1. අසදිසජාතකවණ්ණනා (181)
ධනුග්ගහො අසදිසොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො මහාභිනික්ඛමනං ආරබ්භ කථෙසි. එකදිවසඤ්හි භික්ඛූ ධම්මසභායං සන්නිසින්නා භගවතො මහානික්ඛමපාරමිං වණ්ණෙන්තා නිසීදිංසු. සත්ථා ආගන්ත්වා “කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා”ති පුච්ඡිත්වා “ඉමාය නාමා”ති වුත්තෙ “න, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඉදානෙව මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛන්තො, පුබ්බෙපි සෙතච්ඡත්තං පහාය නික්ඛන්තොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො තස්ස අග්ගමහෙසියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි, තස්ස සොත්ථිනා ජාතස්ස නාමග්ගහණදිවසෙ “අසදිසකුමාරො”ති නාමං අකංසු. අථස්ස ආධාවිත්වා පරිධාවිත්වා විචරණකාලෙ අඤ්ඤො පුඤ්ඤවා සත්තො දෙවියා කුච්ඡිම්හි පටිසන්ධිං ගණ්හි, තස්ස සොත්ථිනා ජාතස්ස නාමග්ගහණදිවසෙ “බ්රහ්මදත්තකුමාරො”ති නාමං අකංසු. තෙසු බොධිසත්තො සොළසවස්සකාලෙ තක්කසිලං ගන්ත්වා දිසාපාමොක්ඛස්ස ආචරියස්ස සන්තිකෙ තයො වෙදෙ අට්ඨාරස ච සිප්පානි උග්ගණ්හිත්වා තෙසු ඉස්සාසසිප්පෙ අසදිසො හුත්වා බාරාණසිං පච්චාගමි. රාජා කාලං කරොන්තො “අසදිසකුමාරස්ස රජ්ජං දත්වා බ්රහ්මදත්තස්ස ඔපරජ්ජං දෙථා”ති වත්වා කාලමකාසි. තස්මිං කාලකතෙ බොධිසත්තො අත්තනො රජ්ජෙ දීයමානෙ “න මය්හං රජ්ජෙනත්ථො”ති පටික්ඛිපි, බ්රහ්මදත්තං රජ්ජෙ අභිසිඤ්චිංසු. බොධිසත්තො “මය්හං රජ්ජෙන අත්ථො නත්ථී”ති කිඤ්චිපි න ඉච්ඡි, කනිට්ඨෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ පකතියා වසනාකාරෙනෙව වසි. රාජපාදමූලිකා “අසදිසකුමාරො රජ්ජං පත්ථෙතී”ති වත්වා රඤ්ඤො සන්තිකෙ බොධිසත්තං පරිභින්දිංසු. සොපි තෙසං වචනං ගහෙත්වා පරිභින්නචිත්තො “භාතරං මෙ ගණ්හථා”ති මනුස්සෙ පයොජෙසි.
අථෙකො බොධිසත්තස්ස අත්ථචරකො තං කාරණං බොධිසත්තස්ස ආරොචෙසි. බොධිසත්තො කනිට්ඨභාතිකස්ස කුජ්ඣිත්වා නගරා නික්ඛමිත්වා අඤ්ඤං රට්ඨං ගන්ත්වා “එකො ධනුග්ගහො ආගන්ත්වා රාජද්වාරෙ ඨිතො”ති රඤ්ඤො ආරොචාපෙසි. රාජා “කිත්තකං භොගං ඉච්ඡසී”ති පුච්ඡි . “එකසංවච්ඡරෙන සතසහස්ස”න්ති. “සාධු ආගච්ඡතූ”ති. අථ නං ආගන්ත්වා සමීපෙ ඨිතං පුච්ඡි – “ත්වං ධනග්ගහොසී”ති? “ආම, දෙවා”ති. “සාධු මං උපට්ඨහස්සූ”ති. සො තතො පට්ඨාය රාජානං උපට්ඨහි. තස්ස පරිබ්බයං දීයමානං දිස්වා “අතිබහුං ලභතී”ති පොරාණකධනුග්ගහා උජ්ඣායිංසු. අථෙකදිවසං රාජා උය්යානං ගන්ත්වා මඞ්ගලසිලාපට්ටසමීපෙ සාණිපාකාරං පරික්ඛිපාපෙත්වා අම්බරුක්ඛමූලෙ මහාසයනෙ නිපන්නො උද්ධං ඔලොකෙන්තො රුක්ඛග්ගෙ එකං අම්බපිණ්ඩිං දිස්වා “ඉමං න සක්කා අභිරුහිත්වා ගණ්හිතු”න්ති ධනුග්ගහෙ පක්කොසාපෙත්වා “ඉමං අම්බපිණ්ඩිං සරෙන ඡින්දිත්වා පාතෙතුං සක්ඛිස්සථා”ති ආහ. න තං, දෙව, අම්හාකං ගරු, දෙවෙන පන නො බහුවාරෙ කම්මං දිට්ඨපුබ්බං, අධුනාගතො ධනුග්ගහො අම්හෙහි බහුතරං ලභති, තං පාතාපෙථාති.
