18. පණ්ණාසනිපාතො
1. නිළිනිකාජාතකවණ්ණනා (526)
උද්දය්හතෙ ජනපදොති ඉදං සත්ථා ජෙතවනෙ විහරන්තො පුරාණදුතියිකාපලොභනං ආරබ්බ කථෙසි. කථෙන්තො ච තං භික්ඛුං “කෙන උක්කණ්ඨාපිතොසී”ති පුච්ඡිත්වා “පුරාණදුතියිකායා”ති වුත්තෙ “න එසා ඛො, භික්ඛු, ඉදානෙව තව අනත්ථකාරිකා, පුබ්බෙපි ත්වං එතං නිස්සාය ඣානා පරිහායිත්වා මහාවිනාසං පත්තො”ති වත්වා අතීතං ආහරි.
අතීතෙ බාරාණසියං බ්රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො උදිච්චබ්රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා වයප්පත්තො උග්ගහිතසිප්පො ඉසිපබ්බජ්ජං පබ්බිජිත්වා ඣානාභිඤ්ඤා නිබ්බත්තෙත්වා හිමවන්තපදෙසෙ වාසං කප්පෙසි. අලම්බුසාජාතකෙ වුත්තනයෙනෙව තං පටිච්ච එකා මිගී ගබ්භං පටිලභිත්වා පුත්තං විජායි, “ඉසිසිඞ්ගො”ත්වෙවස්ස නාමං අහොසි. අථ නං පිතා වයප්පත්තං පබ්බාජෙත්වා කසිණපරිකම්මං උග්ගණ්හාපෙසි. සො නචිරස්සෙව ඣානාභිඤ්ඤා උප්පාදෙත්වා ඣානසුඛෙන කීළි, ඝොරතපො පරමධිතින්ද්රියො අහොසි. තස්ස සීලතෙජෙන සක්කස්ස භවනං කම්පි. සක්කො ආවජ්ජෙන්තො තං කාරණං ඤත්වා “උපායෙනස්ස සීලං භින්දිස්සාමී”ති තීණි සංවච්ඡරානි සකලකාසිරට්ඨෙ වුට්ඨිං නිවාරෙසි, රට්ඨං අග්ගිදඩ්ඪං විය අහොසි. සස්සෙ අසම්පජ්ජමානෙ දුබ්භික්ඛපීළිතා මනුස්සා සන්නිපතිත්වා රාජඞ්ගණෙ උපක්කොසිංසු. අථ නෙ රාජා වාතපානෙ ඨිතො “කිං එත”න්ති පුච්ඡි. “මහාරාජ, තීණි සංවච්ඡරානි දෙවස්ස අවස්සන්තත්තා සකලරට්ඨං උද්දය්හති, මනුස්සා දුක්ඛිතා, දෙවං වස්සාපෙහි, දෙවා”ති. රාජා සීලං සමාදියිත්වා උපොසථං උපවසන්තොපි වස්සං වස්සාපෙතුං නාසක්ඛි.
තස්මිං කාලෙ සක්කො අඩ්ඪරත්තසමයෙ තස්ස සිරිගබ්භං පවිසිත්වා එකොභාසං කත්වා වෙහාසෙ අට්ඨාසි. රාජා තං දිස්වා “කොසි ත්ව”න්ති පුච්ඡි. “සක්කොහමස්මී”ති. “කෙනත්ථෙනාගතොසී”ති? “වස්සති තෙ, මහාරාජ , රට්ඨෙ දෙවො”ති? “න වස්සතී”ති. “ජානාසි පනස්ස අවස්සනකාරණ”න්ති? “න ජානාමි, සක්කා”ති. “මහාරාජ, හිමවන්තපදෙසෙ ඉසිසිඞ්ගො නාම තාපසො පටිවසති ඝොරතපො පරමධිතින්ද්රියො. සො නිබද්ධං දෙවෙ වස්සන්තෙ කුජ්ඣිත්වා ආකාසං ඔලොකෙසි, තස්මා දෙවො න වස්සතී”ති. “ඉදානි පනෙත්ථ කිං කාතබ්බ”න්ති? “තස්ස තපෙ භින්නෙ දෙවො වස්සිස්සතී”ති. “කො පනස්ස තපං භින්දිතුං සමත්ථො”ති? “ධීතා තෙ, මහාරාජ, නිළිනිකා සමත්ථා, තං පක්කොසාපෙත්වා ‘අසුකට්ඨානං නාම ගන්ත්වා තාපසස්ස තපං භින්දාහී’ති පෙසෙහී”ති. එවං සො රාජානං අනුසාසිත්වා සකට්ඨානමෙව අගමාසි. රාජා පුනදිවසෙ අමච්චෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා ධීතරං පක්කොසාපෙත්වා පඨමං ගාථමාහ –
“උද්දය්හතෙ ජනපදො, රට්ඨඤ්චාපි විනස්සති;
එහි නිළිනිකෙ ගච්ඡ, තං මෙ බ්රාහ්මණමානයා”ති.