. “උදකං කිං අග්ඝති මහාරාජා”ති? “අප්පග්ඝං, භන්තෙ”ති. “පථවී නාම කිං අග්ඝති, මහාරාජා”ති? “අනග්ඝා, භන්තෙ”ති. “ඛත්තියා කිං අග්ඝන්ති, මහාරාජා”ති? “ඛත්තියා නාම අනග්ඝා, භන්තෙ”ති. “අප්පග්ඝං උදකං නිස්සාය කස්මා අනග්ඝෙ ඛත්තියෙ නාසෙථ, මහාරාජ, කලහස්මිඤ්හි අස්සාදො නාම නත්ථි, කලහවසෙන හි මහාරාජා එකාය රුක්ඛදෙවතාය කාළසීහෙන සද්ධිං බද්ධාඝාතො සකලම්පි ඉමං කප්පං අනුප්පත්තොයෙවා”ති වත්වා ඵන්දනජාතකං (ජා· 1.13.14 ආදයො) කථෙසි. තතො “පරපත්තියෙන නාම මහාරාජා න භවිතබ්බං, පරපත්තියා හි හුත්වා එකස්ස සසස්ස කථාය තියොජනසහස්සවිත්ථතෙ හිමවන්තෙ චතුප්පදගණා මහාසමුද්දං පක්ඛන්දිනො අහෙසුං, තස්මා පරපත්තියෙන න භවිතබ්බ”න්ති වත්වා දද්දරජාතකං (ජා· 1.243-44; 1.4.13-16; 1.9.105 ආදයො) කථෙසි. තතො “කදාචි මහාරාජා දුබ්බලොපි මහබ්බලස්ස රන්ධං පස්සති, කදාචි මහබ්බලොපි දුබ්බලස්ස රන්ධං පස්සති, ලටුකිකාපි හි සකුණිකා හත්ථිනාගං ඝාතෙසී”ති වත්වා ලටුකිකජාතකං (ජා· 1.5.39 ආදයො) කථෙසි. එවං කලහවූපසමනත්ථාය තීණි ජාතකානි කථෙත්වා සාමග්ගිපරිදීපනත්ථාය ද්වෙ ජාතකානි කථෙසි. “සමග්ගානඤ්හි මහාරාජා කොචි ඔතාරං නාම පස්සිතුං න සක්කොතී”ති වත්වා රුක්ඛධම්මජාතකං (ජා· 1.1.74) කථෙසි. තතො “සමග්ගානං මහාරාජා කොචි විවරං පස්සිතුං නාසක්ඛි, යදා පන අඤ්ඤමඤ්ඤං විවාදමකංසු, අථ නෙ එකො නෙසාදපුත්තො ජීවිතක්ඛයං පාපෙත්වා ආදාය ගතො, විවාදෙ අස්සාදො නාම නත්ථී”ති වත්වා වට්ටකජාතකං (ජා· 1.1.35, 118; 1.6.128-133) කථෙසි. එවං ඉමානි පඤ්ච ජාතකානි කථෙත්වා අවසානෙ අත්තදණ්ඩසුත්තං (සු· නි· 941 ආදයො) කථෙසි.