රාජා බොධිසත්තං පක්කොසාපෙත්වා “සක්ඛිස්සසි, තාත, එතං පාතෙතු”න්ති පුච්ඡි. “ආම, මහාරාජ, එකං ඔකාසං ලභමානො සක්ඛිස්සාමී”ති. “කතරොකාස”න්ති? “තුම්හාකං සයනස්ස අන්තොකාස”න්ති. රාජා සයනං හරාපෙත්වා ඔකාසං කාරෙසි. බොධිසත්තස්ස හත්ථෙ ධනු නත්ථි, නිවාසනන්තරෙ ධනුං සන්නය්හිත්වා විචරති, තස්මා “සාණිං ලද්ධුං වට්ටතී”ති ආහ. රාජා “සාධූ”ති සාණිං ආහරාපෙත්වා පරික්ඛිපාපෙසි. බොධිසත්තො අන්තොසාණිං පවිසිත්වා උපරිනිවත්ථං සෙතවත්ථං හරිත්වා එකං රත්තපටං නිවාසෙත්වා කච්ඡං බන්ධිත්වා එකං රත්තපටං උදරෙ බන්ධිත්වා පසිබ්බකතො සන්ධියුත්තං ඛග්ගං නීහරිත්වා වාමපස්සෙ සන්නය්හිත්වා සුවණ්ණකඤ්චුකං පටිමුඤ්චිත්වා චාපනාළිං පිට්ඨියං සන්නය්හිත්වා සන්ධියුත්තමෙණ්ඩකමහාධනුං ආදාය පවාළවණ්ණං ජියං ආරොපෙත්වා උණ්හීසං සීසෙ පටිමුඤ්චිත්වා තිඛිණඛුරප්පං නඛෙහි පරිවත්තයමානො සාණිං ද්විධා කත්වා පථවිං ඵාලෙත්වා අලඞ්කතනාගකුමාරො විය නික්ඛමිත්වා සරඛිපනට්ඨානං ගන්ත්වා ඛුරප්පං සන්නය්හිත්වා රාජානං ආහ – “කිං, මහාරාජ, එතං අම්බපිණ්ඩිං උද්ධං ආරොහනකණ්ඩෙන පාතෙමි, උදාහු අධො ඔරොහනකණ්ඩෙනා”ති . “තාත, බහූ මයා ආරොහනකණ්ඩෙන පාතෙන්තා දිට්ඨපුබ්බා, ඔරොහනකණ්ඩෙන පන පාතෙන්තා මයා න දිට්ඨපුබ්බා, ඔරොහනකණ්ඩෙන පාතෙහී”ති. “මහාරාජ, ඉදං කණ්ඩං දූරං ආරොහිස්සති, යාව චාතුමහාරාජිකභවනං, තාව ගන්ත්වා සයං ඔරොහිස්සති, යාවස්ස ඔරොහනං, තාව තුම්හෙහි අධිවාසෙතුං වට්ටතී”ති. රාජා “සාධූ”ති සම්පටිච්ඡි.