කිං නු දණ්ඩං කිමජිනන්ති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පඤ්ඤාපාරමිං ආරබ්භ කථෙසි. වත්ථු මහාඋමඞ්ගජාතකෙ (ජා· 2.22.590 ආදයො) ආවි භවිස්සති. තදා පන සත්ථා “න, භික්ඛවෙ, ඉදානෙව, පුබ්බෙපි තථාගතො පඤ්ඤවා පරප්පවාදප්පමද්දනොයෙවා”ති වත්වා අතීතං ආහරි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො කාසිරට්ඨෙ අසීතිකොටිවිභවස්ස උදිච්චබ්රාහ්මණමහාසාලස්ස කුලෙ නිබ්බත්ති, “බොධිකුමාරො”තිස්ස නාමං කරිංසු. සො වයප්පත්තො තක්කසිලායං උග්ගහිතසිප්පො පච්චාගන්ත්වා අගාරමජ්ඣෙ වසන්තො අපරභාගෙ කාමෙ පහාය හිමවන්තපදෙසං පවිසිත්වා පරිබ්බාජකපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා තත්ථෙව වනමූලඵලාහාරො චිරං වසිත්වා වස්සාරත්තසමයෙ හිමවන්තා ඔරුය්හ චාරිකං චරන්තො අනුපුබ්බෙන බාරාණසිං පත්වා රාජුය්යානෙ වසිත්වා පුනදිවසෙ පරිබ්බාජකසාරුප්පෙන නගරෙ භික්ඛාය චරන්තො රාජද්වාරං පාපුණි තමෙනං සීහපඤ්ජරෙ ඨිතො රාජා දිස්වා තස්ස උපසමෙ පසීදිත්වා තං අත්තනො භවනං පවෙසෙත්වා රාජපල්ලඞ්කෙ නිසීදාපෙත්වා කතපටිසන්ථාරො ථොකං ධම්මකථං සුත්වා නානග්ගරසභොජනං දාපෙසි. මහාසත්තො භත්තං ගහෙත්වා චින්තෙසි – “ඉදං රාජකුලං නාම බහුදොසං බහුපච්චාමිත්තං හොති, කො නු ඛො මම උප්පන්නං භයං නිත්ථරිස්සතී”ති. සො අවිදූරෙ ඨිතං රාජවල්ලභං එකං පිඞ්ගලසුනඛං දිස්වා මහන්තං භත්තපිණ්ඩං ගහෙත්වා තස්ස දාතුකාමතාකාරං දස්සෙසි. රාජා ඤත්වා සුනඛස්ස භාජනං ආහරාපෙත්වා භත්තං ගාහාපෙත්වා දාපෙසි. මහාසත්තොපි තස්ස දත්වා භත්තකිච්චං නිට්ඨපෙසි. රාජාපිස්ස පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා අන්තොනගරෙ රාජුය්යානෙ පණ්ණසාලං කාරෙත්වා පබ්බජිතපරික්ඛාරෙ දත්වා තං තත්ථ වාසාපෙසි, දෙවසිකඤ්චස්ස ද්වෙ තයො වාරෙ උපට්ඨානං අගමාසි. භොජනකාලෙ පන මහාසත්තො නිච්චං රාජපල්ලඞ්කෙයෙව නිසීදිත්වා රාජභොජනමෙව භුඤ්ජති. එවං ද්වාදස සංවච්ඡරානි අතීතානි.

තස්ස පන රඤ්ඤො පඤ්ච අමච්චා අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච අනුසාසන්ති. තෙසු එකො අහෙතුකවාදී, එකො ඉස්සරකතවාදී, එකො පුබ්බෙකතවාදී, එකො උච්ඡෙදවාදී, එකො ඛත්තවිජ්ජවාදී. තෙසු අහෙතුකවාදී “ඉමෙ සත්තා සංසාරසුද්ධිකා”ති මහාජනං උග්ගණ්හාපෙසි. ඉස්සරකතවාදී “අයං ලොකො ඉස්සරනිම්මිතො”ති මහාජනං උග්ගණ්හාපෙසි. පුබ්බෙකතවාදී “ඉමෙසං සත්තානං සුඛං වා දුක්ඛං වා උප්පජ්ජමානං පුබ්බෙකතෙනෙව උප්පජ්ජතී”ති මහාජනං උග්ගණ්හාපෙසි. උච්ඡෙදවාදී “ඉතො පරලොකං ගතො නාම නත්ථි, අයං ලොකො උච්ඡිජ්ජතී”ති මහාජනං උග්ගණ්හාපෙසි. ඛත්තවිජ්ජවාදී “මාතාපිතරොපි මාරෙත්වා අත්තනොව අත්ථො කාතබ්බො”ති මහාජනං උග්ගණ්හාපෙසි. තෙ රඤ්ඤො විනිච්ඡයෙ නියුත්තා ලඤ්ජඛාදකා හුත්වා අස්සාමිකං සාමිකං, සාමිකං අස්සාමිකං කරොන්ති.